ჩვეულებრივი, სასიამოვნო დოკუმენტური ფილმები – ამ ეტაპზე, ალბათ, ბევრი გექნებათ ნანახი. ისინი, როგორც წესი, რაღაც ცნობილ თემას ეხება, აგებულია გარკვეული სტრუქტურით და მოიცავს სტანდარტულ ინტერვიუებს, შესაძლოა, თხრობასაც კი. თუმცა, ქვემოთ მოცემული დოკუმენტური ფილმები არც ისე ჩვეულებრივია და მათგან ტრადიციული რაღაცების მოლოდინი არ უნდა გვქონდეს. ზოგიერთ ამ ფილმში შესაძლოა იყოს დოკუმენტური ჟანრისთვის დამახასიათებელი ელემენტები, მაგრამ ზოგიერთი მათგანი უფრო არტჰაუსის ბუნებისაა, ხოლო არტჰაუსის ფილმები სულაც კინემატოგრაფიული წესებისა და კონვენციების გადაწერას (ან სრულად დარღვევას) ისახავს მიზნად. ასე რომ, თუ ჩვეულებრივ ან სანდო მასალას ეძებთ, აქ ვერ იპოვით. მაგრამ თუ გსურთ ნახოთ დოკუმენტური ფილმები, რომლებიც დიდწილად ეჭვქვეშ აყენებენ დოკუმენტური კინემატოგრაფიის ფორმატს, ისე, როგორც თქვენ მას ჩვეულებრივ აღიქვამთ, მაშინ ეს ნამუშევრები ღირს სანახავად. ასეთი უცნაური სახელწოდების ფილმისთვის საკმაოდ შესაფერისია ის ფაქტი, რომ ძნელია აღწერო, რაზეა "Symbiopsychotaxiplasm: Take One". ალბათ ყველაზე მარტივია მისი აღწერა იმის მიხედვით, თუ რა შთააგონა მან, რადგან ის ცოტათი ჰგავს რაღაცას, რასაც "Community"-ს აბედი გააკეთებდა, ან შესაძლოა პროტო-ნეითან ფილდერის პროექტს, იმ თვალსაზრისით, რომ ნამდვილად არ ვიცით, რეალობის რომელ ფენას (თუკი რომელიმეს) ვუყურებთ. ის ერთგვარად უცნაური ფილმის გადაღებაზეა, მაგრამ ამავდროულად ამ ფილმის გადაღებაზეც არის, რეალობის მრავალი ფენის გარეშე, და მთელი ეს ნამუშევარი საოცრად დამაბნეველია. "Symbiopsychotaxiplasm: Take One"-ს შეიძლება თავის დროზე უსწრებდაო ვუწოდოთ, რადგან დღეს, 21-ე საუკუნეში, არსებობს ნამუშევრები, რომლებსაც მასთან შედარება შეუძლია (მაგალითად, "Synecdoche, New York"), მაგრამ 1968 წლისთვის ეს ნამდვილად უნიკალური იყო. აქ, ბუნებრივია, რამდენიმე აბსტრაქტული დოკუმენტური ფილმია ჩამოთვლილი და "Sans Soleil" ერთ-ერთი მათგანია. მისი რეჟისორია კრის მარკერი, რომელიც ფრანგული ახალი ტალღის მოძრაობას ეკუთვნოდა და საკუთარი გზით მიდიოდა, განსაკუთრებით ამ შემთხვევაში, რადგან "Sans Soleil" არის… რაღაცაზე? ემმ... ის არის, ჰმ... აბსტრაქტული. ის ნამდვილად ძალიან, ძალიან აბსტრაქტულია. არის თხრობა, რომელიც აზრებს არსებობაზე, მოგზაურობასა და სხვა მრავალზე (პლუს სხვა რაღაცებზე... ალბათ?) გადმოსცემს, და ამ ყველაფრის პარალელურად, თქვენ ხედავთ სურათებს მსოფლიოს სხვადასხვა ადგილიდან. ის მსოფლიოს გარშემო მოგზაურობის შეგრძნებას იძლევა, მაგრამ მაყურებელს უტოვებს კითხვას, თუ რატომ ხართ პლანეტაზე მიმოფანტულს. მიუხედავად იმისა, რომ მისი განსაზღვრა და/ან შეჯამება ძნელია, საბოლოოდ, ეს საინტერესო გამოცდილებაა. აქ შეიძლება ვერნერ ჰერცოგის სხვა დოკუმენტური ფილმებიც შედიოდეს, რადგან მისი ნამუშევრების უმეტესობა საკმაოდ თავისებური და განსხვავებულია იმისგან, რასაც მიჩვეული ხართ, მაგრამ "The Wild Blue Yonder" განსაკუთრებით გამორჩეულია. ის ერთგვარად დედამიწაზე მცხოვრებ უცხოპლანეტელზეა, რამაც შეიძლება მას დოკუმენტური ფილმის მსგავსი ჟღერადობა არ მისცეს, მაგრამ ის იყენებს უამრავ რეალურ კადრს, რომლებსაც საინტერესო გზებით ახალ კონტექსტში ათავსებს. ის პლანეტაზეა, შემდეგ მისი ნაწილი ეხება საცხოვრებელი ადგილის ძიებას, რომელიც არ არის პლანეტა, შემდეგ კი მისი ნაწილები ასევე ეხება უცხოპლანეტელს, რომელიც დედამიწაზე ცხოვრობს/ძლივს გადარჩება. ეს მასალა არც ისე დოკუმენტურ-ესკია, უნდა ვაღიაროთ. მაგრამ თუ გაქვთ რაღაც ბუნდოვნად პლანეტის შესახებ, ვერნერ ჰერცოგის მიერ შექმნილ მხატვრულ ნაწარმოებთან ერთად, რომელიც არც სრულად მხატვრული/სამეცნიერო ფანტასტიკაა, მაშინ შესაძლოა "The Wild Blue Yonder" აქ მოთავსდეს, დღევანდელი მიზნებისთვის. აქ არსებული მრავალი არტჰაუსის დოკუმენტური ფილმი ვიზუალურად საკმაოდ ველური და თვალწარმტაცია, მაგრამ "Blue" (არ უნდა აგვერიოს "Three Colours: Blue"-ში, რომელიც იმავე წელს გამოვიდა) სრულიად საპირისპირო მიდგომას ირჩევს. ის თავისებურად შთამბეჭდავია; რამდენად შორს მიდის მინიმალიზმისკენ, რადგან "Blue"-ში თქვენ არ იღებთ რაიმე ვიზუალს, გარდა უბრალო ლურჯი ეკრანისა დაახლოებით 79 წუთის განმავლობაში. ეს ყველაფერი აბსტრაქტულია, რა თქმა უნდა, მაგრამ ასევე ძნელია არ იყო ემოციურად შეხებული, განსაკუთრებით მას შემდეგ, რაც გაიგებთ მისი შექმნის ისტორიასა და რეჟისორის სიცოცხლის ბოლო ეტაპების გარშემო არსებულ ფაქტებს. თუმცა, ის უფრო საინტერესოა, ვიდრე უბრალოდ ფერზე ყურება, რადგან სწორედ ის, რასაც "Blue" ხმით აკეთებს, უზრუნველყოფს მის გამორჩეულობას. რეჟისორი, დერეკ ჯარმანი, გადაღების დროს შიდსთან დაკავშირებული გართულებებით კვდებოდა და მისი რეალური ცხოვრების შეზღუდული ხედვა გადმოცემული იყო "Blue"-ში ვიზუალის არარსებობით. და, გარდა ამისა, ყველა ბგერა იკვლევს – ან ზოგჯერ აღწერს – რას განიცდიდა და რას გრძნობდა იმ დროს. პრაქტიკულად ყველაფერი, რისი რეჟისორიც ლარს ფონ ტრიერია, არტჰაუსის ფილმად ითვლება, შესაძლოა, ვერნერ ჰერცოგზე კიდევ უფრო დიდი ხარისხით. ეს ეხება ყველაფერს, რასაც ის აკეთებს და ერთგვარად დოკუმენტური ფილმია, ამიტომ აქ არის "The Five Obstructions", რომელიც ასევე იორგენ ლეთთან თანარეჟისორობით არის შექმნილი. ლეთი კი არსებითად ამ დოკუმენტური ფილმის მთავარი სუბიექტია, როგორც კინორეჟისორი, რომელმაც უნდა... (ტექსტი წყდება, სავარაუდოდ, მთავარი იდეა მაინც გადმოცემულია - ლეთი არის მთავარი ფიგურა ამ დოკუმენტურ ფილმში).