გასული საუკუნის განმავლობაში, სამეცნიერო ფანტასტიკის ჟანრმა არაერთხელ შექმნა ფილმები, რომლებიც გამოსვლისთანავე უწესრიგოდ, ნელა, გადაჭარბებულად ან ექსცენტრიულად იქნა მიჩნეული, თუმცა წლების შემდეგ ჩუმად დაფასდა. ეს ფილმები ხშირად აუდიტორიის მოლოდინზე შორს მიდიოდნენ ტონითა თუ კონცეფციით, პრიორიტეტს ანიჭებდნენ ატმოსფეროს, ფილოსოფიას ან ეგზისტენციალურ შფოთვას. დღეს მათი ხელახალი განხილვისას, ისინი ნაკლებად ჰგავს წარუმატებლობებს და უფრო მეტად გაფრთხილებებსა თუ ექსპერიმენტებს, რომლებიც დროზე ადრე გამოჩნდნენ. რეტროსპექტივაში, ბევრი მათგანი მიუთითებდა, თუ საით წავიდოდა ჟანრი საბოლოოდ. მიუხედავად იმისა, რომ მათი უმეტესობა არც ისე უცნობია, ამ სიაში მოხვედრილი ფილმები იმსახურებს უფრო მეტ ყურადღებას (და პატივისცემას), ვიდრე დღეს იღებენ. „მძინარე გაიღვიძა.“ „დიუნი“ შეიძლება გარკვეულწილად მოულოდნელი იყოს ამ სიაში, იმის გათვალისწინებით, თუ რამდენად ცნობილია, მაგრამ ის იმსახურებს ხსენებას, რადგან ბევრად უკეთესია, ვიდრე მისი ყველაზე მკაცრი კრიტიკოსები ამტკიცებენ. რა თქმა უნდა, ის საკმაოდ უცნაურია, არაორდინალური და ზოგჯერ დაუმუშავებელი, მაგრამ ის ასევე სავსეა კრეატიულობითა და გაბედულებით. ეს არის ერთ-ერთი ყველაზე თამამი სამეცნიერო ფანტასტიკის ადაპტაცია, რაც კი ოდესმე ყოფილა, და მის რეპუტაციას დიდი ხნის განმავლობაში ჩამორჩებოდა მისი წარმოსახვა. შთამბეჭდავია, როგორ აქცევს დევიდ ლინჩი უზარმაზარ, რთულ რომანს მკვრივ, ბაროკოს ხედვად, რომელიც სავსეა ხმოვანი ჩანართებით, გროტესკული გამოსახულებებითა და რიტუალური ძალადობით. მისი წარმოების დიზაინი, ხმის პეიზაჟი და უცნაურობის მიღების სურვილი, მას მითიურ ტექსტურას ანიჭებს, რაც იშვიათად გვხვდება სტუდიურ სამეცნიერო ფანტასტიკაში, განსაკუთრებით 1980-იან წლებში. ამ ყველაფრის ფონზე, კაილ მაკლაქლანი კარგად ასრულებს პოლ ატრეიდესის როლს, რომელიც კეთილშობილური სახლის მემკვიდრეა და გაგზავნილია უდაბნოს პლანეტა არაკისზე სამართავად, სადაც პოლიტიკური ინტრიგები, წინასწარმეტყველება და ეკოლოგიური ბედისწერა ერთმანეთს ერწყმის. „ოდესმე გიფიქრიათ, მარტო ვართ თუ არა?“ „ღამის უკიდეგანობა“ არის მინიმალისტური სამეცნიერო ფანტასტიკის ფილმი, რომელიც თითქმის მთლიანად ხმაზე, სიჩუმესა და მინიშნებაზეა აგებული, ეკონომიური ამბის მოყოლის ოსტატობის კლასი. ვითარდება პატარა ქალაქში, ნიუ-მექსიკოში 1950-იან წლებში. სიუჟეტი მიჰყვება რადიო დიჯეის (ჯეიკ ჰოროვიცი) და საკომუტაციო ოპერატორს (სიერა მაკკორმიკი), რომლებიც წააწყდებიან უცნაურ აუდიო სიგნალს, რომელიც შესაძლოა არამიწიერ კონტაქტზე მიუთითებდეს. აქედან მოყოლებული, სიუჟეტი ვითარდება გაფართოებული საუბრების, გრძელი კადრებისა და უცნაური გადახვევების მეშვეობით, ვიდრე სანახაობის. ფილმი გამოირჩევა თავშეკავებულობისადმი ნდობით. რეჟისორ ენდრიუ პატერსონს ესმის, რომ კოსმოსური საშინელება ვიზუალურ დადასტურებას არ საჭიროებს; ის მოთმინებასა და წარმოსახვას მოითხოვს. ამ მიზნით, „ღამის უკიდეგანობა“ იყენებს ხმის დიზაინს, როგორც შიშის ძირითად მამოძრავებელ ძალას, რაც საშუალებას აძლევს მოთხრობებს მოთხრობებში მშვიდად დაგროვდეს რაღაცა, რაც ჩუმად აჭარბებს. თავდაპირველად შეაქეს, მაგრამ სწრაფად დაჩრდილა, ის გაიზარდა სტატუსით, რადგან მაყურებელი ხელახლა ეცნობა მის ოსტატობას. „ეს არის შანსი, თავიდან დაიწყო.“ „წამები“ არის სასტიკად ცინიკური სამეცნიერო ფანტასტიკის თრილერი, რომელიც შუახნის ფანტაზიად არის შენიღბული. ის მოგვითხრობს საშუალო ასაკის ბანკირზე (ჯონ რენდოლფი), რომელსაც ეძლევა შანსი, გააყალბოს თავისი სიკვდილი და მიიღოს ახალი იდენტობა ახალი სხეულით (როკ ჰადსონი), მხოლოდ იმისთვის, რომ აღმოაჩინოს, რომ თავიდან შექმნას საშინელი შეზღუდვები მოაქვს. რეჟისორი ჯონ ფრენკენჰაიმერი (რომელიც დგას „მანჯურიელი კანდიდატისა“ და „რონინის“ უკან) ფილმში ერწყმის პარანოია, კორპორაციული დისტოპია და ეგზისტენციალური სასოწარკვეთა ღრმად შემაშფოთებელ რაღაცად. ჟანრის ხაფანგების მიღმა, თემები საოცრად გააზრებულია. კერძოდ, ფილმი დაუნდობლად ანგრევს გაქცევის იდეას. ტექნოლოგიით დაპირებული ახალი ცხოვრება ისეთივე ცარიელი და კონტროლირებადი აღმოჩნდება, როგორც ძველი. ამ მხრივ, „წამები“ წინასწარმეტყველებს თანამედროვე შფოთვებს თვით-ოპტიმიზაციის, იდენტობის, როგორც საქონლის, და თავიდან დაწყების შეუძლებლობის შესახებ. ამ გზავნილს შესანიშნავად ავსებს დამახინჯებული კინემატოგრაფია და კოშმარული ტონი, ორივე მათგანი შემაშფოთებელი იყო 1960-იანი წლების აუდიტორიისთვის, რამაც მისი თავდაპირველი უარყოფა გამოიწვია. „ცოცხალი ვარ.“ „ელექტრული სიზმრები“ არის რომანტიკული სამეცნიერო ფანტასტიკის კომედია, რომელიც თავისი პოპ-სიფაქიზის მიღმა ნამდვილ ფილოსოფიურ ცნობისმოყვარეობას მალავს. მთავარი პერსონაჟი არის მაილს ჰარდინგი (ლენი ვონ დოლენი), მორცხვი არქიტექტორი, რომლის სახლის კომპიუტერიც ელექტრო შემთხვევის შემდეგ ცნობიერი ხდება, შეუყვარდება იგივე ქალი (ვირჯინია მედსენი), რაც მას. სიუჟეტი უცნაურად ჟღერს, და ასეც არის, მაგრამ ის ასევე ეხება აქტუალურ კითხვებს ცნობიერების, ეჭვიანობისა და ემოციური ავთენტურობის შესახებ. რაც მთავარია, მრავალი AI ნარატივისგან განსხვავებით (განსაკუთრებით დღესდღეობით), „ელექტრული სიზმრები“ ხელოვნურ ინტელექტს მხოლოდ საფრთხედ ან სიახლედ არ წარმოაჩენს. ამის ნაცვლად, ის ემოციას განიხილავს, როგორც რაღაცას, რაც მოულოდნელად, ტრაგიკულადაც კი შეიძლება გაჩნდეს. უფრო კომერციულად აგრესიული სამეცნიერო ფანტასტიკის ტალღის დროს გამოშვებული ფილმი ადვილად გაათავისუფლეს, როგორც მსუბუქი. რეტროსპექტივაში, ის უჩვეულოდ ნაზი და ჰუმანური ჩანს. მისი დასასრული, კერძოდ, მოსალოდნელზე ბევრად სევდიანია. ყოველივე ეს „ელექტრულ სიზმრებს“ 1980-იანი წლების შუა პერიოდის მომხიბვლელ დროის კაფსულად აქცევს, დროს, როდესაც სახლის კომპიუტერები მეინსტრიმში შემოდიოდნენ, და დამოკიდებულება უახლესი ტექნოლოგიების მიმართ სწრაფად იცვლებოდა. „მე ვარ სუპერ ინფრამენი!“ ეს ფილმი საკმაოდ უაზრო და სულელურია, მაგრამ, თავისებურად, უცნაურად გავლენიანი. ყოველ შემთხვევაში, ეს ფილმი არის ფერის, კემპის და კოსმოსური წარმოსახვის შეუზღუდავი აფეთქება. ეს არის „შოუ ბრაზერსის“ სამეცნიერო ფანტასტიკის ექსტრავაგანზა. სიუჟეტი თ