გარდაიცვალა ოსკარისა და ემის მფლობელი დოკუმენტალისტი ფრედერიკ ვაიზმანი
ფრედერიკ ვაიზმანი, ოსკარისა და ემის მფლობელი დოკუმენტალისტი, რომელიც ამერიკული ინსტიტუტების ხარვეზების გამოვლენითა და „პირდაპირი კინოს“ სტილით იყო ცნობილი, 96 წლის ასაკში გარდაიცვალა. მისი ნაყოფიერი კარიერა ხუთ ათწლეულზე მეტხანს გაგრძელდა და მოიცავდა ისეთ გამორჩეულ ფილმებს, როგორიცაა „ტიტიკატ ფოლიზი“ და „კანონი და წესრიგი“, რომლებმაც მნიშვნელოვანი გავლენა მოახდინეს დოკუმენტურ კინოზე.
ოსკარისა და ემის მფლობელი დოკუმენტალისტი ფრედერიკ ვაიზმანი, რომელიც ამერიკული ინსტიტუტების ხარვეზებს ამხელდა და რომლის ნამუშევრებსაც მიეკუთვნება „კანონი და წესრიგი“ და „ტიტიკატ ფოლიზი“, 96 წლის ასაკში, კემბრიჯში, მასაჩუსეტსის შტატში, საკუთარ სახლში გარდაიცვალა. ის 2016 წელს კინოაკადემიის საპატიო ჯილდოთი დაჯილდოვდა. ამის შესახებ ორშაბათს მისმა სადისტრიბუციო კომპანია Zipporah Films-მა განაცხადა.
1967 წლიდან 2023 წლამდე ვაიზმანი თითქმის ყოველწლიურად ქმნიდა დოკუმენტურ ფილმს ამერიკული კულტურის, პოლიტიკისა და ყოველდღიური ცხოვრების ფართო სპექტრის თემებზე. მისი 1967 წლის სადებიუტო ნამუშევარი, „ტიტიკატ ფოლიზი“, ნამდვილი სენსაცია იყო – ფილმი ამხელდა პატიმარ-პაციენტების სასტიკ მოპყრობას ბრიჯუოტერის შტატის კრიმინალურ ფსიქიატრიულ საავადმყოფოში.
მასაჩუსეტსის შტატის მთავრობამ სცადა დოკუმენტური ფილმის ყველა ასლის განადგურება, იმ მოტივით, რომ ის არღვევდა პაციენტების კონფიდენციალურობის კანონებს, მიუხედავად იმისა, რომ ჰოსპიტალის ზედამხედველისგან დაწესებულებაში გადაღების ნებართვა არსებობდა. ფილმი არ განადგურებულა, თუმცა შტატის უზენაესმა სასამართლომ დაადგინა, რომ ფილმის ნახვა მხოლოდ სამედიცინო პროფესიონალებს, იურისტებს, მოსამართლეებს, სოციალურ მუშაკებს და ამ სფეროების სტუდენტებს შეეძლოთ. ის საზოგადოებრივი ჩვენებისთვის მიუწვდომელი იყო, სანამ ფედერალურმა მოსამართლემ ეს გადაწყვეტილება 1991 წელს არ გააუქმა.
სადებიუტო ფილმთან დაკავშირებული სამართლებრივი დაბრკოლებების მიუხედავად, ვაიზმანმა სწრაფად მოიპოვა აღიარება დოკუმენტური კინოს შექმნის თავისი უნარატივო სტილით, რომელიც უბრალოდ დაკვირვებით მიდგომას იყენებდა და გავლენა მოახდინა პირდაპირი კინოს მზარდ პოპულარობაზე.
„ტიტიკატ ფოლიზის“ შემდეგ მალევე, ვაიზმანმა სამი ემის ჯილდო მოიპოვა „კანონი და წესრიგისთვის“ – ფილმისთვის, რომელიც კანზას სიტის პოლიციის ოფიცრების ყოველდღიურ პატრულს ასახავდა და, სამწუხაროდ, აჩვენებდა თეთრკანიან სამოქალაქო ტანსაცმელში გამოწყობილ ოფიცერს, რომელიც შავკანიან მეძავს ახრჩობდა. ასევე ჯილდო მიიღო ფილმისთვის „საავადმყოფო“, რომელიც ნიუ-იორკის მეტროპოლიტენის საავადმყოფოს გადატვირთულ პერსონალზე მოგვითხრობდა.
თუმცა, ყველა მისი ფილმი სოციალურ საკითხებზე არ იყო. ვაიზმანის კამერა ასევე ფოკუსირებული იყო ხელოვნებასა და ლიტერატურაზე. 1996 წელს მან გამოუშვა „La Comédie-Française ou l’Amour joué“ – მისი პირველი ფრანგულენოვანი დოკუმენტური ფილმი მსოფლიოში უძველესი თეატრალური დასის შესახებ, რასაც 2009 წელს მოჰყვა „La Danse“, რომელიც პარიზის ოპერის ბალეტს შვიდი სპექტაკლის განმავლობაში აკვირდებოდა. აშშ-ში დაბრუნებულმა მან გადაიღო „Ex Libris“ – ნიუ-იორკის საჯარო ბიბლიოთეკის შიდა ხედვა, რომელმაც ვენეციის კინოფესტივალზე FIPRESCI პრიზი მოიპოვა.
ვაიზმანი სიცოცხლის ბოლომდე აგრძელებდა მუშაობას კინოში. მისი ბოლო ფილმი 2023 წელს, „Menus-Plaisirs – Les Troisgros“, მიშლენის 3-ვარსკვლავიანი რესტორნისა და იმ ფერმების კულუარებს იკვლევდა, რომლებიც მას ინგრედიენტებით ამარაგებენ. 2025 წელს მას უნდა გაეჟღერებინა რადიოწამყვანის როლი აღიარებულ ინდი-ბეისბოლის კომედიაში „Eephus“.
2018 წელს The Paris Review-თან ინტერვიუში ვაიზმანმა თქვა, რომ მიუხედავად იმისა, რომ მრავალფეროვან თემებს ეხებოდა, გადაღებების დაწყებამდე მცირე კვლევას ატარებდა, ან საერთოდ არ აკეთებდა.
„მომწონს ის აზრი, რომ თითოეულ თემას ღია გონებით ვუდგები, რადგან ჩემთვის ფილმის გადაღებას აზრი არ აქვს, თუ უკვე მაქვს რაიმე თეზისი. არ მიყვარს თეზისზე ორიენტირებული ფილმების შექმნა“, – თქვა მან. „გარკვეული გაგებით, საბოლოო ფილმი არის ანგარიში იმის შესახებ, რაც გადაღების შედეგად ვისწავლე“.
თეგები
წყარო:
www.thewrap.com