გასული საუკუნის განმავლობაში, სამეცნიერო ფანტასტიკის ჟანრმა არაერთხელ შექმნა ფილმები, რომლებიც გამოსვლისთანავე უწესრიგოდ, ნელ, გადამეტებულად ან ექსცენტრიულად მიიჩნიეს, თუმცა წლების შემდეგ ჩუმად გამართლდა მათი ღირებულება. ეს ფილმები ხშირად ზღვარს მიღმა წევდნენ ტონს ან კონცეფციას, ვიდრე მაყურებელი ელოდა, პრიორიტეტს ანიჭებდნენ ატმოსფეროს, ფილოსოფიას ან ეგზისტენციალურ შფოთვას. დღესდღეობით მათი ხელახალი განხილვისას, ისინი უფრო გამაფრთხილებელ ნიშნებს ან დროზე ადრე დაშვებულ ექსპერიმენტებს ჰგვანან, ვიდრე წარუმატებლობებს. უკანა ხედვით, ბევრი მათგანი მიანიშნებდა იმაზე, თუ სად წავიდოდა ჟანრი საბოლოოდ. მიუხედავად იმისა, რომ მათი უმეტესობა არც ისე უცნობია, ამ სიაში მოხვედრილი ფილმები უფრო მეტ საყოველთაო ყურადღებას (და პატივისცემას) იმსახურებენ, ვიდრე ამჟამად იღებენ. **„მძინარემ გაიღვიძა.“** **„დიუნი“ (Dune)** შესაძლოა, გარკვეულწილად მოულოდნელი იყოს ამ სიაში მისი ცნობადობის გათვალისწინებით, მაგრამ ის იმსახურებს ხსენებას, რადგან გაცილებით უკეთესია, ვიდრე მისი ყველაზე მკაცრი კრიტიკოსები წარმოაჩენენ. რა თქმა უნდა, ის საკმაოდ უცნაურია, არაორდინარული და ზოგჯერ ნაკლოვანებებითაც გამოირჩევა, მაგრამ ის ასევე სავსეა კრეატიულობითა და გამბედაობით. ეს არის ერთ-ერთი ყველაზე გაბედული სამეცნიერო ფანტასტიკის ადაპტაცია, რაც კი ოდესმე ყოფილა, და მისი რეპუტაცია დიდი ხნის განმავლობაში ჩამორჩებოდა მის წარმოსახვას. შთამბეჭდავია, რომ დევიდ ლინჩი (David Lynch) უზარმაზარ, რთულ რომანს კონდენსირებს მკვრივ, ბაროკოსეულ ხედვად, სავსე ხმოვანი ჩანართებით, გროტესკული გამოსახულებებითა და რიტუალური ძალადობით. მისი საწარმოო დიზაინი, ხმოვანი ლანდშაფტი და უცნაურობის მიღების სურვილი ანიჭებს მას მითურ ტექსტურას, რომელიც იშვიათად გვხვდება სტუდიურ სამეცნიერო ფანტასტიკაში, მით უმეტეს 1980-იან წლებში. ყოველივე ამის ფონზე, კაილ მაკლაქლანი (Kyle MacLachlan) კარგად ასრულებს პოლ ატრეიდესის (Paul Atreides) როლს, კეთილშობილი ოჯახის მემკვიდრის, რომელიც გაგზავნილია უდაბნოს პლანეტა არაკისის (Arrakis) სამართავად, სადაც პოლიტიკური ინტრიგა, წინასწარმეტყველება და ეკოლოგიური ბედისწერა ერთმანეთს ეჯახება. **„ოდესმე გიფიქრიათ, მარტონი ვართ თუ არა?“** **„ღამის უკიდეგანო სივრცე“ (The Vast of Night)** მინიმალისტური სამეცნიერო ფანტასტიკის ფილმია, რომელიც თითქმის მთლიანად ხმაზე, სიჩუმესა და მინიშნებაზეა აგებული, ეკონომიური თხრობის ოსტატობის ნიმუში. მოქმედება ხდება ნიუ-მექსიკოს (New Mexico) პატარა ქალაქში 1950-იან წლებში. სიუჟეტი მოგვითხრობს რადიო-დიჯეის (ჯეიკ ჰოროვიცი – Jake Horowitz) და სატელეფონო ოპერატორის (სიერა მაკკორმიკი – Sierra McCormick) შესახებ, რომლებიც უცნაურ აუდიო სიგნალს წააწყდებიან, რამაც შესაძლოა არამიწიერ კონტაქტზე მიანიშნოს. აქედან მოყოლებული, სიუჟეტი ვითარდება გაფართოებული საუბრების, ხანგრძლივი კადრებისა და შემზარავი გადახვევების მეშვეობით, სპექტაკლის ნაცვლად. ფილმი გამოირჩევა თავისი თავშეკავებითა და ამაში გამოვლენილი თავდაჯერებულობით. რეჟისორ ენდრიუ პატერსონს (Andrew Patterson) ესმის, რომ კოსმიური საშინელება ვიზუალურ დადასტურებას არ საჭიროებს; ის მოთმინებასა და წარმოსახვას მოითხოვს. ამ მიზნით, „ღამის უკიდეგანო სივრცე“ ხმის დიზაინს იყენებს, როგორც შიშის ძირითად მამოძრავებელ ძალას, რაც საშუალებას აძლევს ამბებს ამბების შიგნით დაგროვდეს და ჩუმად დამანგრეველ ძალად იქცეს. თავდაპირველად შეაქეს, მაგრამ სწრაფად ჩრდილში მოექცა, მისი ღირებულება გაიზარდა, როდესაც მაყურებელმა ხელახლა შეაფასა მისი ოსტატობა. **„ეს არის შანსი, თავიდან დაიწყო.“** **„წამები“ (Seconds)** სასტიკად ცინიკური სამეცნიერო ფანტასტიკის თრილერია, რომელიც შუახნის ფანტაზიად არის შენიღბული. სიუჟეტი ტრიალებს შუახნის ბანკირის (ჯონ რენდოლფი – John Randolph) გარშემო, რომელსაც ეძლევა შანსი, გააყალბოს საკუთარი სიკვდილი და ახალი სხეულით (როკ ჰადსონი – Rock Hudson) ახალი იდენტობა მიიღოს, მაგრამ აღმოაჩენს, რომ თავიდან დაწყებას საშინელი შეზღუდვები მოჰყვება. ჯონ ფრანკენჰაიმერის (John Frankenheimer, „მანჯურიელი კანდიდატი“ და „რონინის“ შემოქმედი) რეჟისორობით, ფილმი აერთიანებს პარანოიას, კორპორაციულ დისტოპიასა და ეგზისტენციალურ სასოწარკვეთას, ქმნის რა ღრმად შემაშფოთებელ ნაწარმოებს. ჟანრის მახასიათებლების მიღმა, თემები გასაკვირია თავისი გააზრებულობით. კერძოდ, ფილმი დაუნდობლად ანგრევს გაქცევის იდეას. ტექნოლოგიით დაპირებული ახალი ცხოვრება ისეთივე ცარიელი და კონტროლირებადი აღმოჩნდება, როგორც ძველი. ამ მხრივ, „წამები“ ითვალისწინებს თანამედროვე შფოთვებს თვით-ოპტიმიზაციის, იდენტობის, როგორც საქონლის, და თავიდან დაწყების შეუძლებლობის შესახებ. ამ გზავნილს შესანიშნავად ავსებს დამახინჯებული კინემატოგრაფია და კოშმარული ტონი, რომელთაგან ორივე შემაშფოთებელი იყო მაყურებლისთვის 1960-იან წლებში, რამაც გამოიწვია მისი თავდაპირველი უარყოფა. **„მე ცოცხალი ვარ.“** **„ელექტრული ოცნებები“ (Electric Dreams)** რომანტიკული სამეცნიერო ფანტასტიკის კომედიაა, რომელიც თავისი პოპულარული ზედაპირის მიღმა ნამდვილ ფილოსოფიურ ცნობისმოყვარეობას მალავს. მთავარი გმირი მაილს ჰარდინგია (ლენი ფონ დოლენი – Lenny Von Dohlen), მორცხვი არქიტექტორი, რომლის სახლის კომპიუტერიც ელექტრული ავარიის შემდეგ გრძნობადი ხდება და იმავე ქალზე (ვირჯინია მედსენი – Virginia Madsen) უყვარდება, ვინც მას. სიუჟეტი უცნაურად ჟღერს, და ასეც არის, მაგრამ ის ასევე უმკლავდება აქტუალურ კითხვებს ცნობიერების, ეჭვიანობისა და ემოციური ავთენტურობის შესახებ. მნიშვნელოვანია, რომ ხელოვნური ინტელექტის მრავალი ნარატივისგან (განსაკუთრებით დღევანდელ დროში) განსხვავებით, „ელექტრული ოცნებები“ ხელოვნურ ინტელექტს მხოლოდ საფრთხედ ან სიახლედ არ აღიქვამს. ამის ნაცვლად, ის ემოციას განიხილავს, როგორც რაღაცას, რაც შეიძლება მოულოდნელად, ტრაგიკულადაც კი წარმოიშვას. უფრო კომერციულად აგრესიული სამეცნიერო ფანტასტიკის ტალღის დროს გამოშვებული ფილმი ადვილად შეიძლება ჩაითვალოს მსუბუქად. უკანა ხედვით, ის უჩვეულოდ ნაზი და ჰუმანური ჩანს. მისი დასასრული, კერძოდ, გაცილებით სევდიანია, ვიდრე მოსალოდნელი იყო. ეს ყველაფერი „ელექტრულ ოცნებებს“ 80-იანი წლების შუა პერიოდის მომხიბვლელ დროის კაფსულად აქცევს, დროს, როდესაც სახლის კომპიუტერები მეინსტრიმში შემოდიოდა, და დამოკიდებულება უახლესი ტექნოლოგიების მიმართ სწრაფად იცვლებოდა. **„მე ვარ სუპერ ინფრამენი!“** ეს ფილმი საკმაოდ უცნაური და სულელურია, მაგრამ, თავისებურად, უცნაურად გავლენიანი. ყოველ შემთხვევაში, ეს ფილმი ფერის, კემპის და კოსმიური წარმოსახვის შეუზღუდავი აფეთქებაა. ეს არის Shaw Brothers-ის სამეცნიერო ფანტასტიკის ექსტრავაგანზა. სიუჟეტი მოგვითხრობს თ...