„მიუზიკლი“: შურისძიების ძალა და თეატრის სიურპრიზი

რეჟისორ ჟიზელ ბონილას ფილმი „მიუზიკლი“ თავიდანვე გამსჭვალულია სიმწარითა და თავმოყვარე ბრაზით, რომელიც გასდევს მასწავლებლის მთელ ამბავს. მასწავლებელს სჯერა, რომ მას უსამართლოდ მოექცნენ და იძულებულია თავისი გაბრაზება ყველაზე ანთხიოს. როგორც საშუალო სკოლის თეატრის მასწავლებელი, დაგი (უილ ბრილი) ფილმის ბოლოს ამბობს: „ყველა სიყვარულის ძალაზე ლაპარაკობს, მაგრამ არავინ ლაპარაკობს ბოროტების ძალაზე.“ და ბონილას ფილმი „მიუზიკლი“ თითოეულ კადრში სწორედ ამ ბოროტებას აქსოვს, რითაც გამოირჩევა სხვა „სპექტაკლი უნდა დავდგათ“ ტიპის კომედიებისგან, როგორიცაა „თეატრალური ბანაკი“ (Theater Camp) ან „ჰამლეტი 2“ (Hamlet 2). მიუხედავად იმისა, რომ „მიუზიკლი“ ცდილობს ასახოს მთავარი პერსონაჟის იმედგაცრუება და ბრაზი, დაგისგან განსხვავებით, ფილმის მთავარი პრობლემა შესაძლოა ის იყოს, რომ ის არ არის საკმარისად ბოროტი და პირქუში, რათა სრულად გაყიდოს ეს ამბავი. „მიუზიკლში“ დაგი სკოლაში იმედგაცრუებული ზაფხულის შემდეგ ბრუნდება. ის არა მხოლოდ იქ არ არის, სადაც სურდა — საშუალო სკოლის თეატრის მასწავლებელია, მაშინ როცა ევგენი ო’ნილის მსგავსი დრამატურგი უნდა გამხდარიყო — არამედ თანამასწავლებელ აბიგაილთან (ჯილიან ჯეიკობსი) ურთიერთობაშიც პაუზა ჰქონდა. მაგრამ სკოლის დაწყებასთან ერთად, დაგი აღმოაჩენს, რომ ეს „პაუზა“ სრულად დაირღვა, რადგან აბიგაილი ახლა დირექტორ ბრეიდის (რობ ლოუ) ხვდება. ამ ორ ახალ შეყვარებულზე გაბრაზებული დაგი გეგმას აწყობს, როგორ ჩამოაგდოს ბრეიდი, რომელსაც ყოველთვის აინტერესებს, რას ფიქრობენ სხვები. მაშინ როცა სკოლას სჯერა, რომ დაგი „ვესტსაიდური ისტორიის“ (West Side Story) ვერსიას დგამს, სინამდვილეში ის დგამს მეტად პრობლემურ პიესას სახელწოდებით „გმირები“ (Heroes), რომელიც არსებითად მოგვითხრობს 9/11-ის ამბავს, ტყუპი ცათამბჯენების თვითმფრინავით განადგურების რეკრეაციითა და მუსიკალური ნომრით, რომელშიც რუდი ჯულიანი მონაწილეობს. თუ დაგი ამ ხალხისთვის ხუმრობის საგნად იქცევა, ის ყველას თან გაიყოლებს. ბრილი, რომელმაც ცოტა ხნის წინ „სტერეოფონიკში“ (Stereophonic) შესრულებული როლისთვის „ტონის“ ჯილდო მოიპოვა, სწორედ ისეთი მუქარადამტარი და უკმაყოფილოა, რაც ამ პერსონაჟს სჭირდება. ის უეჭველად მწარეა, მაგრამ უმეტესწილად ახერხებს ჩვენს მხარეზე დარჩეს, სანამ ამ „კურდღლის სოროში“ ეშვება. ეს ასევე ის როლია, რომელიც ხაზს უსვამს თეთრკანიანი მამაკაცის აღშფოთებას, როდესაც მას თავისი არ ეყოფა, და რამდენად დამანგრეველი შეიძლება იყოს ეს. ეს არის შესრულება, რომელიც არასოდეს გადადის ზღვარს მიღმა, რადგან ადვილია იმის დანახვა, თუ როგორ შეეძლო დაგის ზედმეტად ერთი მიმართულებით გაძლიერებას ამ ამბის სრულად განადგურება. ბონილა, სცენარისტი ალექსანდრე ჰელერი და ბრილი საკმაოდ კარგად უმკლავდებიან ამ დელიკატურ „მიზიდვა-მოგერიებას“, კონცეფციით, რომელიც მარტივად შეიძლება გასცდენოდა დასაშვებ ზღვარს. რადგან „მიუზიკლი“ ძირითადად დაგის პერსპექტივიდან არის მოთხრობილი, დანარჩენ მსახიობებს არ აქვთ დიდი შესაძლებლობა, რომ თავი გამოიჩინონ. ჯილიან ჯეიკობსი სასაცილო მსახიობია, რომელიც პროექტებში არასაკმარისად გამოიყენება, და აქაც იგივე პრობლემა არსებობს, რადგან ის დაგის არასასურველი მოჭიდებიდან გაქცეულზე მეტი არაფერია. რობ ლოუ უკეთეს მდგომარეობაშია, რადგან მისი წუწუნი იმაზე, რომ მისმა სკოლამ არავინ განაწყენოს, მიზანმიმართულად დამქანცველი, მაგრამ იუმორისტულია. ბრილის ნამდვილი თანავარსკვლავები კი მისი კლასის ბავშვები არიან, რომლებიც ამ დადგმაში ფაქტობრივად ყველაფერზე თანახმა არიან, რაც გართობის ნაწილია. ამ ბავშვების მიერ დაგის პათეტიკური გეგმის განხორციელების ყურება ფილმის ყველაზე სასაცილო მომენტებს ქმნის, და ეს საკმარისად აბსურდულია, რათა ფილმი გასართობი იყოს. „მიუზიკლი“ ამ ველური შოუს დიდი გამოაშკარავებისკენ მიემართება, და სწორედ ბავშვები, რომლებიც ცდილობენ ამ შოუს შეკრებას, ხდიან ამ კონცეფციას მართლაც ეფექტურს. მართალია, ბონილას, ჰელერს და ბრილს დახვეწილი ხაზი აქვთ, რომელზეც უნდა იარონ, რათა „მიუზიკლი“ არ გადავიდეს რელსებიდან, მაგრამ იმის გათვალისწინებით, თუ სად მიდის, ცოტა იმედგაცრუებაა, რომ „მიუზიკლი“ თავის სიბნელეში ცოტა უფრო ღრმად არ შედის. არის რამდენიმე მომენტი, როცა დაგი ოდნავ ზედმეტად გულახდილი ხდება თავის მოსწავლეებთან, რომლებიც გასაგებია, რომ დაბნეულები არიან ამ ცვალებადი შოუთი, და დაგი მთელი ფილმის განმავლობაში არასოდეს მალავს აბიგაილის მიმართ თავის ბოღმას. მიუხედავად ამისა, იმის გათვალისწინებით, თუ რა მოჰყვება ამ შოუს საბოლოოდ, თითქმის გინდება, რომ „მიუზიკლის“ დანარჩენ ნაწილს ამ სიტუაციის ბნელი იუმორი მოეცვა. უმეტესწილად, შედეგი წარმატებულია, მაგრამ ფილმის დანარჩენი ნაწილი არ შეესაბამება იმ სიბნელეს, რომლისკენაც მივდივართ. როგორც დაგი ამბობს, „თეატრის სუპერძალა სიურპრიზის ელემენტია“, და მიუხედავად იმისა, რომ ეს მართალია იმ აუდიტორიისთვის, რომელიც საბოლოოდ მის 9/11-ის თემატიკის შოუს ნახავს, ეს სიურპრიზის ელემენტი დიდწილად დაკარგულია თავად ფილმის მაყურებლისთვის. ჩვენ ზუსტად ვიცით, სად მიდის ეს შოუ სათაურის ეკრანიდანვე, და შოუს კადრები უკვე მიანიშნებს, რა დასკვნა გველოდება. შესაძლოა, „მიუზიკლს“ არ სჭირდებოდა უფრო მუდმივად ბნელი ყოფილიყო მთელი ფილმის განმავლობაში, რათა დასასრულს შესაბამებოდა, არამედ თავად ფილმს უკეთ უნდა განეხორციელებინა ის, რასაც სიურპრიზის ელემენტის შესახებ ქადაგებს. „მიუზიკლის“ პრეზენტაცია არ არის