მარტინის კრიტიკა Battlestar Galactica-ს მიმართ და საკუთარი 'დეუს ექს მაქინა'

ვრცელი ამბის თხრობისას, ხშირად რთულია ყველაფრის დამაკმაყოფილებლად დასრულება და ფინალის გამართლება. ყოველი ჭეშმარიტად ბრწყინვალე სატელევიზიო სერიალის დასასრულის გვერდით, არსებობს ათობით ისეთი, რომელმაც მაყურებლის მოლოდინი ვერ გაამართლა, რის გამოც დღემდე მრავალი სერიალის დასასრულზე კამათობენ ფანები. მათ შორისაა სამეცნიერო ფანტასტიკის სერიალის, „Battlestar Galactica“-ს ფინალი, რომელსაც საკმაოდ საკამათო ბოლო სეზონი და დასასრული ჰქონდა, რამაც ბევრი ფანი გაანაწყენა — მათ შორის, „ყინულისა და ცეცხლის სიმღერის“ ავტორი ჯორჯ რ.რ. მარტინიც. ავტორი არასდროს ერიდება საკუთარი გრძნობების გაზიარებას, და 2009 წელს გამოქვეყნებულ ბლოგ-პოსტში, სახელწოდებით „წერის საფუძვლები 101“, მარტინმა საკმაოდ მკაცრად გააკრიტიკა „Battlestar Galactica“-ს დასასრული. ფინალისადმი მიძღვნილ თავის პირველ შეტევაში მან დაწერა, რომ ეს „ისე გამოიყურება, თითქოს ვიღაცამ გამოტოვა წერის საფუძვლები 101-ის გაკვეთილი, სადაც სწავლობ, რომ „დეუს ექს მაქინა“ მოთხრობის დასასრულებლად უვარგისი გზაა.“ „დეუს ექს მაქინა“ (deus ex machina) აღნიშნავს ტროპს, რომელიც კლასიკური ბერძნულ-რომაული დრამებიდან იღებს სათავეს, სადაც ღმერთი გამოჩნდებოდა ხელსაყრელ დროს, რათა პერსონაჟი უიმედო სიტუაციიდან გამოეყვანა. ვინაიდან ღმერთების როლის შემსრულებელი მსახიობები სცენის ზემოდან ამწეების საშუალებით ეშვებოდნენ, მათ მოიხსენიებდნენ როგორც „დეუს ექს მაქინა“, ანუ „ღმერთი მანქანიდან“. მიუხედავად იმისა, რომ ტროპი დღეს ნიშნავს ნებისმიერ არარეალურ და იოლ გამოსავალს, რომელსაც მწერლები იყენებენ ნარატიული ჩიხიდან გამოსასვლელად, „Battlestar Galactica“-ს ფინალი, სახელწოდებით „ღმერთმა ქნა“, სიტყვასიტყვით იყენებს ღვთაებას შოუს მრავალი გაუხსნელი საკითხის მოსაგვარებლად. მარტინი არ ცდება, როდესაც ამბობს, რომ ფინალი უძველეს ტროპს ეყრდნობა, მაგრამ მისი ასეთი სიმკაცრე ერთგვარად სახალისოა, მისი საკუთარი გამოცდილების გათვალისწინებით. „Battlestar Galactica“-ს დასასრულის ხანმოკლე გოდების შემდეგ, ჯორჯ რ.რ. მარტინმა გააგრძელა ტელესერიალ „ცხოვრება მარსზე“ (Life on Mars) და ნიკოლას ქეიჯის ფილმ „წინასწარმეტყველების“ (Knowing) ფინალების კრიტიკა, ასევე „დეუს ექს მაქინას“ ტროპის გამოყენების გამო. ის საკმაოდ მკაცრი იყო და წერდა: „წერის საფუძვლები 101, ბავშვებო. ადამი და ევა, ღმერთმა ქნა, ეს ყველაფერი სიზმარი იყო? მე მინახავს [წერის სახელოსნოს] Clarion-ის სტუდენტები გაოგნებულნი და სისხლისგან დაცლილნი იმის გამო, რომ ასეთი დასასრულებით მოთხრობები წარადგინეს.“ საშინელებაა. მიუხედავად იმისა, რომ სამართლიანია, როდესაც ის აღნიშნავს, რომ გარკვეული ტროპები მკითხველებისთვის უკიდურესად გამაღიზიანებელია, ეს ერთგვარად სახალისოცაა იმის გათვალისწინებით, რომ მისი „ყინულისა და ცეცხლის სიმღერის“ წიგნების მკითხველებმა თავად მარტინის ნაშრომებშიც აღმოაჩინეს რამდენიმე „დეუს ექს მაქინა“. რადგანაც ზუსტად არ ვიცით, რამდენად ემთხვევა „სამეფო კარის თამაშების“ სატელევიზიო ადაპტაციის ბოლო სეზონები მარტინის დაუმთავრებელი „ყინულისა და ცეცხლის სიმღერის“ რომანების გეგმებს, რადგან მან დისტანცირება მოახდინა ფინალური სეზონისგან, ამ ეპიზოდებში „დეუს ექს მაქინას“ ნამდვილად აღმაშფოთებელი გამოყენება აუცილებლად მისი ბრალი არ არის. თუმცა, წიგნებსა და სერიალში არის რამდენიმე შემთხვევა, მაგალითად, რენლი ბარათეონის (გეთინ ენტონი) ჯადოსნური კვამლის მონსტრის მიერ მოკვლა ან ჯონ სნოუს გადარჩენა სტანის ბარათეონის მიერ კედლის ჩრდილოეთით, რასაც ზოგიერთი ფანი „დეუს ექს მაქინას“ მსგავს შემთხვევად მიიჩნევს. მარტინი თავის ბლოგ-პოსტს შფოთვით ასრულებს, რომ სერიალი „დაკარგულები“ (Lost) შესაძლოა გამოიყენებდეს ტროპს „ისინი სულ მკვდრები იყვნენ“, და მიუხედავად იმისა, რომ საბოლოოდ ასე ზუსტად არ მოხდა, „დაკარგულების“ დასასრული, სავარაუდოდ, არ არის ავტორის ფავორიტებს შორის. ხომ არ ჯობს, ჯერ საკუთარ დასასრულს მიხედოთ, სანამ სხვებს გააკრიტიკებთ?