„ანგელოზის გული“: ალან პარკერის საკულტო ფილმი, სკანდალი და როჯერ ებერტის აღფრთოვანება

ალან პარკერის 1987 წლის ფილმი „ანგელოზის გული“ ერთდროულად მომაჯადოებელი და პროვოკაციულია. მაიკლ სერესინის დახვეწილი ოპერატორული ნამუშევარი საშინელებათა ჟანრის ფილმებში ერთ-ერთი საუკეთესოა, რაც კი ოდესმე გინახავთ, ხოლო ფილმს დამატებით ხიბლს სძენს რობერტ დე ნირო, რომელიც იდუმალ ქველმოქმედ ლუ საიფრის განასახიერებს. „ანგელოზის გული“ იმ დროს გამოვიდა, როდესაც ამერიკულ კინოთეატრებში ზრდასრულთა სექსუალურობა უფრო ღიად იკვლევდა. 1981 წელს „ვნების ტყვეობამ“ („Body Heat“) სექსუალური საზღვრები გააფართოვა, ხოლო საშინელებათა ფილმებმა, როგორიცაა „კატის ადამიანები“ („Cat People“) და „შიმშილი“ („The Hunger“), სენსუალურობა ხელოვნებად აქცია. ბრაიან დე პალმას „ორმაგი სხეული“ („Body Double“) ეკრანებზე 1984 წელს გამოვიდა, რიჩარდ მარკუანდის „მკვეთრი ზღვარი“ („Jagged Edge“) კი – 1985 წელს. თუმცა, ნამდვილ „აფეთქებას“ წარმოადგენდა ედრიან ლაინის 1986 წლის ფილმი „9½ კვირა“ („9½ Weeks“), კიმ ბესინჯერისა და მიკი რურკის მონაწილეობით. ეს ფილმი პირდაპირ ეხებოდა იმას, თუ როგორ იკვლევდნენ ორი ზრდასრული ადამიანი თავიანთ ვნებებსა და სექსუალურ მიდრეკილებებს სათაურში მითითებული დროის განმავლობაში. რურკი უკვე გამოჩენილი იყო „ვნების ტყვეობაში“ და მისმა როლმა „9½ კვირაში“ იგი სენსუალური კინოს სექს-სიმბოლოდ აქცია. ის იდეალურად მოერგო „ანგელოზის გულს“ – 1950-იან წლებში განვითარებულ გრეხილ და ბნელ დეტექტიურ ისტორიას ეშმაკისა და დაკარგული მომღერლის ვინაობის შესახებ. „ანგელოზის გული“ გამორჩეული იყო ძალადობრივი იდეებითა და ნედლი, ზღვარს გადაცილებული სექსუალურობით; რურკის კერძო დეტექტივს რომანი აქვს თინეიჯერ გოგონასთან, რომელსაც ლიზა ბონეტი განასახიერებს. ფილმი გამოშვებისთანავე სკანდალური გახდა და თავდაპირველად MPAA-სგან X რეიტინგი მიიღო. ალან პარკერს მოუწია რურკისა და ბონეტის სექსუალური სცენიდან ათი წამის ამოჭრა, რათა უფრო „გამავრცელებლებისთვის მისაღები“ R რეიტინგი მიეღო. ეს ყველაფერი „ბევრი სისულელე“ იყო. თუმცა, როჯერ ებერტმა „ანგელოზის გულს“ სამნახევარი ვარსკვლავი მიანიჭა და აღწერა, როგორც „სენსუალური და გარყვნილი“ (დადებითი მნიშვნელობით). მას მოეწონა ფილმის უკიდურესობები. „ანგელოზის გულის“ სიუჟეტი დამაბნეველი და გრეხილია, მისი ტონი კი ჭუჭყიანი, ოფლიანი და წინა ღამის სისხლის ლაქებით დაფარული. რურკი კერძო დეტექტივ ჰარი ანგელის როლს ასრულებს, რომელსაც ლუ საიფრი ქირაობს დაკარგული მომღერლის, ჯონი ფეივორიტის საპოვნელად (ეს სახელები ნამდვილად დასამახსოვრებელია). ლუ საიფრს გადავარცხნილი თმა, გრძელი, წვეტიანი ფრჩხილები და მეფისტოფელური ბზინვარება აქვს თვალებში. ადვილი მისახვედრია, რომ „ლუ საიფრი“ „ლუციფერს“ ჰგავს. ჰარის გამოძიება მიჰყავს ლუიზიანის ნოტიო ქალაქ ალჟირში, ნიუ ორლეანის მახლობლად. იქ ის ესაუბრება დაკარგული მამაკაცის მეუღლეს, მარგარეტს (შარლოტა რემპლინგი), ისევე როგორც მის მამას, ეთანს (სტოკერ ფონტელიე). ის ასევე პოულობს დაკარგული მამაკაცის ქალიშვილს (სხვა ქალისგან), იდუმალ თინეიჯერ ეპიფანი პრაუდფუტს (ბონეტი). ჰარის და ეპიფანის შორის უცნაური რომანტიკული ურთიერთობა ვითარდება. „ანგელოზის გულში“ ცნობილი სექს-სცენა მოიცავს ჰარისა და ეპიფანის სექსუალურ აქტს, რა დროსაც მათზე ჟონავს წყალი გაჟონილი სახურავიდან. მათი კოიტუსის შუაგულში, წყალი – კოშმარული გაგებით – სისხლად იქცევა და წყვილი აგრძელებს ეროტიკულ შეხვედრას სითხით დაფარული. ამ სცენასთან დაკავშირებით ებერტი თავდაცვითი იყო. მან აღნიშნა, რომ დე ნიროს შესრულება ფილმის დასაწყისში იყო მომავალი მოვლენების ინდიკატორი და წერდა: „ეს სცენა თანხვედრაშია მთელ ფილმთან, რომელიც სენსუალური და გარყვნილია. დე ნიროს პერსონაჟი ქმნის ტონს თავისი ბასრი, წვეტიანი ფრჩხილებითა და ელეგანტური შავი კოსტიუმებით. დე ნიროს ალბათ სიამოვნებდა ამ როლისთვის მზადება: ის იყენებს მოვლილ შავ წვერს, გადავარცხნილ თმას და განათების თუ მაკიაჟის ხრიკებს, რათა საოცრად დაემსგავსოს მარტინ სკორსეზეს, თავის საყვარელ რეჟისორს. იმის გათვალისწინებით, რასაც საბოლოოდ ვიგებთ პერსონაჟის შესახებ, ეს ბოროტი ხარკია.“ გამოიცანით სიუჟეტის მოულოდნელი შემობრუნება? როჯერ ებერტს ასევე ჰქონდა მიკი რურკის აღწერის კოლორიტული გზა: „რურკი ფილმის ცენტრს იკავებს, როგორც ძალადობრივი, არეული საწოლი. არც ერთ სხვა მსახიობს, შესაძლოა საფრანგეთის ჟერარ დეპარდიეს გარდა, არ გაუკეთებია ასეთი კარიერა უყურადღებობისგან. ის გაუპარსავი, დაუბანელი, ნაბახუსევი და სასოწარკვეთილი ჩანს და ეს ფილმის დასაწყისშია, სანამ ყველაფერი არასწორად წავა. ბოლოს ის ადამიანია, რომლის ნერვებიც დახმარებას ითხოვენ.“ (ალან პარკერს, სხვათა შორის, სძულდა მიკი რურკთან მუშაობა.) „ანგელოზის გულის“ ფინალური სიუჟეტური შემობრუნებები მრავლადაა და აზრს მხოლოდ მას შემდეგ იძენს, რაც მათზე ცოტა ხანს დაფიქრდებით. გამოძიების სცენების დროს, ფილმი მხოლოდ კოშმარის ლოგიკას მიჰყვება, სადაც ადამიანები მარჯვნივ და მარცხნივ მკვდრები ჩნდებიან. ებერტმა აღნიშნა, რომ რეჟისორი ალან პარკერი შეჩვეული იყო ამგვარ ესთეტიკურ სიჭარბეს, რადგანაც გადაღებული ჰქონდა ისეთი ფილმები, როგორიცაა „შუაღამის ექსპრესი“ („Midnight Express“). მისი ესთეტიკა ასევე გამოჩნდა მუსიკალურ დრამაში „ფეიმი“ („Fame“) 1980 წელს. 1982 წელს პარკერმა გადაიღო, ალბათ, თავისი საუკეთესო ფილმი, „პინკ ფლოიდი: კედელი“ („Pink Floyd: The Wall“), სიურრეალისტური მუსიკალური ეპოსი, რომელიც ამავე სახელწოდების კონცეპტუალური ალბომიდან იყო აღებული. პარკერის შემდეგი ნამუშევარი „ანგელოზის გულის“ შემდეგ იყო 1988 წლის რასიზმზე დაფუძნებული კრიმინალური დრამა „მისისიპის ცეცხლი“ („Mississippi Burning“) ჯინ ჰეკმანისა და უილიამ დეფოს მონაწილეობით. როგორც ჩანს, „ანგელოზის გულის“ ირგვლივ არსებული ყოველგვარი სტიგმა ერთ წელზე ნაკლებ დროში გაქრა, რადგან „მისისიპის ცეცხლი“ „ოსკარის ფავორიტი“ გახდა და შვიდი აკადემიის ჯილდოზე იყო ნომინირებული, მათ შორის საუკეთესო ფილმის კატეგორიაში.