როდესაც 2008 წელს „რკინის კაცი“ კინოთეატრებში გამოვიდა, მეც, ისევე როგორც სხვა იმედგაცრუებული სუპერგმირული ადაპტაციების ფანი, ბილეთების რიგში ვიდექი: იმედიანად, კარგი შეფასებების გამო, მაგრამ არ ვიყავი დარწმუნებული, რას უნდა მოველოდი ცნობილი „პრობლემური“ რობერტ დაუნი უმცროსისგან, რომელიც ტონი სტარკის მსგავს, „C-კლასის“ გმირს თამაშობდა. 18 წლის შემდეგ ეს მთელი წინადადება სისულელედ ჟღერს. „რკინის კაცი“ ახლა ერთ-ერთი ყველაზე ცნობადი სუპერგმირია, Marvel-ის კინემატოგრაფიული სამყარო (MCU) უდიდესი მეგა-ფრენჩაიზი გახდა, და დაუნი მზადაა მეორე რაუნდი დაიწყოს მისი მთავარი სახის როლში. თითქმის ორი ათწლეულის განმავლობაში, მე ვუყურე MCU-ს ყველა 37 ფილმს, დღემდე გამოსულს, მინიმუმ ორჯერ (თუმცა ჩემი მეორე „თორი: სიყვარული და ჭექა-ქუხილი“-ს ნახვა მხოლოდ სამუშაო მიზნებისთვის იყო). თუ ამას დავუმატებთ Disney+-ის ყველა შოუს, „ერთი-გასროლას“ (one-shots) და სხვადასხვა დამატებით მასალას, შემიძლია ვთქვა, რომ მე საკმაოდ კარგ მდგომარეობაში ვარ იმის სათქმელად: MCU, თავისი დღევანდელი სახით, სერიოზულად პრობლემურია. ამას ვამბობ სიყვარულითა და მოწიწებით. ჩემი ცხოვრების კვირები არ დამიხარჯავს ამ ყველაფრის ყურებაში მხოლოდ ჩემი სამსახურის გამო. ჩემში ჯერ კიდევ არის ბავშვი, რომელიც გულწრფელად აღფრთოვანდება, როდესაც ხედავს, თუ რა მაგარია ჯეიმს მარსდენის ციკლოპი „შურისმაძიებლები: განკითხვის დღე“-ს X-ადამიანების ტრეილერში, და რომელიც ნებით უყურებდა ბევრის მიერ გაკრიტიკებულ „გარიყულ“ „რკინის მუშტს“, იმ იმედით, რომ „სამეფო კარის თამაშებიდან“ მსახიობს შეეძლო მისი გამოსწორება. (მან ვერ შეძლო.) ამიტომ, მე არ ვდგავარ ტრიბუნაზე და ლექციას არ ვკითხულობ, თუ როგორ შეიძლება MCU-ს გადარჩენა – მე ვყვირი ბრბოს შუაგულში, რომელსაც მართლა სურს, რომ უკეთესი გახდეს. და ამის გაკეთების გზა მარტივია: ფრენჩაიზმა უნდა ისწავლოს, რომ კვლავ თანმიმდევრულად გახდეს ახლო და პერსონალური. როდესაც /Film-ის მიერ შედგენილ Marvel-ის კინემატოგრაფიული სამყაროს ფილმების რეიტინგს გადახედავთ, ფრენჩაიზში, რა თქმა უნდა, არ არის მართლაც პატარა ფილმები. თუმცა, MCU-ს აბსოლუტურად საუკეთესო პროექტებს ერთი საერთო აქვთ: მათი ფსონები პერსონალურია და არა უნივერსალური. რა თქმა უნდა, „შურისმაძიებლები: დასასრული“ შესანიშნავია, მაგრამ თუ ხელახლა სანახავად MCU-ს ფილმი უნდა ავარჩიო, მე მხარს დავუჭერდი „რკინის კაცის“ პერსონალურ აღმოჩენის ისტორიას, „შავი პანტერის“ დამაჯერებელ ანტაგონისტი-პროტაგონისტის ურთიერთქმედებას, ან „ჭექა-ქუხილის“ წმინდა ემოციურ დარტყმას. მათ ყველას დიდი ფსონები აქვთ, მაგრამ ისინი ასევე ინტენსიურად პერსონალური ფილმებია, რომლებსაც არ ეშინიათ თავიანთი პერსონაჟების ნაკლოვანებების შესწავლის. ეს არის ის, რითაც MCU ყოველთვის გამოირჩეოდა... როდესაც ახსოვდა, რაც ბოლო წლებში სულ უფრო და უფრო იშვიათი ხდება. „კაპიტანი ამერიკა: მამაცი ახალი სამყაროს“ არაფოკუსირებული პოზირება, „ადამიანი ჭიანჭველა და კრაზანა: კვანტომანიას“ უსიხარულო, მოვალეობის მოხდის მიზნით შექმნილი თავგადასავალი და „მარველებში“ ყველაფერი, რაც არ არის „კატები“-ს სცენა, ჰგავს საქმეების ჩამონათვალის შესრულებას, ნაცვლად სახალისო სუპერგმირული ფილმის ყურებისა. „ეს უნდა ვნახო, რომ შემდეგისთვის მოვემზადო“, ეუბნები საკუთარ თავს. და არ დაგავიწყდეთ დაელოდოთ პოსტ-კრედიტების სცენას, რათა ნახოთ „ტედ ლასოდან“ მსახიობი, რომელიც მარველის კომიქსებში თავის ზომაზე ხუთჯერ დიდი პერსონაჟის სახითაა გამოწყობილი. საერთო გაბერილობა სულ უფრო უარესდება, და რადგან ფსონები სულ უფრო იზრდება, პერსონაჟები სულ უფრო და უფრო მოწყვეტილები ხდებიან. MCU ხანდახან მაინც ახერხებს მიზანში მოხვედრას, როგორც ეს მოხდა „ჭექა-ქუხილის“ შემთხვევაში. მაგრამ ძალიან ხშირად, ეს პერსონალური შეხება დავიწყებას მიეცა, და აუდიტორიას რჩება მოქმედების სცენების წყება და იძულებითი კამათი, რომელიც თითქოს კომიტეტის მიერ იყო შექმნილი. როგორც აღმოჩნდა, სხვა ფრენჩაიზმა ცოტა ხნის წინ გააკეთა ზუსტად ის, რასაც მე ვისურვებდი MCU-სგან. ჩემთვის, ყოველ შემთხვევაში, „ვარსკვლავური გზა: აღმოჩენა“-ს სულ უფრო მასშტაბურმა კოსმოსურმა ოპერამ და უზარმაზარმა ფსონებმა ყურადღება გადაიტანა „ვარსკვლავური გზის“ სახალისო, ფილოსოფიური ბირთვიდან, რამაც გამოიწვია ვიზუალურად შთამბეჭდავი, მაგრამ „ცარიელი კალორიების“ სიუჟეტის დღესასწაული. საბედნიეროდ, შოუს მემკვიდრე, „ვარსკვლავური გზა: ვარსკვლავური ფლოტის აკადემია“, ამას ასწორებს თავისი უფრო პერსონალური სიუჟეტებითა და ყოველდღიური საფრთხეებით. ცოტა ხნის წინ დავწერე იმის შესახებ, თუ როგორ ამჟღავნებს „ვარსკვლავური ფლოტის აკადემიის“ მე-6 ეპიზოდი, რომ პოლ ჯიამატის ნუს ბრაკას წვრილმანი შურისძიება ამოძრავებს და არა რაიმე მასიური გალაქტიკური სქემა. ეს არის ის, რისი ხილვაც მინდა MCU-სგანაც: შეამციროს მასშტაბური ნაბიჯები და სრულად ჩაერთოს დამაჯერებელ პერსონაჟებში, რომლებიც ურთიერთქმედებენ სხვა დამაჯერებელ პერსონაჟებთან. შესაძლოა, MCU იწყებს ამის გაგებას. ცოტა ხნის წინ გამოსული „საოცარი კაცი“ (Wonder Man) შესანიშნავად ყვება ისტორიას, რომელიც ფოკუსირებულია პერსონაჟების ურთიერთქმედებასა და დაბალ ფსონებზე. ანალოგიურად, ფილმების ფრონტზე, „ადამიანი ობობა: შინ დაბრუნების გზა არ არის“-მ (Spider-Man: No Way Home) ეფექტურად მოახდინა MCU-ს ადამიანი ობობას (ტომ ჰოლანდი) „რბილი გადატვირთვა“ უფრო „გააკეთე თავად“ ქუჩის დონის გმირად, და იმედი მაქვს, რომ „ადამიანი ობობა: სრულიად ახალი დღე“ (Spider-Man: Brand New Day) ერთგული დარჩება სპაიდის სულის ამ ასპექტს. უფრო მეტიც, X-ადამიანები MCU-ში დიდებულად შემოაბიჯებენ მას შემდეგ, რაც მულტივერსის საგა საბოლოოდ დასრულდება, და მარველის ჩაგრული უმცირესობების მთავარი წარმომადგენლები შექმნილი არიან პერსონალური ფსონების ისტორიებისთვის. თუმცა, მანამდე, ჩვენ უნდა გადავურჩეთ Marvel Studios-ის ორ მასშტაბურ ფილმს, სადაც „მეტი ნიშნავს მეტს“. რუსოსების „შურისმაძიებლები: განკითხვის დღე“ და „შურისმაძიებლები: საიდუმლო ომები“ თითქმის გარანტირებულია, რომ ზედმეტად გადავსებული კამეო-მანქანები იქნება, და მათმა მიღებამ შეიძლება განსაზღვროს მომავალი.