კორპორაციული შერწყმები, ცენზურა და დიდი კინო: ხელოვნების გამარჯვება ჰოლივუდში

Paramount-ის მიერ Warner Bros.-ის შეძენის პერსპექტივა შეშფოთებას იწვევს, თუმცა ჭეშმარიტი ხელოვნების დამარცხება შეუძლებელია. პოპ-კულტურის ლანდშაფტში ვითარება უარესდება. თვეების განმავლობაში შეშფოთება იყო იმის თაობაზე, თუ რას იზამდა Netflix-ი, თავისი კინოთეატრებისადმი ანტაგონისტური მიდგომით, Warner Bros.-თან მიმართებაში, მაგრამ სტრიმინგის სერვისმა თავისი შეთავაზება გააუქმა და ახლა Paramount აპირებს შეიძინოს მისი დიდი ხნის მეტოქე. მიუხედავად იმისა, რომ უკეთესი იქნებოდა, Warner-ის მართვა სხვა სტუდიას დაეწყო, რომელსაც მუნჯი კინოს ეპოქიდან მოყოლებული ფესვები აქვს და კინემატოგრაფიულ გამოცდილებას აფასებს, Paramount-ის ამჟამინდელი აღმასრულებელი დირექტორი დევიდ ელისონი საკმაოდ ღიად აცხადებდა თავის გეგმებზე, შექმნას კონტენტი, რომელიც მოქმედ ადმინისტრაციას მოეწონება. თუ ამ მოვლენათა განვითარებაში იმედის ნაპერწკალი მოიძებნება, ის ჰოლივუდის ადრეულ წლებშია. 1922 წელს ადოლფ ზუკორი, რომელიც მართავდა სტუდია Famous Players-Lasky-ს და ახლახან შეიძინა მცირე კონკურენტი Paramount, შეხვდა ჰოლივუდის სხვა ხელმძღვანელებს, რათა განეხილათ საზოგადოების მზარდი აღშფოთება უზნეო კინოკონტენტის წინააღმდეგ. მთავრობის ჩარევის თავიდან ასაცილებლად და მოგების დასაცავად, ზუკორმა და სხვა სტუდიის ხელმძღვანელებმა შექმნეს ამერიკის კინოპროდიუსერებისა და დისტრიბუტორების ასოციაცია (Motion Picture Producers and Distributors of America – MPDAA). მათ ჯგუფის ხელმძღვანელად უილ ჰეიზი, საფოსტო სამსახურის ყოფილი გენერალური დირექტორი და პრეზიდენტ უორენ გ. ჰარდინგის ნდობით აღჭურვილი პირი დანიშნეს, რათა ჰოლივუდის იმიჯი გაესუფთავებინათ. ამის შემდეგ მოჰყვა კინოში მასობრივი ცენზურის ათწლეული. თუმცა, ამასთან ერთად, გაჩნდა წინააღმდეგობრივი და შემოქმედებითი სულიც, რამაც ჰოლივუდის ისტორიაში საუკეთესო ფილმები წარმოშვა. MPDAA-ს ჩამოყალიბებიდან ხუთი წლის შემდეგ, ორგანიზაციამ შეთანხმდა მითითებების სიაზე, „აკრძალვებისა“ და „სიფრთხილის წესების“ კრებულზე, რომლის მიზანიც კინორეჟისორებისთვის საზოგადოებრივი შემოწმების თავიდან აცილება იყო. პირველი კატეგორია მოიცავდა უცენზურო სიტყვების ან სიშიშვლის, ასევე რასათშორისი ურთიერთობებისა და სასულიერო პირების დაცინვის აკრძალვას. მეორე კი ამერიკის დროშის გამოყენებიდან და რელიგიური ცერემონიებიდან დაწყებული, სეიფების გატეხვის ან სამართალდამცავების გამოსახვამდე ვრცელდებოდა. რა თქმა უნდა, სტუდიების ხელმძღვანელები ხელს უწყობდნენ თავიანთ კინორეჟისორებს ამ წესების დაცვაში... თუკი ეს მოგებას არ შეუშლიდა ხელს. მაგრამ თუ საზოგადოებას სურდა ენახა მოძალადე განგსტერები, რომლებიც თავიანთ მტრებს ხვრეტდნენ, Warner Bros. არ აპირებდა დერილ ფ. ზანუკისთვის ეთქვა, არ გადაეღო „საზოგადოების მტერი“ (The Public Enemy). ისინი უბრალოდ იმედოვნებდნენ, რომ სხვა სტუდიის ხელმძღვანელები უფრო ერთგულები იქნებოდნენ წესების მიმართ და ნამდვილად არ შეეშინდებოდათ ჰეიზის რაიმე საყვედურის. მიუხედავად 1930-იანი წლების დასაწყისში „საზოგადოების მტერი“, „ნაიარევი სახე“ (Scarface) და „პატარა კეისარი“ (Little Caesar) ფილმების დიდი სალარო შემოსავლისა, რელიგიურმა და საზოგადოებრივმა ჯგუფებმა მეტი ყურადღება მოითხოვეს, რის გამოც MPDAA იძულებული გახდა, კოდექსში ცვლილებები შეეტანა და 1934 წელს კინემატოგრაფიული უფლებამოსილება (Motion Picture Authority – MPA) შეექმნა. ამ მომენტიდან არცერთი კინოთეატრი – რომლებიც მაშინ სტუდიებს ეკუთვნოდათ – არ აჩვენებდა ფილმს MPA-ს სერტიფიკატის გარეშე. MPA-სთვის რეალური შედეგების დამატება დაემთხვა ადამიანის გამოჩენას, რომელიც მზად იყო მათი გამოყენებისთვის, ეს იყო ჯოზეფ ბრინი. ყველა კინოსცენარი ბრინის ოფისში გადიოდა და სტუდიის ხელმძღვანელებიდან დაწყებული, რეჟისორებითა და მსახიობებით დამთავრებული, ყველა უჩიოდა იმ ბრძოლებს, რომლებიც ბრინის წინააღმდეგ უწევდათ ფილმების გადასაღებად. და როგორი ფილმები გამოუშვა ჰოლივუდმა ცენზურის გაძლიერების ამ ორი ათწლეულის განმავლობაში? მხოლოდ საუკეთესო ფილმები, რაც კი ოდესმე შექმნილა. მიუხედავად იმისა, რომ ზოგიერთმა მისი მნიშვნელობა აღიარა, 1941 წელს კინომაყურებელთა უმეტესობა არ ტოვებდა კინოთეატრებს „მოქალაქე კეინის“ (Citizen Kane) ნახვის შემდეგ იმ ფიქრით, რომ მათ უბრალოდ ერთ-ერთი უდიდესი ფილმი ნახეს. უფრო მეტიც, ზოგიერთმა საერთოდ ვერც კი ნახა ის, რადგან დისტრიბუტორებს ნელსონ როკფელერისა და უილიამ რენდოლფ ჰერსტის შურისძიების ეშინოდათ, რომელთაგან ეს უკანასკნელი ორსონ უელსის პერსონაჟის, ჩარლზ ფოსტერ კეინის ინსპირაციას წარმოადგენდა. და მაინც, შიდა და გარე ზეწოლის მიუხედავად, „მოქალაქე კეინი“ კინოთეატრებში გამოვიდა, როგორც მდიდართა ძალაუფლების წინააღმდეგ მიმართული გააფთრებული პოლემიკა და, ამავე დროს, განსაცვიფრებელი ტექნიკური მიღწევა. იმავე წელს მაყურებელს შეეძლო ენახა ჰამფრი ბოგარტი სემ სპეიდის როლში, რომელიც მგლოვიარე ქალებს ეარშიყება, არაკომპეტენტური პოლიციის გამო წუწუნებს და ჭარბი რაოდენობით ალკოჰოლს სვამს ფილმში „მალტის შევარდენი“ (The Maltese Falcon). მწერალსა და რეჟისორ ჯონ ჰიუსტონს, რომელიც დაშიელ ჰემეტის „ჰარდ-ბოილდ“ რომანს ადაპტირებდა, ბრინთან სპეიდის სექსუალურ აქტივობებსა და მის ჭარბი ალკოჰოლის მიღებაზე ბრძოლა მოუწია; პირველთან დაკავშირებით ბრძოლა წააგო, მაგრამ მეორეს დიდი ნაწილის შენარჩუნების უფლება მოიპოვა. თუმცა, ამ დათმობების მიუხედავად, ჰიუსტონმა ეკრანზე პირქუში, უიმედო ნამუშევარი გამოიტანა, რომელშიც ხელისუფლებისადმი პატივისცემა არ იგრძნობა. ზოგიერთმა შესაძლოა წინა წლის ფილმი „მისი გოგონა პარასკევი“ (His Girl Friday) მსუბუქ სქრიუბოლ კომედიად მიიჩნიოს, რეჟისორ ჰოვარდ ჰოუკსის მიერ გადაღებული სწრაფი ტემპის წყალობით, რომელშიც კერი გრანტი და როზალინდ რასელი, როგორც ჟურნალისტები და ყოფილი შეყვარებულები უოლტერ ბერნსი და ჰილდი ჯონსონი, ერთმანეთს რეპლიკებს უშენენ. მაგრამ მათი „ერთად იქნებიან თუ არა“ დინამიკის მიღმა დგას შემზარავი ამბავი ანარქისტებზე, დაღუპულ პოლიციელებსა და უზნეო რეპორტიორებზე. აქ ისეთივე ცუდი რეპუტაცია და შესანიშნავი კინემატოგრაფიაა წარმოდგენილი, როგორც იმ ეპოქის სხვა დიდ ნაწარმოებებში.