დაუფასებელი ნეო-ვესტერნები: ჟანრის დაფარული ძვირფასი ქვები

ნეო-ვესტერნები კლასიკური ჟანრის მაგარ, თანამედროვე ინტერპრეტაციებს გვთავაზობენ და ქვემოთ მოცემულია მათი უდიდესი დაფარული ძვირფასი ქვები. ტეილორ შერიდანის ფილმებმა და სატელევიზიო შოუებმა დიდი შრომა გასწიეს თანამედროვე ვესტერნის სიცოცხლის შესანარჩუნებლად, ისეთი ნამუშევრების წყალობით, როგორიცაა „ქარის მდინარე“ (Wind River) და „იელოუსტოუნი“ (Yellowstone). თუმცა, შერიდანის „ერთკაციანი ინდუსტრიის“ მიღმა მრავლადაა სხვა მაგალითებიც. „მოხუცებისთვის აქ ადგილი არ არის“ (No Country for Old Men) ნებისმიერი საუკეთესო ნეო-ვესტერნის სიის აშკარა არჩევანია, ხოლო 2025 წლის „ედინგტონი“ (Eddington) უფრო ახალი ნამუშევარია. მიუხედავად ამისა, ნებისმიერი ჟანრის მსგავსად, არსებობს ველურად შეუმჩნეველი ფილმების არჩევანი, იქნება ეს არასწორ დროს გამოსვლის თუ ცუდი მარკეტინგის გამო. ეს მათ ძიებისგან ნაკლებად ღირებულს არ ხდის. ტომ კრუზთან ერთად „შეუსრულებელი მისია“ (Mission: Impossible) ფილმებამდე დიდი ხნით ადრე, კრისტოფერ მაკკუარიმ თავისი სარეჟისორო დებიუტი სწორედ ამ ელეგანტური და პირქუში ნეო-ვესტერნით შედგა. მასში ბენისიო დელ ტორო და რაიან ფილიპი ასრულებენ განგსტერისთვის სუროგატი დედის როლში მყოფი ორსული ქალის გამტაცებელ კანონგარეშეებს, რომლებიც სისხლიან მოვლენათა ჯაჭვს იწყებენ. მაკკუარის თქმით, „იარაღის გზის“ (The Way of the Gun) წარუმატებლობამ ის ათი წლით „რეჟისორთა ციხეში“ ჩასვა. მისი მიზანი იყო შეექმნა რაღაც ძალადობრივი, დივერსიული და განზრახ შემაწუხებელი. თუმცა, სწორედ ეს ხდის მას უცნაურად გამაგრილებელს, რასაც ხელს უწყობს შესანიშნავი მსახიობთა გუნდი (მათ შორის გვიანდელი, დიდებული ჯეიმს კაანი) და ფინალური სროლის სცენა. ტეილორ შერიდანის მესამე (და დღემდე ბოლო) კინოფილმი არის „კერკეტი კაკლის“ (Die Hard) ტიპის ფილმისა და ნეო-ვესტერნის ნაზავი. ის რამდენიმე სიუჟეტურ ხაზს მიჰყვება, მაგრამ ძირითადი ამბავი ანჯელინა ჯოლის მეხანძრეს აჩვენებს, რომელიც ახალგაზრდა ბიჭის გადარჩენას ცდილობს ორი დაუნდობელი მკვლელისგან; ბუნებრივია, ის მასშტაბური ხანძრით სრულდება. შერიდანი R-რეიტინგის მქონე თრილერების თანამედროვე ოსტატია და ეს ფილმი აერთიანებს მიმზიდველ პერსონაჟებს ამაღელვებელ მოქმედებით სცენებთან. რეჟისორმა კიდევ ერთი შესანიშნავი მსახიობთა გუნდი შეკრიბა (მათ შორის ჯონ ბერნთალი და ნიკ ჰულტი), სცენები გულისამაჩუყებელია და 100 წუთიანი ხანგრძლივობით, „ვინც ჩემი სიკვდილი უნდა“ (Those Who Wish Me Dead) ზედმეტად არ იწელება. ჯონ კარპენტერის საყვარელი ვესტერნი არის „რიო ბრავო“ (Rio Bravo), რომელიც მან ორჯერ გადააკეთა ფილმებით „შეტევა 13-ე განყოფილებაზე“ (Assault on Precinct 13) და „მარსის აჩრდილები“ (Ghosts of Mars). გარკვეულწილად, „ვამპირები“ (Vampires) ისეთ შთაბეჭდილებას ტოვებს, თითქოს მან მთელი თავისი ჭარბი ვნება ამ ჟანრის მიმართ სწორედ ამ ნეო-ვესტერნ ჰორორში გადმოღვარა, სადაც ჯეიმს ვუდსის მუდმივად გაბრაზებული ვამპირების მკვლელი მის გუნდის გამანადგურებელ სისხლისმწოველს დასდევს. ეს 1998 წლის B-კატეგორიის ფილმი იმდენად ზედმეტად მაჩო და სისხლიანია, რომ პაროდიის ზღვარზეა. სწორედ ეს ხდის მას ასე სახალისოს, რადგან კარპენტერი დგამს ამაღელვებელ ვამპირებზე ნადირობას განზრახ გადაჭარბებული დიალოგებით. სისხლისღვრისა და გინების ფონზეც კი, „ვამპირები“ ცოტა გულწრფელობასაც შეიცავს, როდესაც სამი შეუსაბამო მონადირე მოკამათე დედმამიშვილებივით ხდებიან, რომლებიც მაინც ზრუნავენ ერთმანეთზე. ჯონ ვუმ უნიკალური გრძნობა შემოიტანა იმ ფილმში, რომელიც შეიძლება ყოფილიყო ჩვეულებრივი სტუდიური ექშენი, „გატეხილი ისარი“ (Broken Arrow) საშუალებით. მასში ჯონ ტრავოლტა – „კრიმინალური საკითხავის“ (Pulp Fiction) წარმატების შემდეგ – ასრულებს პილოტის როლს, რომელიც ორ ბირთვულ ქობინს იპარავს, ხოლო კრისტიან სლეიტერი – ყოფილი მეგობრის/თანაპილოტის როლს, რომელმაც ის უნდა შეაჩეროს. ვუ საოცრად იყენებს „გატეხილი ისრის“ უდაბნოს გარემოს, რაც მას თითქმის „ძიებელთა“ (The Searchers) მსგავსად აჩენს, მაგრამ გაცილებით მეტი ნელი კადრით გადაღებული სროლით. დიალოგი უბრალოა და სიუჟეტი თხელი, მაგრამ ვუ ქმნის მშვენიერ ატმოსფეროს ამ ბლოკბასტერით. ის ტრავოლტას სრულ თავისუფლებას აძლევს, პერსონაჟები (ბოროტმოქმედების ჩათვლით) ყველა მიმზიდველია და სროლები უბრალოდ ფანტასტიურია. „ავტოსტოპერი“ (The Hitcher) შესაძლოა კრისტოფერ ნოლანის ერთ-ერთი საყვარელი საშინელებათა ფილმი იყოს, მაგრამ ის თითქმის შოკისმომგვრელად დაუფასებელია. ის მოგვითხრობს ახალგაზრდა მამაკაცზე, სახელად ჯიმზე (კ. ტომას ჰაუელი), რომელიც უცნაურ ავტოსტოპერს (რუტგერ ჰაუერი) აიყვანს, რომელიც აღმოჩნდება ზებუნებრივ ზღვარზე მყოფი სერიული მკვლელი. შემდეგ ავტოსტოპერი ჯიმს უდაბნოში დასდევს და ყველას კლავს, ვინც გზაზე შეხვდება. ნაწილობრივ ვესტერნი, ნაწილობრივ მისტიკური საშინელება, ძნელია კლასიფიკაცია, თუ რა არის „ავტოსტოპერი“ სინამდვილეში. ეს ფილმი უფრო განწყობით არის ნაკარნახევი, ვიდრე სიუჟეტით, თუმცა რეჟისორი რობერტ ჰარმონი დგამს რამდენიმე შემზარავ სცენას, როგორიცაა ცნობილი „სატვირთო მანქანაზე მიბმული“ ეპიზოდი. ზედაპირზე მარტივად გამოიყურება მიუხედავად, ფილმი მაყურებელს მრავალ კითხვას უტოვებს ტიტრების დასრულების შემდეგ. უოლტერ ჰილი ნეო-ვესტერნების უცხო არ არის (ისეთ ფილმებს აქვს გადაღებული, როგორიცაა „48 საათი“ (48 Hrs) ან „წითელი სიცხე“ (Red Heat)), მაგრამ „ექსტრემალური ცრურწმენა“ (Extreme Prejudice) მისი ყველაზე შეუმჩნეველი ნამუშევარია. სიმართლე გითხრათ, ფილმის სიუჟეტი ცოტა გადატვირთულია. ერთი ხაზი მიჰყვება ნიკ ნოლტის ემოციურად დახურულ ტეხასის რეინჯერს, რომელიც მის ყოფილ საუკეთესო მეგობარს, ნარკობარონად ქცეულს დასდევს. მეორე ხაზი კი მიჰყვება „შავი ოპერაციების“ გუნდს, რომელიც ძარცვას ახორციელებს; საბოლოოდ, ეს ისტორიები ერთმანეთში ირევა. „ექსტრემალური ცრურწმენის“ ჩახლართული სიუჟეტის მიუხედავად, ჰილი უკან იხევს და მსახიობებს თავიანთი პერსონაჟების გაცოცხლების საშუალებას აძლევს, გზადაგზა კი სასტიკ მოქმედებით სცენებს დგამს. ამ უკანასკნელის მხრივ, ფილმის დასასრულის პატივის მიგება „ველური ბანდის“ (The Wild Bunch) მიმართ ძნელად დასამარცხებელია. „ჰარლი დევიდსონი და მარლბორო მენი“ (Harley Davidson and the Marlboro Man) მიკი რურკსა და დონ ჯონსონს აერთიანებს, როგორც ორ გაუფერულებულ კანონგარეშეს ბუნდოვნად ფუტურისტულ ლოს-ანჯელესში. ფილმი გამოშვებისას გააკრიტიკეს, სალაროებში ჩავარდა და რურკს ის იმდენად სძულდა, რომ მსახიობობას მცირე ხნით თავი დაანება. ყოველივე ამის მიუხედავად, ეს დავიწყებული ნეო-ვესტერნი სრულყოფილი სიამოვნებაა. ის ამ თხელ ხაზზე გადის...