კინოს სტუდენტებს ფილმების ყურება უჭირთ: „ნელი კინო“ – გამოსავალი ყურადღების აღსადგენად?

ჟურნალ „The Atlantic“-ისთვის დაწერილ სტატიაში ავტორმა როუზ ჰოროვიჩმა ამერიკის შეერთებულ შტატებში კინოს რამდენიმე მასწავლებელთან და პროფესორთან ისაუბრა და შემაშფოთებელი ტენდენცია აღმოაჩინა. როგორც ჩანს, კინოს სტუდენტებს – ახალგაზრდებს, რომლებმაც მნიშვნელოვანი თანხა გადაიხადეს კინოხელოვნებისა და ოსტატობის შესასწავლად – აღარ შეუძლიათ ფილმების ბოლომდე ყურება. საუბარი არ არის მხოლოდ ზედმეტად ხანგრძლივ ნამუშევრებზე, როგორიცაა „ბენ-ჰური“. ერთ-ერთმა პროფესორმა განაცხადა, რომ მან ვერ შეძლო თავისი სტუდენტები აეძულებინა, ბოლომდე ენახათ რეჟისორ ფრენსის ფორდ კოპოლას 1974 წლის კლასიკა „საუბარი“ (The Conversation). მიუხედავად საკლასო ოთახებში მობილური ტელეფონების აკრძალვისა, როგორც ზოგიერთმა მასწავლებელმა აღნიშნა, სტუდენტების უმეტესობა მეორად ეკრანებს მთელი ფილმის განმავლობაში ამოწმებდა. მედია-ლანდშაფტი მკვეთრად იცვლება და შესაბამისად, იცვლება სტუდენტების დამოკიდებულება ფილმების მიმართაც. „The Atlantic“-მა აღნიშნა, რომ ბევრი კინოს სტუდენტი საერთოდ თავს არიდებს ფიზიკურ ჩვენებებს და ურჩევნია, ფილმები მარტომ, საუნივერსიტეტო სტრიმინგ სერვისის მეშვეობით, საკუთარ საცხოვრებელ ოთახებში უყუროს. ამის მიუხედავად, პროფესორებმა შეძლეს სტუდენტების ყურების ჩვევების თვალყურის დევნება და აღმოაჩინეს, რომ ბევრი ახალგაზრდა დავალებულ ფილმებს ბოლომდე არც კი უყურებდა. ერთ-ერთმა სტუდენტმა აღიარა, რომ ფილმებს გაორმაგებული სიჩქარით უყურებდა. რა თქმა უნდა, ბევრი მკითხველი ამას შესაძლოა საკუთარ თავზეც განიცდიდეს. ონლაინში მოკლე ფორმატის მედიასთან – TikTok, YouTube Shorts და სხვა პლატფორმებთან – მუდმივი ინტერაქციის წყალობით, ჩვენი ყურადღების კონცენტრაციის უნარი შესამჩნევად შემცირდა. მიუხედავად იმისა, რომ ჩვენ შეგვიძლია პირადად ვინანოთ ჩვენი ინდივიდუალური უუნარობა, ყურადღება მივაქციოთ ხანგრძლივ, ძველ ფილმს, ეს განსაკუთრებით შემაშფოთებელია კინოს სტუდენტების შემთხვევაში. ეს არის ადამიანთა ჯგუფი, რომელიც, თითქოსდა, კინოხელოვნების შესწავლითა და განვითარებით არის დაინტერესებული, მაგრამ ვერ ახერხებს 113-წუთიანი ფილმის, მაგალითად „საუბრის“, ბოლომდე ყურებას. როგორ შეგვიძლია გავზარდოთ ყურადღების კონცენტრაციის უნარი და თავიდან ვისწავლოთ უფრო ხანგრძლივი ფილმების ყურება? გამოსავალი „ნელი კინოა“. „The Atlantic“-ის სტატია იმ ორი განსხვავებული გზის აღწერით სრულდება, რომლებითაც პროფესორები სტუდენტების შესუსტებულ ყურადღებას ებრძვიან. ერთი პროფესორი მედიის მოხმარების ცვალებად ჩვევებს ეგუება და თავის სტუდენტებს ეფექტური, თვალისმომჭრელი მოკლემეტრაჟიანი ფილმების შექმნას ასწავლის. ეს, ბოლოს და ბოლოს, ის გზაა, რომლითაც მოზარდების უმეტესობა 2020-იან წლებში ფილმურ გართობას იღებს. ეს მიდგომა შესაძლოა შესანიშნავი იყოს დროის მოთხოვნებთან ადაპტირებისთვის, მაგრამ ის არ არის ყურადღების კონცენტრაციის გასაზრდელად ეფექტური მეთოდი. ახალგაზრდა სტუდენტის დაინტერესება ჰოლივუდის ტრადიციული სამაქტიანი სტრუქტურით, შესაძლოა, განწირული მცდელობა იყოს. ჩვენგან ბევრმა, ვინც კინოს უკვე დიდი ხანია ვუყურებთ, შესაძლოა ვივარაუდოთ, რომ სტუდენტი უფრო ყურადღებიანი გახდება სახალისო, მსუბუქი, მოქმედებებით დატვირთული ფილმით, მრავალი მოვლენითა და ისტორიით, რომელიც ბუნებრივად ვითარდება 90-დან 120 წუთამდე. მაგრამ ბავშვისთვის, რომელიც სწრაფ დაკმაყოფილებაზე ორიენტირებულ ნარატივებს არის მიჩვეული, 1970-იან წლებში დაწერილი სცენარის ტრადიციული კლიმაქსების ლოდინი შეიძლება დამღლელი იყოს. რატომ უნდა დაელოდოს ფილმის გმირის კათარზისს მესამე აქტის დასაწყისში, როდესაც კათარზისის განცდა ონლაინ თითქმის მყისიერად არის შესაძლებელი? სხვა პროფესორებმა, კერძოდ, კაილ სტაინმა ჯონს ჰოპკინსის უნივერსიტეტიდან და რიკ უორნერმა, ჩრდილოეთ კაროლინას უნივერსიტეტის კინომეცნიერების დირექტორმა, როგორც ჩანს, გამოსავალი იპოვეს – და ეს ჩემი პირადი გადაწყვეტაც იქნებოდა. მათი მეთოდი სტუდენტების ყურადღების კონცენტრაციის გასახანგრძლივებლად არის „ნელი კინოს“ (Slow Cinema) ხელოვნების სიღრმისეული შესწავლა. ეს არ არის უბრალოდ „ნელი ტემპის ფილმები“, არამედ კონკრეტული ქვეჟანრი, რომელიც ცნობილია როგორც „ნელი კინო“. „ნელი კინოს“ ფილმები, როგორც წესი, წარმოუდგენლად გრძელია და არ მიჰყვება ტრადიციულ კინემატოგრაფიულ ნარატივებს. ზოგიერთ კინომოყვარულს შესაძლოა ნაცნობი იყოს „ნელი კინოს“ ფორმატის ოსტატები. ცაი მინგ-ლიანგი („Goodbye, Dragon Inn“), ბელა ტარი („Werckmeister Harmonies“) და ანდრეი ტარკოვსკი („Stalker“) შესაძლოა იყვნენ ყველაზე ცნობილი სახელები, რომლებიც ამ ნელი ტემპით მუშაობენ. შემდეგ არიან ფილიპინელი კინორეჟისორის, ლავ დიაზის, მასიურად ხანგრძლივი ფილმები. „ნელი კინოს“ ერთ-ერთი ფუნქცია, როგორც მისი სახელი გულისხმობს, არის მაყურებლის შენელება. ის გაიძულებთ, უყუროთ, ისუნთქოთ და შესაძლოა მედიტაციასთან მიახლოებულ გონებრივ მდგომარეობაშიც კი შეხვიდეთ. დიაზმა ან ცაიმ შეიძლება კამერები დააფიქსირონ და უბრალოდ დააკვირდნენ ბუნების სცენას ან ერთ ოთახს წუთების განმავლობაში, თვალის დაუხამხამებლად, ამ სივრცეში არსებობით. და მაინც, „ნელი კინო“ მომხიბვლელია. მოვლენების სრულ სიმწირეში არის რაღაც, რაც იპყრობს თვალს და აკავებს მაყურებელს. ჩვენ ვათვალიერებთ კადრს და ვეძებთ მნიშვნელოვან დეტალებს, თუმცა არ ვართ დარწმუნებულნი, რას ვეძებთ. დიაზი განსაკუთრებით დახელოვნებულია ამაში, რადგან მისი ბუნების სცენები საბოლოოდ ავლენენ ადამიანურ პერსონაჟებს, რომლებიც ბუჩქებიდან ჩნდებიან. ტარი ანალოგიურად აძლევს თავის კამერებს საშუალებას, იმოძრაონ, დახეტიალონ გრძელ ბილიკებზე და ფოკუსირდნენ პერსონაჟებზე (ან არა). მაგრამ მიუხედავად იმისა, დაიჭერს თუ არა ჩვენი თვალი რამეს, ჩვენ ვასწავლით საკუთარ თავს, ვათვალიეროთ, ვეძებოთ და საბოლოოდ, უბრალოდ დავაკვირდეთ. „ნელი კინო“ გვასწავლის, რომ ფილმები ინფორმაციას თავის დროზე მოგვაწვდიან და რომ ჩვენი, როგორც მაყურებლის, მოვალეობაა ლოდინი. და სინამდვილეში, ძალისხმევის გარეშე შეიძლება დიდხანს იცხოვრო მშვიდ კინემატოგრაფიულ სივრცეში, ელოდო მოვლენების განვითარებას.