ამერიკული ოცნების ბნელი მხარე: სატირა „როგორ მოვკლათ“
სტატია იკვლევს „ამერიკული ოცნების“ ევოლუციას, სადაც წარსულის მიღწევადი იდეალი შეიცვალა ეგოიზმითა და სიცრუით. ამ კონტექსტში განიხილება ჯონ პატონ ფორდის სატირული ფილმი „როგორ მოვკლათ“, რომელიც 1949 წლის ბრიტანული შავი კომედიის „კეთილი გულები და გვირგვინები“ ადაპტაციაა. ფილმი თანამედროვე ნიუ-იორკში გადმოაქვს სიმდიდრის უთანასწორობისა და კლასობრივი სისტემის თემებს, როდესაც ახალგაზრდა ბეკეტ რედფელოუ ოჯახური ქონების მისაღებად ნათესავების მკვლელობას გეგმავს. მთავარ როლს გლენ პაუელი ასრულებს და ფილმის ტო
ერთ დროს არსებობდა „ამერიკული ოცნება“ – კეთილდღეობისა და კომფორტის იდეალური სტატუსი, რომლისკენაც შეერთებული შტატების ყველა მოქალაქე მიისწრაფოდა. პრობლემა ისაა, რომ ერთხელ, ამერიკული ოცნება გარკვეულწილად მიღწევადად გვეჩვენებოდა. დასაქმებულ ადამიანებს შეეძლოთ პატარა ან მოკრძალებული ზომის სახლის, ერთი-ორი მანქანის, დასვენებისა და ჰობისთვის განკუთვნილი თანხის და ა.შ. შეძენა. 2026 წელს, მილენიალის თაობას და მათ შემდეგ დაბადებულებს უწევთ მძიმე რეალობის წინაშე დგომა, რომ შესაძლოა, ეს ყველაფერი ცხოვრების განმავლობაში ვერ მიიღონ.
თუმცა, ამერიკული ოცნება კვლავაც კაშკაშებს, მაგრამ ახლა ის აღარ გვპირდება ჯილდოს მძიმე შრომისთვის. სამაგიეროდ, იგი აცდუნებს ადამიანებს ეგოიზმისა და ამპარტავნების გამო უზარმაზარი ჯილდოს დაპირებით. იქნება ეს სოციალური მედიის მეშვეობით ცნობადობა თუ მდიდარი წინაპრების ზურგზე ასვლა, ახალი ამერიკული ოცნება ნებისმიერ ფასად წინსვლას მოითხოვს. სწორედ ამ თემას უმიზნებს მკვეთრად მწერალი/რეჟისორი ჯონ პატონ ფორდი თავის სატირულ ფილმში „როგორ მოვკლათ“.
ამისთვის, ფორდმა გენიალური გადაწყვეტილება მიიღო და გამოიყენა ერთ-ერთი საუკეთესო შავი კომედია, რაც კი ოდესმე შექმნილა – 1949 წლის „კეთილი გულები და გვირგვინები“, რომელიც როი ჰორნიმანის რომანის „ისრაელ რანკი: კრიმინალის ავტობიოგრაფია“ ადაპტაციაა. საწყისი რომანი და 49 წლის ფილმი მოქმედებას ედუარდისეული ეპოქის ინგლისში ან მის გარშემო ავითარებდა და მოგვითხრობდა კაცის ამბავს, რომელიც კლასობრივ სისტემაში წინ მიიწევდა ნათესავების მკვლელობით.
„როგორ მოვკლათ“ სიუჟეტის ძირითად მომენტებს თანამედროვე ნიუ-იორკში გადმოაქვს და ამით ფანტასტიკურ დაკვირვებას აკეთებს სიმდიდრის უთანასწორობისა და კლასობრივი სისტემის რეალობებზე, რომელიც, სავარაუდოდ, აშშ-ში არ უნდა არსებობდეს.
ფილმში „როგორ მოვკლათ“ მთავარ როლს გლენ პაუელი ასრულებს ბეკეტ რედფელოუს სახით. ის ახალგაზრდა მამაკაცია, რომლის დედა, მერი (ნელ უილიამსი), ლონგ აილენდის ოჯახის ქონების ერთ-ერთი მემკვიდრე იყო, სანამ მუსიკოსთან მისი სიყვარული და ბეკეტის გაჩენა, რედფელოუების ოჯახის დაუნდობელი მატრიარქის, უაითლოუს (ედ ჰარისი) მიერ უარყოფას არ გამოიწვევდა. მას შემდეგ, რაც მერი ბეკეტს მაღალი საზოგადოების წესების მიხედვით ზრდის (თუმცა ნიუ-ჯერსის გარეუბანში) და შემდეგ ავადმყოფობით კვდება (რისთვისაც მისი მდიდარი ოჯახი თითსაც არ ატოკებს დასახმარებლად), ბეკეტი შურისძიებას დაიფიცებს.
ის საბოლოოდ იყენებს შესაძლებლობას, როდესაც მისი სკოლისდროინდელი სიყვარული, ჯულია (მარგარეტ კუალი), შემთხვევით მიანიშნებს, რომ მას შეეძლო ოჯახური ქონების მემკვიდრეობა, თუკი დარწმუნდებოდა, რომ მისი დანარჩენი ნათესავები მოკლულნი იქნებოდნენ. ასე იწყება ბეკეტის კარიერა, როგორც ფარული, მაღალი მოტივაციის მქონე სერიული მკვლელის, რომელსაც კონკრეტული სამიზნეების სია აქვს, პარალელურად კი ნეპოტიზმის წყალობით ის რედფელოუების ოჯახის საინვესტიციო ფირმაში წინ მიიწევს.
ორიგინალურ „კეთილ გულებსა და გვირგვინებში“ ალეკ გინესი სნობი მოკლული მსხვერპლის უმეტესობას თამაშობდა, რის მიბაძვასაც ფორდი არ ცდილობს. ამის ნაცვლად, მან თავისი ფილმი მსახიობთა ზღაპრული ანსამბლით შეავსო. ზემოხსენებული სახელების გარდა, ფილმში მონაწილეობენ ჯესიკა ჰენვიკი – ბეკეტის სკოლის მასწავლებელი და სასიყვარულო ინტერესი, ბილ კემპი – ბეკეტის კეთილი ბიძა, და ზაკ ვუდსი, ტოფერ გრეისი, ბიანკა ამატო, რაფი ლოუ და შონ კამერონ მაიკლი – მისი სხვა ნათესავები რედფელოუების ოჯახიდან. მიუხედავად მათი შესანიშნავი წვლილისა, ეჭვგარეშეა, რომ ფილმი პაუელს ეკუთვნის და ეს სამართლიანიცაა. მსახიობს აქვს ნიჭი, ითამაშოს როგორც თავდაჯერებული სიმპათიური ბიჭები, ისე წყენიანი კაცები, და ბეკეტიც ორივეა. პაუელს ესმის, რომ ის არის ფილმის ტონისა და სატირის გასაღები, და ამ როლს იდეალურად ასრულებს.
თუკი ერთი მნიშვნელოვანი რამ უნდა გვახსოვდეს „როგორ მოვკლათ“-თან დაკავშირებით, ეს არის კომედიური ელემენტების მიმართ მოლოდინების მართვა. „კეთილი გულები და გვირგვინები“ მშრალი ბრიტანული კომედიის შედევრია, ამიტომ გონივრული იქნებოდა მოლოდინი, რომ ამერიკული რიმეიკი „მემკვიდრეობის“ მსგავს ხაზს გაჰყვებოდა. თუმცა, ჯონ პატონ ფორდი, როგორც ჩანს, ამცირებს ფილმის კომედიურ პოტენციალს, და სანაცვლოდ უფრო კუბრიკისეული სატირისკენ იხრება, რომელიც არ არის დამოკიდებული ხუმრობებსა და გეგებზე.
ფილმის ერთ-ერთი ძლიერი მხარე მისი მრავალფეროვნებაა, რაც მსახიობებსა და მათ პერსონაჟებში ვლინდება. მიუხედავად იმისა, რომ მარგარეტ კუალი და ედ ჰარისი თავიანთ როლებს ფილმ-ნუარისეული გრავიტაციით (თუმცა გამომწვევი) თამაშობენ, ზაკ ვუდსი და ტოფერ გრეისი უფრო კარიკატურას ეძალებიან. ეს ყველაფერი მუშაობს, მაგრამ ბოლო ორ მსახიობს ცოტა უადგილოდ აგრძნობინებს თავს, ვიდრე ეს იქნებოდა, თუ ფილმი სრულფასოვანი კომედია იქნებოდა. ეს მიდგომა ვრცელდება ფილმში ასახულ მკვლელობებზეც. ამ სფეროში ფილმი „კეთილ გულებს“ უახლოვდება, რაც მკვლელობებს უფრო დახვეწილს, შემთხვევითსა და ირონიულს ხდის, ნაცვლად სასტიკი ან მძაფრისა.
მიუხედავად იმისა, რომ ეს მსუბუქი კომედიის მოყვარულებს მოეწონებათ, შესაძლოა, იმედგაცრუება გამოიწვიოს მათთვის, ვინც სატირისგან მეტ სიმძაფრეს ელოდა. ფორდი არ ცდილობს ბონგ ჯუნ-ჰოს „პარაზიტის“ უკომპრომისო დისკომფორტს, არც „მზად ხარ თუ არა“-ს ჟანრულ მაქსიმალიზმს, რომ ორი ბოლო „მდიდრების მოკვლის“ ფილმი დავასახელოთ. ფორდი ყველაზე მეტად უახლოვდება ამას გლენ პაუელის პატრიკ ბეიტმენის ტიპის პერსონაჟის განსახიერებით.
თეგები
წყარო:
www.slashfilm.com