ემერალდ ფენელის „ქარიშხლიანი უღელტეხილი“: ვნებიანი, თანამედროვე ადაპტაცია

ქეთრინი ნისლიან ჭაობებზე გამორბის, თავის სიყვარულს ეძებს, აქეთ-იქით იყურება. შემდეგ, როდესაც ის შორდება, ნისლი იფანტება და იქ ჰითკლიფი დგას. მაყურებელი გაოგნებული სულს ითქვამს და გულს მიეცემა. ეს არის მაღალი რომანტიზმი, და ემერალდ ფენელის „ქარიშხლიანი უღელტეხილის“ საუკეთესო მომენტებში — ბრჭყალებითა და ყველაფრით — ვნებიანი ენერგია ხელშესახებია. „სოლტბერნის“ რეჟისორმა თქვა, რომ ემილი ბრონტეს ერთადერთი რომანის მისი ადაპტაცია შთაგონებულია იმ ფანტაზიით, რომელიც მას თავში ჰქონდა, როდესაც ის პირველად 14 წლის ასაკში წაიკითხა. მისი ფილმი მიდრეკილია როგორც ფანტაზიისკენ, ისე ვულგარულობისკენ, რაც ბრონტეს ისტორიის ორივე მახასიათებელია, მაგრამ აქ ისინი ზედაპირზეა ამოტანილი და ტექსტად ქცეული. ეს მისასალმებელი გადახვევაა ასეთი კარგად ცნობილი საწყისი მასალისთვის, მაშინაც კი, როდესაც ფენელის კინემატოგრაფია ზოგჯერ ვერ ახერხებს საკუთარი იდეის დიდ პოტენციალს გაუმკლავდეს. მარგო რობი ასრულებს კეტის როლს ფილმში, ხოლო ჯეიკობ ელორდი – ველური და სასტიკი ჰითკლიფის როლს, რომელიც უფრო ჩაფიქრებული და მაღალი ჩანს, ვიდრე უბრალოდ ბოროტი. ფილმი იწყება მათი ბავშვობიდან, როდესაც კეტის მამას სახლში მოჰყავს ახალგაზრდა, ღარიბი ჰითკლიფი და მას თავის ძმად და შინაურ ცხოველად აქცევს. მათი კავშირი სწრაფად ხდება პირველყოფილი, მაგრამ მათი სიყვარული უპასუხოდ რჩება ზრდასრულ ასაკში, როდესაც ქეთი საბედისწერო გადაწყვეტილებას იღებს, ცოლად გაჰყვეს მათ მეზობელს, მდიდარ ედგარ ლინტონს. კეტის გადაწყვეტილებით განაწყენებული, ჰითკლიფი ტოვებს „ქარიშხლიან უღელტეხილს“, წლების შემდეგ ბრუნდება, უკვე მდიდარი და ერთი შეხედვით დახვეწილი, მაგრამ როგორც სიყვარულს, ისე შურისძიებას ნატრობს. კეტისა და ჰითკლიფის მტანჯველი სასიყვარულო ისტორიის მიზიდვა-მოგერიება ექსპლიციტურად არის ნაჩვენები ფენელის ფილმში, რომელიც პერსონაჟების სისასტიკეს მათ სექსუალურობასთან აერთიანებს, როგორც არც ერთ წინა ადაპტაციაში. „ქარიშხლიანი უღელტეხილი“ დაახლოებით მიჰყვება რომანის პირველი ნახევრის რიტმს — ბრონტეს თაყვანისმცემლებს, რომლებიც იმედოვნებენ ფილმს, რომელიც საბოლოოდ ადაპტირებს მისი შემდგომი თავების თაობათა დრამას, კვლავ ელოდებიან — მაგრამ საკუთარი სტილისტური მძაფრი ხალისით. ლინუს სანდგრენის მდიდრული, ლურჯ ფერებში გადაწყვეტილი კინემატოგრაფია სუზი დევისის შესანიშნავად ხელოვნურ პროდუქციის დიზაინს კინემატოგრაფიული ფანტაზიის აურაში ახვევს, რაც ძველი ჰოლივუდის კლასიკას მოგვაგონებს, მათ შორის უილიამ უაილერის 1939 წლის ადაპტაციას, რომელშიც ლოურენს ოლივიე მონაწილეობდა. ამავდროულად, მისი ანაქრონიზმები და უტიფარი ბრეხტიანიზმი ფილმს სრულიად უფრო თანამედროვე ტერიტორიაზე უბიძგებს. ეს არის უცნაური და სასაცილო „ქარიშხლიანი უღელტეხილი“, რომელიც ზოგჯერ კომედიამდე მიდის, თავს უთმობს მაქსიმალიზმს, რომელიც ზოგჯერ „კემპს“ უახლოვდება, თუმცა არასოდეს კარგავს თავს ირონიაში. ამის ნაცვლად, „ქარიშხლიანი უღელტეხილი“ კარგავს თავს სექსში, მახასიათებელი, რომელიც არც თუ ისე არის წარმოდგენილი რომანში, მაგრამ ძალიან არის წარმოდგენილი ფილმში. თუ ბრონტეს ნაწერის შედარებითმა უმანკოებამ ხელი შეუწყო ვნებიანი ფანტაზიების გამოწვევას ახალგაზრდა თინეიჯერების გონებაში, ფენელი პირდაპირ ამ გონებაში შევიდა და მთელი ეს ვნება ზედაპირზე ამოიტანა. „ქარიშხლიანი უღელტეხილი“ ზედაპირების ფილმია, იქნება ეს იორკშირის პეიზაჟები, თუ ველური დეკორაციები, თუ პერსონაჟების კანი, რომელიც საბოლოოდ ხდება ძალიან პირდაპირი დეკორაცია. ფენელის სამყაროში არაფერია დაფარული, ისე რომ, როდესაც კეტისა და ჰითკლიფის შეუძლებელი რომანი ხორციელდება, და შემდეგ ისევ და ისევ ხორციელდება, ეს აქტი ისეთივე სასტიკია, როგორც ამაღელვებელი. ფენელის მიდგომის მოხერხებულობა მდგომარეობს იმაში, რომ ის უგულებელყოფს ქვეტექსტს თავხედობის სასარგებლოდ, რაც კვებავს საბაზისო ვნებას, ამავდროულად ამძაფრებს მისი პერსონაჟების სიღარიბეს თანამედროვე კონტექსტში. და ნუ შეცდებით, მიუხედავად იმისა, რომ ფილმი რეკლამირებულია, როგორც „ყველა დროის უდიდესი სიყვარულის ისტორია“, ის თითქმის არ ერიდება თავისი საწყისი მასალის ბნელ არსს. ეს არის სიყვარული, რომელიც სიმახინჯეში გვხვდება, სადაც წვრილმანი სისასტიკეები, შურისძიება და არაადამიანურობა ქმნის მარადიული ერთგულების განწირულ კონტექსტს. კეტის მოახლე ნელი (ჰონგ ჩაუ), წიგნის მთხრობელი, გაცილებით უფრო მძაფრი ცენტრალური როლი ენიჭება, რომელიც მონაწილეობს მოთხრობის ძალადობის აღლუმში საკუთარი ოდნავ დაფარული სიყვარულის გამო. ედგარს, ამასობაში, შესანიშნავად თამაშობს შაზად ლატიფი, როგორც მამაკაცი, რომლის სიყვარული უფრო პრაქტიკულია და რომლის ერთგულებაც კეტისადმი ნაკლებად არამდგრადია, მაგრამ რომელიც სამაგიეროდ მხოლოდ სისასტიკეს იღებს. ელისონ ოლივერი, ედგარის და იზაბელას როლში, ფილმის გამორჩეული შესრულებაა, რომელიც თეატრალურობას ეფუძნება დიდი კომიკური ეფექტისთვის და საბოლოოდ ხდება ერთადერთი პერსონაჟი, რომელიც პოულობს სინთეზს ვნებასა და დეგრადაციაში. თუ რამე აფერხებს ფილმს, ეს ფენელის რეჟისორული ოსტატობაა. იდეები ყველა იქ არის, თხრობითად და ვიზუალურად, მაგრამ მისი სცენის დადგმისა და აგების მოუხერხებელი გრძნობა რეგულარულად ამჟღავნებს მის სატელევიზიო ფესვებს. ეს განსაკუთრებით ეხება ფილმის ადრეულ მონაკვეთს, რომელიც, მიუხედავად მისი ვიზუალური ბრწყინვალებისა, ასევე განზრახ დადუმებულია ფერითა და ტონით. ფილმის ამ ნაწილის გაცილებით მეტი ნაწილი ეფუძნება კრეატიულ ბლოკირებას და კინემატოგრაფიული რიტმის ძლიერ შეგრძნებას, რომელთაგან არც ერთი არ არის ფენელის ძლიერი მხარე. უხეში მონტაჟის გამოყენებით, ეს სცენები ძალიან კონვენციურად და ძალიან მცირე სიტყვიერი იუმორით ვითარდება, რათა საჭიროებისამებრ გააცოცხლოს. შედეგად, ფილმი უკვე გრძელი და შრომატევადი ჩანს მის ნახევრად გავლის წერტილამდე, როდესაც ქეთი დაქორწინდება და მისი სამყარო ერთდროულად უფრო ფერადი და დაძაბული ხდება. საბოლოოდ, დეკორაციები და კამერის ნამუშევარი ახერხებს...