ბერლინის კინოფესტივალი: ლენს ჰემერის „დედოფალი ზღვაზე“ – დაბერების სიმძიმესა და გაზრდის სიხარულს შორის არსებული ბალანსი

„ამურის“ მსგავსად, „დედოფალი ზღვაზე“ (Queen at Sea) ხანდაზმულთა მოვლის უსიამოვნო რეალობას უაპელაციოდ წარმოაჩენს, რაც კიდევ უფრო შემაშფოთებელი ხდება იმის გათვალისწინებით, რომ ეს შესაძლოა ამ თემის ყველაზე „მზიანი“ ვარიანტი იყოს. თითქმის ორი ათწლეულის განმავლობაში შექმნილი პირველი ფილმისთვის, რეჟისორი ლენს ჰემერი („ბალასტი“) ოჯახური სიყვარულის, ერთგულების, თავდადებისა და მსხვერპლის პირქუშ — თუმცა ღრმად ავთენტურ — პორტრეტს ხატავს, რომელთაგან არცერთი ვერ უძლებს ასაკის დამანგრეველ ძალას. ზუსტად სენტიმენტალურობის ნაკლებობის გამო, „დედოფალი ზღვაზე“ ბერლინის კინოფესტივალზე პრემიერის შემდეგაც დიდხანს გაგყვებათ. ასეთი თემატიკის გათვალისწინებით, ტიტრებში ინტიმური სცენების კოორდინატორის ყოფნა შეიძლება მოულოდნელი იყოს — მაგრამ, უპირველეს ყოვლისა, „დედოფალი ზღვაზე“ სწორედ ინტიმურ კოორდინაციაზეა: თინეიჯერებისგან, რომლებიც ცნობისმოყვარე თვალებისგან მოპარულ რამდენიმე წუთს გეგმავენ, დაავადების მიერ ცოლ-ქმრულ ცხოვრებაში შეჭრამდე, რაც ორ დიდი ხნის პარტნიორ ზრდასრულს შორის კავშირს მთლიანად ცვლის. დავიწყოთ ამ ზრდასრულებით. ლესლი (ანა კალდერ-მარშალი) და მარტინი (ტომ კორტნი) მოგვიანებით შეხვდნენ ერთმანეთს, ორივე უკვე დაქვრივებული იყო და მალევე ჩაებნენ ისეთ ყოვლისმომცველ ურთიერთობაში, რომელიც მათთვისაა ცნობილი, ვისაც დროის დაკარგვა არ სურს. 18 წლის განმავლობაში მათ საერთო ცხოვრება ააგეს კეთილმოწყობილ ჩრდილოეთ ლონდონის ბინაში — და ერთმანეთის მკლავებში, სადაც ზუსტად ასეთ პოზაში პოულობს მათ ქალიშვილი ამანდა (ჟულიეტ ბინოში) სტუმრობისას. არც ერთ ბავშვს, არც ერთ ასაკში, არ სურს ასეთი სცენის წინაშე აღმოჩნდეს — მით უმეტეს, როდესაც მშობელს დემენციის გვიანი სტადია აქვს და სამედიცინოდ თანხმობის გაცემა არ შეუძლია. ამანდა კონტროლს კარგავს, მისი რეაქცია გამძაფრებულია იმის შეგრძნებით, რომ ეს არ არის პირველი ასეთი შემთხვევა. გაღიზიანების შეტევისას ის პოლიციას იძახებს, მხოლოდ იმისთვის, რომ ამ ახალი ცოლ-ქმრული რეალობის სიმძიმე ინსტიტუციური ავტორიტეტის წონით გაამყაროს. ამის გაკეთება მხოლოდ პანდორას ყუთს ხსნის — ისედაც გულსაკლელ სიტუაციას იურიდიულ ჩარჩოებში აქცევს, რომელიც აღჭურვილი არ არის დაცემის ღრმა უსამართლობისთვის. კანონის თვალსაზრისით, მარტინმა სექსუალური ძალადობა ჩაიდინა; მისი საკუთარი შეფასებით, ამ მოსიყვარულე მეუღლემ მხოლოდ თავისი მოუთხოვნელი როლი შეასრულა, როგორც სრულ განაკვეთზე მომვლელმა, ცოლის არავერბალურ მინიშნებებზე რეაგირებით ფიზიკურ კომფორტსა და დაავადებით დაჩქარებულ სექსუალურ მიდრეკილებაზე, რომელიც ყველა შეზღუდვას ხსნის. ის, რომ ორივე წინააღმდეგობრივი პოზიცია თანაბარ წონას ფლობს, მხოლოდ კინორეჟისორის ოსტატურ და მოქნილ მიდგომაზე მეტყველებს თავისი თემისადმი. საბოლოო ჯამში, ამ კეთილი განზრახვების ჯოჯოხეთურ გაჭირვებაში მხოლოდ დაავადებაა დამნაშავე, მაგრამ ასეთი მორალური რელატივიზმი ცივ ნუგეშს სთავაზობს მათ, ვინც ამ კითხვებს ცხოვრებისეული გამოცდილებით აწყდება. მაგრამ „დედოფალი ზღვაზე“ მხოლოდ ასაკოვნებზე არ არის ფოკუსირებული. ფილმი თანაბარ ადგილს უთმობს ამანდას ქალიშვილს, სარას (ფლორენს ჰანტი, „ბრიჯერტონები“), რომლის შედარებით მშვიდი მეორეხარისხოვანი სიუჟეტი მთელ კონსტრუქციას უფრო მკაფიოდ წარმოაჩენს. მოქმედება შუა მოვლენებიდან იწყება, ამანდას ქორწინების დაშლის შემდეგ, რამაც მისი (უხილავი) თანამშობელი აიძულა სამუშაო საზღვარგარეთ მიეღო, ხოლო ის მოზარდ ქალიშვილთან ერთად ლონდონში ერთწლიან შემოქმედებით შვებულებას ატარებს. იქ — კვლავაც ფარულად ოცნებობს მშობლების შერიგებაზე და თავისი ძველი ცხოვრების აღდგენაზე — სარა ფლირტაობს და სიმწიფისკენ მიიკვლევს გზას, ზუსტად მაშინ, როდესაც მისი ბებია უკან იხევს. მართლაც, მოზარდობა და სიბერე დაბრუნების არარსებული წერტილებია, სხეულებრივი არეულობის პერიოდები, რომლებიც ძველ „მე“-ს უკან ტოვებენ. ფილმი მათთან ერთად მოგზაურობს, ვინც ამ ცვლილებებს განიცდის, დაწყებული პატარა გოგონადან, რომელიც ეგუება, რომ მისი ოჯახი არ აღდგება, დამთავრებული კაცით, რომელიც აცნობიერებს, რომ ქალი, რომელზეც იქორწინა, არსებითად, უკვე გამქრალია. ვიზუალურად, ჰემერი ამ ემოციურ არეულობას ხისტი, გეომეტრიული სტილით უპირისპირდება. ის ხშირად კადრავს თავის პერსონაჟებს შორიდან და მკვეთრი კუთხით, თითქოს ვინმე ოთახიდან დაძაბულ ოჯახურ სცენას ჩუმად აკვირდება. კარები, თაღები და დერეფნები გამოსახულებას ორად ყოფს, თითქოს თავად სახლი — ისევე როგორც სამართლებრივი სისტემა — ცდილობს წესრიგი დაამყაროს იმაზე ბევრად არასტაბილურ რამეზე, ვიდრე მას შეუძლია მოიცვას. ბინოში და კორტნი იგივე ლოგიკას იყენებენ თავიანთ შესრულებაში, თითოეული მათგანი თამაშობს დაძაბულ ინტელექტუალს, რომელიც კონტროლს ცდილობს. ისინი ერთმანეთს უპირისპირდებიან შეშფოთებით დაბადებული ანტაგონიზმით, რომელიც მოკლებულია მტრობას და აღინიშნება საერთო ინტერესით. როგორც ქალიშვილი, ასევე ქმარი, თვლიან, რომ ლესლის სასიკეთოდ მოქმედებენ — მაგრამ მათი გადაწყვეტილებები ისევეა ჩამოყალიბებული მათივე საჭიროებებითა და შიშებით. ორივე ამოძრავებს შფოთს, რომელიც სიცოცხლეს შესძინეს მსახიობებმა, რომლებსაც არ ეშინიათ სისუსტისა და წინააღმდეგობრივი ხასიათის. ანა კალდერ-მარშალი, თავის მხრივ, კიდევ უფრო უშიშარია თითქმის არავერბალურ როლში, რაც ლესლის ყოფილი „მე“-ს ნარჩენებს თვალებიდან ციმციმის საშუალებას აძლევს, რაც მხოლოდ ამძაფრებს მისი ნათესავების ტკივილს, აგონებს რა ყველაფერს, რაც დაკარგულია. ყოველმხრივ ანსამბლურ ფილმში, „დედოფალი ზღვაზე“ ბალანსში ერთგვარ მადლს პოულობს, აბათილებს დაბერების მკაცრ რეალობას გაზრდის აღფრთოვანებით. მისი ფორმალური და პერფორმატიული ელემენტები ერთნაირად შეთანხმებულად მუშაობს, ფილმი არასოდეს იქცევა მხოლოდ...