ჯეიმს მორიარტი: შერლოკ ჰოლმსის მთავარი მტერი და მისი საუკეთესო თანამედროვე ტელე-ვერსიები
სერ ართურ კონან დოილის მიერ შექმნილი პროფესორი ჯეიმს მორიარტი 130 წელზე მეტია, რაც შერლოკ ჰოლმსის ყველაზე საშიში მეტოქეა. სტატია იკვლევს ამ გენიალური დამნაშავის ევოლუციას სხვადასხვა ადაპტაციაში და წარმოგიდგენთ მისი თანამედროვე სატელევიზიო განსახიერებების რეიტინგს, განსაკუთრებით კი განიხილავს დონალ ფინის მორიარტის დებიუტს სერიალში „ახალგაზრდა შერლოკი“.
130 წელზე მეტია, რაც პროფესორი ჯეიმს მორიარტი ყველგან ქაოსს, უბედურებასა და ზოგად ბოროტებას თესავს, განსაკუთრებით კი მაშინ, როცა საქმე მის დიდ მტერს, დედუქციის ოსტატ შერლოკ ჰოლმსს ეხება.
სერ ართურ კონან დოილის მიერ 1893 წელს, მოკლე მოთხრობისთვის „უკანასკნელი პრობლემა“ შექმნილი მორიარტი იყო ბრწყინვალე მათემატიკოსი, რომელიც ლონდონის კრიმინალურ სამყაროს მართავდა. ის არ იყო მხოლოდ სიუჟეტის ელემენტი, რომელიც მსოფლიოს უდიდესი დეტექტივის გამოწვევას ისახავდა მიზნად; ის იყო კრიმინალური სტრატეგი, რომელიც მოქმედებდა სიზუსტით და მოთმინებით, ინტელექტის ნიმუში, რომლის გულდასმით დაგეგმილი მაქინაციები მას შერლოკ ჰოლმსის ყველაზე საშიშ და მარადიულ მოწინააღმდეგედ აქცევდა.
ისევე როგორც თავად ბატონი ჰოლმსი, დიდმა მორიარტიმ ბოლო წლებში არაერთი ტრანსფორმაცია, ევოლუცია და ხელახალი ინტერპრეტაცია განიცადა, ადაპტაციები ცვლიდნენ პერსონაჟის გარეგნობას, ხმას ან თუნდაც მორიარტის განსხვავებულ სქესად წარმოაჩენდნენ. თუმცა, ყოველი ხელახალი გამოგონების მიუხედავად, მისი არსი უცვლელი რჩება: ჰოლმსის საბოლოო ანტიპოდი, მისი თანაბარი ჩრდილი, რომლის ინტელექტი, ეშმაკობა და მანიპულირების უნარი მხოლოდ დიდებული დეტექტივის მუდმივი გამოწვევისთვის არსებობს. დონალ ფინის მიერ შერლოკ ჰოლმსის ყველაზე საშიში მტრის საკუთარი ინტერპრეტაციის დებიუტი გაი რიჩის „ახალგაზრდა შერლოკში“ გვაძლევს საუკეთესო დროს, რომ გადავხედოთ და შევაფასოთ ლეგენდარული ბოროტმოქმედის, პროფესორ ჯეიმს მორიარტის ყველაზე დასამახსოვრებელი თანამედროვე სატელევიზიო ვერსიები. „ახალგაზრდა შერლოკი“, სეზონი 1, პრემიერა 1 მარტს, Prime Video-ზე.
**პატრიოტი მორიარტი (Moriarty the Patriot, 2020 – 2022)**
მათემატიკური ნიჭით დაჯილდოებული და ბრწყინვალე სტრატეგი, უილიამ ჯეიმს მორიარტი დანაშაულის კონსულტანტად მუშაობს, პარალელურად კი ფარულად აწყობს მიწისქვეშა კამპანიას ბრიტანეთის ხისტი კლასობრივი სისტემის დასანგრევად. ანტიგმირის სახით, ანიმე მორიარტის წარმოაჩენს როგორც კაცს, რომელსაც სჯერა საზოგადოების განადგურების უფრო დიდი სიკეთისთვის. საბოლოოდ, ის „თავს სწირავს“ საზოგადოების საკეთილდღეოდ, ბოროტმოქმედის როლს იღებს, რათა კორუმპირებული სისტემა გამჟღავნდეს და განადგურდეს.
**შერლოკ ჰოლმსი (Sherlock Holmes, Granada TV/ITV, 1984 – 1994)**
შესაძლოა არტურ კონან დოილის ორიგინალური კონცეფციის მორიარტის ყველაზე ერთგული ლიტერატურული ადაპტაცია, ერიკ პორტერის განსახიერება მშვიდი, ინტელექტუალური და ფარულად შემზარავია. ის აქცენტს აკეთებს არა სიგიჟეზე, არამედ მათემატიკოსის სიზუსტეზე, რომელიც დანაშაულს ზუსტ მეცნიერებად მიიჩნევს. ჯერემი ბრეტის შერლოკ ჰოლმსის საპირისპიროდ, პორტერი მას ბადალს უწევს, ინარჩუნებს გამყინავ სიმშვიდეს და ემოციურ თავშეკავებას, რაც მის მორიარტის კიდევ უფრო სახიფათოს ხდის. სერიალი ცნობილი იყო კონან დოილის მოთხრობებისადმი უკიდურესი ერთგულებით, ეპოქის შესაბამისი პროდუქციის დიზაინითა და საკულტო თემატური მუსიკით. სერიალი 41 ეპიზოდისგან შედგებოდა.
**ენოლა ჰოლმსი 2 (Enola Holmes 2, 2022)**
მირა ტროის სახელით წარდგენილი, ძლევამოსილი და დახვეწილი ფინანსური მდივანი, რომელიც ლონდონის ელიტარულ წრეებში მოძრაობს, შერონ დანკან-ბრიუსტერი უბრალოდ კიდევ ერთი გავლენიანი ფიგურა ჩანს, რომელიც ქალაქის პოლიტიკურ მექანიზმებში ნავიგაციას ახდენს. მაგრამ ფილმის ერთ-ერთი ყველაზე მნიშვნელოვანი სიუჟეტური შემობრუნებით, ტროი პროფესორ მორიარტის ფსევდონიმად ვლინდება. ამ პატივსაცემი ფასადის მიღმა მოქმედი, ის ლიონსის ასანთის ქარხნის შეთქმულების ნამდვილი არქიტექტორია, რომელიც ფინანსურ ჩანაწერებს მანიპულირებს, კორუფციას აწყობს და აჩუმებს ყველას, ვინც ქარხნის გოგონების სიცოცხლისთვის საშიში სამუშაო პირობების გამჟღავნებას ემუქრება.
**უოტსონი (Watson, 2024 – დღემდე)**
რაიხენბახის ჩანჩქერზე შერლოკ ჰოლმსის (რობერტ კარლაილი) „სიკვდილის“ შემდეგ, რენდალ პარკის მორიარტი ჩრდილებიდან განაგრძობს მოქმედებას, ერევა დოქტორ ჯონ უოტსონის (მორის ჩესტნატი) საქმეებსა და პაციენტებში, კლინიკას თავისი ფსიქოლოგიური ომის გაგრძელებად აქცევს. სხვა მორიარტების მსგავსად, ის გენიოსია, მაგრამ მრავალი ვერსიისგან განსხვავებით, მას ურჩევნია დახვეწილი მანიპულაცია გრანდიოზულ სანახაობებს. პარკი პერსონაჟს საინტერესო ელფერს სძენს, იყენებს თავის კომედიურ გამოცდილებას მორიარტის როგორც განიარაღებად, ასევე ღრმად შემაშფოთებლად წარმოჩენისთვის – ბოროტმოქმედი, რომელიც სანახაობის ნაცვლად, წყნარ კონტროლზე ხარობს.
**ახალგაზრდა შერლოკი (Young Sherlock, Netflix, 2026 – დღემდე)**
პერსონაჟის ერთ-ერთი ყველაზე ინტრიგაული ინტერპრეტაცია, ეს ვერსია მორიარტის სიძულვილამდე, მეტოქეობამდე აჩვენებს და ამჟღავნებს, თუ რა დასჭირდა მას და ჰოლმსს უარესი მტრები გამხდარიყვნენ: საუკეთესო მეგობრები. ოქსფორდის უნივერსიტეტის მათემატიკის სტიპენდიანტი, რომლის მომავალიც გაურკვეველია, დონალ ფინის მორიარტი ხვდება თანაბრად დაბნეულ შერლოკ ჰოლმსს (ჰერო ფაინს ტიფინი). ისინი ქმნიან მოულოდნელ ალიანსს, ერთად მუშაობენ იმისთვის, რომ თავიანთი ცხოვრება სწორ გზაზე დააყენონ. გაი რიჩის „ახალგაზრდა შერლოკში“, მორიარტი ჯერ კიდევ არ არის დიდი მოწინააღმდეგე, არამედ რაღაც ბევრად მოულოდნელი: დიდი მეგობარი.
**ვარსკვლავური გზა: შემდეგი თაობა (Star Trek: The Next Generation, 1988–1993)**
იდეალური ანტიპოდი, ჰოლოდეკში შექმნილი ლეიტენანტ-კომანდერ დატას (ბრენტ სპაინერი) შერლოკ ჰოლმსის ყველა თვალსაზრისით შესატყვისად, მორიარტის მიენიჭა იმ ტექნოლოგიის ცნობიერებაც კი, რომელმაც ის შექმნა, რაც უზრუნველყოფდა ნამდვილად თანაბარ სათამაშო მოედანს. კულტურული, ცნობისმოყვარე და ცივსისხლიანი, ეს მორიარტი ერთგულია ლიტერატურული ორიგინალის, თუმცა ღრმად ესმის, როგორ ფუნქციონირებს სამყარო და მისი ადგილი მასში, თუნდაც მე-18 საუკუნის...
თეგები
წყარო:
www.tvinsider.com