კოდის შეცვლიდან ავთენტურობის მიღებამდე: როგორ ცვლიან ლათინოამერიკელი ვარსკვლავები ჰოლივუდს

ახლახან გავუგზავნე ხმოვანი შეტყობინება ჩემს მეგობარს, როდესაც უცნაურმა გრძნობამ შემიპყრო. „მოდი, ისევ მოვუსმენ“, – გავიფიქრე ჩემთვის. ასეც მოვიქეცი და კიდევ უფრო უცნაურმა გრძნობამ შემიპყრო: საკუთარი ხმის ამოუცნობლობამ. ხედავთ, ამდენი ხანია ვიყენებ კოდის შეცვლას (code-switching), რომ ზოგჯერ არ ვარ დარწმუნებული, სად იწყება ჩემი ნამდვილი მე. ცხადია, ჩემს მეგობართან ვსაუბრობდი, ამიტომ ჩემს ენაში ნამდვილი ვიყავი. თუმცა, როგორც მრავალი წლის განმავლობაში პროფესიონალსა და აკადემიკოსს, პლეიბექზე მოსმენილი ხმა მრავალი ჩემი ხმიდან მხოლოდ ერთი იყო. და თანამედროვე ლათინოამერიკელებისთვის ეს არის იდენტობის პოლიტიკის კიდევ ერთი ასპექტი, რომელსაც უნდა შევეგუოთ. ამიტომაც არის გამომაცოცხლებელი იმის დანახვა, რომ ბოლო დროს ბევრი ლათინოამერიკელი ცნობილი ადამიანი უფრო გულახდილია ზეწოლაზე, რომელსაც გრძნობდნენ კოდის შეცვლის ან „თეთრად საუბრის“ გამო, და ღიად უარყოფენ ამ პრაქტიკას საკუთარი ავთენტური მე-ს მისაღებად. ეს უდავოდ განპირობებულია იმ კომერციული წარმატებით, რომელსაც ლათინოამერიკელები გლობალურ დონეზე სარგებლობენ. რეგეტონისა და ლათინური ტრაპის პოპულარობით გამხნევებული, ლათინური მუსიკა მთლიანობაში სხვა ბაზრებს უსწრებს, ხოლო არტისტები, როგორიცაა Bad Bunny, გლობალურ ვარსკვლავებად იქცნენ, მიუხედავად იმისა, რომ უარს ამბობენ ინგლისურენოვანი მუსიკის შექმნაზე. ბოლო ორი წლის განმავლობაში, სტრიმინგ სერვისები, როგორიცაა Netflix, მნიშვნელოვან ინვესტიციებს დებენ დრამებში, როგორიცაა „ქაღალდის სახლი“, „ნარკოსი“ და, სულ ახლახან, „გრიზელდა“, რომელშიც კოლუმბიელი მსახიობი სოფია ვერგარა მონაწილეობს. მაგრამ არც ისე შორს უნდა წავიდეთ დროში, რომ ვიპოვოთ პერიოდი, როდესაც ასე არ იყო. 2000-იანი წლების დასაწყისში, აზრი იმის შესახებ, რომ უპირატესად ესპანურ ენაზე შესრულებული მუსიკა წარმატებული იქნებოდა ინგლისურენოვან ბაზარზე, აბსურდული ჩანდა. ამ დროს ასევე გაგიჭირდებოდათ ლათინოამერიკელი მთავარი გმირების მონაწილეობით შოუების ან ჩვენი თემების პრობლემებზე ორიენტირებული გადაცემების პოვნა. ეს იმას ნიშნავდა, რომ წარმატების შანსის მისაღებად, ბევრ ახალბედა ვარსკვლავს უწევდა „თეთრი ადამიანის“ მიმსგავსება. მარკ ენტონიმ, რიკი მარტინმა და თალიამ გამოუშვეს ინგლისურენოვანი ქროსოვერ ალბომები, რომლებიც აშშ-ის პოპ ბაზრისთვის იყო განკუთვნილი. პუერტო-რიკოელმა მსახიობმა ფრედი პრინც უმცროსმა ისაუბრა იმაზე, თუ რამდენად იშვიათი იყო იმ დროს ექსკლუზიურად ლათინოამერიკელებისთვის დაწერილი მთავარი როლები. ახლა, ლათინური იდენტობის ამჟამინდელი მიმღებლობის გათვალისწინებით, ის უფრო ღიაა, ვიდრე ოდესმე, თუ რამდენად ამაყობს თავისი მემკვიდრეობით. და მისი დღევანდელი საუბარი ნიშნავს უფრო ავთენტური ადამიანის მოსმენას, ყოველგვარი იმ აქცენტებითა და ინტონაციებით, რომელთა დაფარვასაც კოდის შეცვლა ასე ხშირად ცდილობს. ეს შეგიძლიათ მოისმინოთ ინტერვიუში, რომელიც მან „The Talk“-ს მისცა პრეს-ტურის დროს. მაგრამ ეს მხოლოდ პრინცი არ არის. ბოლო დროს, მარიო ლოპესის მეგობართან ერთად საჭმლის ჭამის ვიდეო ვირუსული გახდა მისი გულახდილი საუბრის გამო. როდესაც პატარა ვიყავი, ჩემი მშობლები და მე მსახიობს „Access Hollywood“-ზე ვუყურებდით და ის, თუ როგორ საუბრობდა ის, ყოველთვის მეჩვენებოდა, რომ თამაშობდა. ლოპესის ამ მხარის დანახვა ამ კადრებში, თუმცა, გამომაცოცხლებელი იყო. სასიამოვნოა იმის ცოდნა, რომ სულის სიღრმეში, ყველაზე მოდუნებულ მდგომარეობაში, ის უბრალოდ კიდევ ერთი მეგობარია. ახლა, ეს არ ნიშნავს, რომ კოდის შეცვლა ყოველთვის პერფორმატიულია. პირადად მე, ყოველთვის ვფიქრობდი, რომ კოდის შეცვლის უნარი რესურსია – რესურსი, რომელიც საშუალებას მაძლევს, არ შევერწყა სხვებს, არამედ გამიგონ ადამიანებმა, რომლებიც ჩვეულებრივ ვერ გამიგებდნენ. წლების განმავლობაში, მე განვავითარე მრავალი აქცენტი. მაქვს ჩემი ნიუიორკანული აქცენტი, რომელიც გამომდის, როცა ოჯახთან და ბიძაშვილებთან ვარ. შემდეგ არის ჩემი პუერტო-რიკოული აქცენტი, რომელიც გამომდის, როცა კუნძულზე ვარ, ინგლისურენოვანი სიტყვების მარცვლების გაწელვით, რათა ისინი ესპანურს მოერგოს. და შემდეგ არის ჩემი აკადემიური მხარე, რომელიც მაგიდასთან თავისი „მაღალფარდოვანი სიტყვებით“ მოდის. წლების წინ მეგონა, რომ ეს მხარეები მატყუარად მაქცევდა და რომ არ ვიყავი საკმარისად ლათინოამერიკელი ან კარიბელი. მაგრამ ახლა ვხვდები, რომ ყველას ავთენტურობა განსხვავებულია და ლათინოამერიკელობა არ ნიშნავს ერთ რამეს. მახსენდება დიდი დეზი არნაზი, რომელიც არასოდეს მალავდა თავის ძლიერ კუბურ აქცენტს. არნაზისთვის ავთენტურობა აქტივად იქცა და გასაკვირი არ არის, რომ ის იყო პირველი ლათინოამერიკელი, რომელმაც აშშ-ში ინგლისურენოვანი სატელევიზიო შოუ წაიყვანა. პარალელებს ვხედავ მასთან სალმა ჰაიეკსა და ვერგარაში, ორ საოცარ მსახიობში, რომლებიც ყოველთვის იღებდნენ თავიანთ აქცენტებს და ვისი პოპულარობაც ამის გამო გაიზარდა. სპექტრის საპირისპირო ბოლოში არიან ლათინოამერიკელები, როგორიცაა ჯონ ლეგუიზამო, ვისი ძლიერი ნიუ-იორკული აქცენტიც აადვილებდა ქასთინგის აგენტებისთვის მისთვის სტერეოტიპული როლების შეთავაზებას, როგორიცაა ნარკომანები და კრიმინალები. მაგრამ ასეთი როლების აღების ან კოდის შეცვლის ნაცვლად, მან უბრალოდ მიიღო საკუთარი თავი და ჰოლივუდში საკუთარი გზა გაიკვლია, მან შექსპირისეული პროზის წარმოთქმის შანსიც კი მიიღო მისი საფირმო აქცენტით ტიბალტის როლში, ბაზ ლურმანის „რომეო + ჯულიეტაში“. დღეს ამ ლათინოამერიკელი ხატების მიერ ჩაყრილმა საფუძველმა შექმნა პირობები მრავალი ჩვენგანისთვის, რომ დავიბრუნოთ ჩვენი ავთენტურობა და უარი ვთქვათ კოდის შეცვლაზე. ზოგჯერ ეს ნიშნავს ჩვენი ნამდვილი აქცენტებით საუბარს ან ისეთი ლექსიკის გამოყენებას, რომელიც ყველაზე ბუნებრივად გვმოდის. მაგრამ ჩვენ ასევე ვხედავთ ამას იმაში, თუ როგორ შეწყვიტა მრავალმა ჩვენგანმა სახელების გაინგლისურება ან უფრო მზად არის, გამოხატოს საკუთარი თავი ესპანურად ან სპანგლიშზე. მაგალითად, მე მომწონს ის, თუ როგორ ალექსანდრია ოკასიო