განგსტერული კინო ყოველთვის ნაკლებად დანაშაულზე და მეტად იდენტობაზე იყო: იმაზე, თუ როგორ ცვლის ძალაუფლება ადამიანს, როგორ ანადგურებს ერთგულება მორალს და როგორ აცარიელებს ამბიცია სულს. უდიდესი განგსტერული პერსონაჟები ერთსა და იმავე კითხვაზე განსხვავებულ პასუხებს განასახიერებენ: რა ფასი აქვს ცხოვრებას კოდექსით ძალადობისა და ღალატის სამყაროში? ამის გათვალისწინებით, ეს სია განიხილავს კინოს ბოლო საუკუნის ყველაზე დასამახსოვრებელ განგსტერებს. ზოგიერთი მათგანი ტრაგიკულია, ზოგი მონსტრული, ზოგიც თითქმის მითიური, მაგრამ ყველა მათგანი ავლენს არსებით რამეს და ჩამოაყალიბა, თუ როგორ აღიქმება კრიმინალური ისტორიები კინემატოგრაფიის ისტორიაში. „დაივიწყე.“ „ნათლიას“ ფილმებსა და „ნაიარევ სახეში“ ორი ლეგენდარული განგსტერული შესრულების შემდეგ, ალ პაჩინომ 1990-იან წლებში ამ არქეტიპს კიდევ უფრო საინტერესო სახე მისცა. ერთ-ერთი მათგანია მისი როლი ლეფტი რუჯიეროს სახით ფილმში „დონი ბრასკო“. ის ერთ-ერთი ყველაზე გულსატკენი განგსტერული პერსონაჟია, რომელიც ეკრანზე ოდესმე გამოჩენილა, რადგან მას განსაზღვრავს არა ამბიცია, არამედ მარცხი. ფილმის სიუჟეტი მიჰყვება საიდუმლო FBI-ის აგენტს, რომელიც ნიუ-იორკის მაფიაში აღწევს, ნელ-ნელა მოხუცი, დაბალი რანგის მაფიოზის ნდობას იძენს, რომელიც მისი მენტორი ხდება. ლეფტის ასეთ მიმზიდველს ხდის მისი მოწყვლადობა. ის არის ადამიანი, რომელმაც მთელი თავისი სიცოცხლე მაფიას მიუძღვნა და სანაცვლოდ თითქმის არაფერი მიუღია: არც დაწინაურება, არც დაცვა, არც პატივისცემა. მიუხედავად ამისა, ის განგსტერული ცხოვრების რიტუალებს ეკიდება, რადგან ეს ერთადერთია, რაც მას დარჩა. უფრო პომპეზური მაფიოზური ფიგურებისგან განსხვავებით, ლეფტის არ სწყურია ძალაუფლება; მას მიკუთვნებულობა სწყურია. ტრაგედია ისაა, რომ ლეფტის რწმენა მცდარია და სისტემა, რომელსაც ის იცავს, უკვე დასრულებულია მასთან. „მიწის ზემოთ გატარებული ყოველი დღე კარგი დღეა.“ „კარლიტოს გზაში“ ალ პაჩინო და ბრაიან დე პალმა კვლავ გაერთიანდნენ, მაგრამ უფრო თავშეკავებულ, მინორულ ტონალობაში, „ნაიარევი სახის“ ცეცხლოვან ქაოსთან შედარებით. კარლიტო (პაჩინო) ყოფილი განგსტერია, რომელიც ციხიდან გამოდის და გადაწყვეტილი აქვს დანაშაულს თავი დაანებოს და თავიდან დაიწყოს. განგსტერული ფილმების უმეტესი გმირებისგან განსხვავებით, კარლიტოს ტახტი არ სურს; მას გაქცევა უნდა. მას ასეთ მძლავრ პერსონაჟად მისი თვითშეგნების სიცხადე აქცევს. მან იცის წესები, იცის ხაფანგები და ესმის, რომ გადარჩენა დაშორებაზეა დამოკიდებული. მაგრამ სამყარო არ უშვებს მას. მეგობრები მას უკან აბრუნებენ, მტრებს ძველი ვალები ახსოვთ და წარსული არ იმარხება. კარლიტოს საბედისწერო ნაკლი ის არის, რომ მისი გამოსყიდვა მხოლოდ ნაწილობრივია. ის შეიცვალა შინაგანად, მაგრამ არა სტრუქტურულად. სისტემა, რომელსაც ის ეკუთვნის, სუფთა გამოსავალს არ იძლევა. ამ მხრივ, მისი ოპტიმიზმი თითქმის ბავშვურია, რაც მის დაცემას განსაკუთრებით სასტიკად აქცევს. „რატომ სასაცილო? თითქოს მასხარა ვარ? გაცინებ?“ ტომი დევიტო (ჯო პეში) სუფთა არასტაბილურობაა. „კარგი ბიჭები“ ასახავს მაფიოზთა ჯგუფის აღზევებასა და დაცემას ინსაიდერის (რეი ლიოტა) თვალით, და ტომი ამ სამყაროს ყველაზე საშიში ფიგურაა. მას დასამახსოვრებელს ხდის მისი არაპროგნოზირებადობა. სტრატეგიით ან გრძელვადიანი ამბიციით მოქმედების ნაცვლად, ტომი იმპულსზე, ეგოზე და აღქმულ უპატივცემულობაზე მოქმედებს. ერთ მომენტში ის მომხიბვლელი და მხიარულია, მეორე მომენტში კი – მომაკვდინებელი. ძალადობა მისთვის უბრალოდ რეფლექსია, რაც დაუნდობელ სამყაროში ცხოვრების წლებით არის გამჯდარი. ეს არასტაბილურობა ყოველ სცენას საფრთხედ აქცევს. ტომის თავშეკავების ნაკლებობა საბოლოოდ მას ტვირთად აქცევს და არა უპირატესობად. მას არ შეუძლია ადაპტაცია, კომპრომისი და შედეგების წარმოდგენა. ამაში ტომი განგსტერული ფილმების საერთო ხასიათის ნაკლს განასახიერებს: ის პატივისცემას შიშთან აიგივებს. საბოლოოდ, მისი ღრმა დაუცველობა მიჰყავს არა დომინირებამდე, არამედ თვითგანადგურებამდე. „არ მიეჯაჭვო არაფერს, რასაც 30 წამში არ დატოვებ.“ ნილ მაკკოლი (რობერტ დე ნირო) პროფესიონალი კრიმინალის არქეტიპია. ის არის ქურდობის ოსტატი, რომლის ცხოვრებაც დისციპლინით, რუტინით და მკაცრი პირადი კოდექსით იმართება. იმპულსური კრიმინალებისგან განსხვავებით, მაკკოლი ყველაფერზე მეტად აფასებს კონტროლს. მისი განმსაზღვრელი წესი (არასოდეს მიეჯაჭვო არაფერს, რის დატოვებაც არ შეგიძლია) აყალიბებს მის ყოველ გადაწყვეტილებას. მას ასეთ დიდებულ პერსონაჟად აქცევს დაძაბულობა ამ ფილოსოფიასა და მის ლატენტურ ჰუმანურობას შორის. მაკკოლი მშვიდია, ინტელექტუალური და ღრმად მარტოსული. მას ესმის, რომ ინტიმური ურთიერთობა მისი პროფესიის ტვირთია, მაგრამ ის მაინც ლტოლავს კავშირებისკენ. როდესაც ის საბოლოოდ არღვევს თავის წესს, ეს ყველაფერი უჯდება. ნილ მაკკოლი განასახიერებს განგსტერული მამაკაცურობის ვერსიას, რომელიც იზოლაციასა და თვითკონტროლზეა აგებული, და „შერკინება“ გვიჩვენებს, თუ როგორ ინგრევა ეს ვერსია საბოლოოდ ადამიანური სურვილის ტვირთის ქვეშ. „მოიკითხე ჩემი პატარა მეგობარი!“ ტონი მონტანა (პაჩინო) განგსტერული გადამეტების განსახიერებაა. „ნაიარევი სახე“ ასახავს მის აღზევებას ღარიბი ემიგრანტიდან კოკაინის მეფემდე, რაც ამბიციით, რისხვით და ბედისწერის ურყევი რწმენით არის განპირობებული. ტონი არ არის დახვეწილი, სტრატეგიული ან მომთმენი, არამედ ხმაურიანი, უგუნური და სიხარბით ამოძრავებული. მისი ძლიერი მხარეები და ნაკლოვანებები განუყოფლად არის დაკავშირებული, ერთი მონეტის ორი მხარეა. მაშინ, როცა მისი შიმშილი უსაზღვროა, ასევე უსაზღვროა მისი პარანოიაც. ძალაუფლება არ ასტაბილურებს მას; ის აძლიერებს მის ყველაზე ცუდ ინსტინქტებს. ტონი დომინირებას პატივისცემასთან, ხოლო სიმდიდრეს – გართობასთან ურევს...