1989 წელი იყო პერიოდი, როდესაც მეინსტრიმული წარმატება და მხატვრული ამბიცია უჩვეულოდ ნაყოფიერად გადაიკვეთა. სწორედ ამ წელს შედგა არაერთი გამორჩეული ხმის დებიუტი, ზოგიერთმა ჟანრულმა ფილმმა პირადი ან პოლიტიკური დატვირთვა შეიძინა, და ზრდასრულთა ინდი დრამამ თავის წონაზე გაცილებით მაღალი შედეგი აჩვენა, რაც 1990-იან წლებში დამოუკიდებელი კინოს ბუმს მოასწავებდა. წლის ზოგიერთი კლასიკა გამყოფი აღმოჩნდა, ზოგი შეუფასებელი, ზოგით კი უბრალოდ ისიამოვნეს ისე, რომ არავინ აცნობიერებდა, რამდენად ღრმად ჩაინერგებოდა ისინი კულტურაში. თუმცა, დროთა განმავლობაში მათი გავლენა უფრო ნათელი გახდა. ზედმეტი შესავლის გარეშე, წარმოგიდგენთ 1989 წლის ყველაზე გამძლე ჰიტებს. „ყოველთვის სწორად მოიქეცი“. ფილმი „გააკეთე სწორი რამ“ (Do the Right Thing) ბრუკლინის ერთ-ერთ უბანში, ზაფხულის ერთ ცხელ დღეს ვითარდება და მოგვითხრობს ადგილობრივ მაცხოვრებლებზე, რომელთა შორის მძაფრი დაძაბულობა საბოლოოდ ძალადობაში გადაიზრდება. ცენტრში დგას პიცის მიმტანი (სპაიკ ლი), რომელიც ადგილობრივ შავკანიან მცხოვრებლებსა და პიცერიის იტალიელ-ამერიკელ მფლობელებს შორის არსებულ კონფლიქტებს უმკლავდება, თუმცა ფილმი სწრაფად ფართოვდება და დაპირისპირებული პერსპექტივების მოზაიკად იქცევა. ხასხასა ფერები, კონფრონტაციული დიალოგი და ცვალებადი ტონები სიცხეს როგორც ფიზიკურ, ისე ფსიქოლოგიურ განზომილებას სძენს. მთელი ფილმი გამაოგნებელი ნარატიული ენერგიით არის სავსე. თემები და კომენტარები ასევე უფრო მძაფრი და პატიოსანი იყო, ვიდრე 80-იანი წლების ბოლოს გამოსული ფილმების უმეტესობაში (განსაკუთრებით თვალსაჩინოა კონტრასტი ამ ფილმსა და იმავე წელს გამოსულ „მის დეიზის მძღოლს“ შორის). დროთა განმავლობაში, „გააკეთე სწორი რამის“ აქტუალობა მხოლოდ გაიზარდა, რადგან პროტესტის, საკუთრებისა და სისტემური რასიზმის შესახებ დებატები კვლავ გადაუჭრელი რჩება. საერთო ჯამში, ეს ალბათ ლის საუკეთესო ნამუშევარია. „თუ ააშენებ, ის მოვა“. შესაძლოა, ოდნავ სენტიმენტალურია, მაგრამ ფილმი „ოცნებების ველი“ (Field of Dreams) მიზეზის გამო იქცა საკულტოდ (და ხშირად პაროდირებულად). კევინ კოსტნერი განასახიერებს რეი კინსელას, აიოვას ფერმერს, რომელიც ესმის იდუმალ ხმას, რომელიც მოუწოდებს, სიმინდის ყანებში ბეისბოლის მოედანი ააშენოს. რასაც მოჰყვება ნაზი, სულ უფრო და უფრო სიურეალისტური მოგზაურობა, რომელშიც ჩართულნი არიან აჩრდილი ბეისბოლისტები, დაკარგული ოცნებები და მოუგვარებელი ოჯახური ჭრილობები. ძირითადად, ფილმი სენტიმენტალური ფანტაზიაა, მაგრამ საკმარისი გულწრფელობით, რათა აანაზღაუროს შემთხვევითი სიბეცე. სწორედ ეს გულწრფელობაა მისი უდიდესი ძალა. ეპოქაში, რომელიც ხშირად ალერგიულია გულწრფელობის მიმართ, ფილმის მზადყოფნა, ირონიის გარეშე მიიღოს ლტოლვა, სულ უფრო იშვიათად გვხვდება. ფუნდამენტურად, „ოცნებების ველი“ ნაკლებად ეხება ბეისბოლს და უფრო მეტად სინანულს, მემკვიდრეობასა და შერიგებას, განსაკუთრებით მამებსა და შვილებს შორის. ის ნოსტალგიას გაქცევად კი არ აღიქვამს, არამედ გაუგებარ წარსულთან დაპირისპირებად. ამ გაგებით, „ოცნებების ველი“ უფრო მეტად 50-იანი წლების ზღაპრულ ფილმს ჰგავს, ვიდრე 80-იანი წლების ტიპურ ბლოკბასტერს. „თუ ღმერთი არსებობს, არ მგონია, რომ ის ბოროტი იყოს“. ფილმი „დანაშაულები და ცოდვები“ (Crimes and Misdemeanors) ორ პარალელურ ამბავს აერთიანებს: ერთში პატივცემული ოფთალმოლოგი (მარტინ ლანდაუ) მკვლელობას ჩადის თავისი კომფორტული ცხოვრების შესანარჩუნებლად, მეორე კი წარუმატებელ კინორეჟისორს (ვუდი ალენი) მიჰყვება, რომელიც წარუმატებლობასა და რომანტიკულ იმედგაცრუებას ებრძვის. ეს წინაპირობა ეგზისტენციალური კომედია-დრამის საფუძველი ხდება. ფილმი სვამს პირდაპირ, მაგრამ მწვავე ფილოსოფიურ კითხვას: რა მოხდება, თუ ამორალური ქმედებები დაუსჯელი დარჩება? იუმორი მშრალია, ტონი მოტყუებით შემთხვევითი, მაგრამ შედეგები გამანადგურებელია. „დანაშაულები და ცოდვები“ კლასიკად რჩება არა მხოლოდ იმიტომ, რომ მძაფრად სახალისოა, არამედ იმიტომაც, რომ უარს ამბობს ნუგეშზე, მაყურებელს უბიძგებს დაუპირისპირდეს შესაძლებლობას, რომ აზრი და მორალი სამყაროს მიერ კი არ არის აღსრულებული, არამედ ინდივიდების მიერ არის აგებული (ან, მართლაც, მიტოვებული). პერსონაჟები რთულ სიტუაციებში არიან მოქცეულნი და ისე იქცევიან, როგორც რეალური ადამიანები იქცეოდნენ. სცენარი შესანიშნავია, სავსეა სააზროვნო მასალით. „მე არ მაქვს სექსი იმ ადამიანებთან, ვისაც ვიცნობ“. ფილმი „სექსი, ტყუილები და ვიდეოჩანაწერი“ (Sex, Lies and Videotape) ყველა დროის ერთ-ერთი ყველაზე გაბედული დებიუტია, რომელმაც სტივენ სოდერბერგს სამართლიანად მოუტანა „ოქროს პალმის რტო“ (ის მაშინ მხოლოდ 26 წლის იყო). სიუჟეტი მოგვითხრობს ერთმანეთთან დაკავშირებულ ადამიანთა ჯგუფზე, რომელთა ემოციური ცხოვრება დათრგუნვით, უპატიოსნობითა და ვუაიერიზმით არის განპირობებული. ჯეიმს სპეიდერი საუკეთესო ფორმაშია გრემ დალტონის როლში – მამაკაცის, რომელიც იწერს ქალებს, რომლებიც გულახდილად საუბრობენ თავიანთ სექსუალურ გამოცდილებაზე, რითაც არღვევს მის გარშემო საგულდაგულოდ შენარჩუნებულ ფასადებს. ის ცრუპენტელა ფიგურას ჰგავს, რომელიც ქაოსს თესავს. ფილმი 1.2 მილიონი დოლარის ბიუჯეტით შეიქმნა, აქცენტი ინტელექტუალურ სცენარსა და მრავალშრიან შესრულებაზე კეთდებოდა, ვიდრე სანახაობაზე ან ვიზუალურ ბრწყინვალებაზე. თითქმის მთელ დაძაბულობას დიალოგი ქმნის. აქ სოდერბერგი საუბარს მოქმედებად მიიჩნევს, რაც აღიარებას საშუალებას აძლევს, დრამატული წონა ატაროს. ის ასევე ავლენს ფსიქოლოგიის გაგებას, რომელიც მის წლებს ბევრად აღემატებოდა. დროთა განმავლობაში, „სექსი, ტყუილები და ვიდეოჩანაწერი“ მნიშვნელოვანი გახდა არა მხოლოდ იმიტომ, რომ ხელი შეუწყო ამერიკული დამოუკიდებელი კინო მოძრაობის გაღვივებას, არამედ იმიტომ, თუ რამდენად ზუსტად ესმის ემოციური თავის არიდება. „მე ის მინდა, რაც მას აქვს“. რობ რაინერი 80-იანი წლების ბოლოს და 90-იანი წლების დასაწყისში პიკზე იყო, ქმნიდა შედევრების შესანიშნავ სერიას. ერთ-ერთი ყველაზე წმინდად სასიამოვნო მათ შორის არის „როდესაც ჰარი შეხვდა სალის...“ (When Harry Met Sally…), თავისი ეპოქის ერთ-ერთი განმსაზღვრელი რომანტიკული კომედია. ეს ტრ...