21-ე საუკუნის რამდენიმე სამხედრო ფილმი, როგორც წესი, დომინირებს საუბრებში: „შავი ქორის დაცემა“, „მტკივნეული ზარდახშა“, „უსახელო ნაბიჭვრები“, „დანკერკი“. თუმცა, ეს ფილმები, ცხადია, მხოლოდ ზედაპირულად ეხება იმას, რასაც ჟანრი გვთავაზობს. ბოლო მეოთხედი საუკუნის განმავლობაში არსებობს უსასრულო რაოდენობის შთამბეჭდავი, ნაკლებად ცნობილი სამხედრო ფილმები, რომელთა ნახვაც ნამდვილად ღირს. ამ სიაში წარმოდგენილი ნამუშევრები სხვადასხვა სტილსა და ტონალობას მოიცავს და ყველა მათგანი რაღაც ღირებულს სთავაზობს მუდმივად მზარდ სამხედრო ჟანრს, იქნება ეს რეალიზმი, გამჭრიახი სოციალური კომენტარი, შესანიშნავი მსახიობობა, თუ უბრალოდ დაძაბული მოქმედება. საუკეთესოები გამოირჩევიან ფსიქოლოგიური რეალიზმითა და ინტელექტუალური პატიოსნებით, რაც მათ გაცილებით მეტ ყურადღებას იმსახურებს, ვიდრე რეალურად ექცევა. „ნუ იმოძრავებ. ნურც კი ამოისუნთქებ.“ ამ ფილმმა დიდი ყურადღება ვერ მიიპყრო (მისმა შემოსავალმა სალაროებში მხოლოდ 34,000 დოლარი შეადგინა), მაგრამ ის ძალიან ძლიერი ნამუშევარია. „ქაჯაქი“ (იგივე „კილო ტუ ბრავო“) ნამდვილ ამბავს მოგვითხრობს ავღანეთის ომიდან, ფოკუსირებულია ბრიტანული არმიის პატრულზე, რომელიც ჰელმანდის პროვინციაში, ქაჯაქის კაშხალთან ახლოს იყო განლაგებული. როდესაც ერთი ჯარისკაცი შემთხვევით ნაღმზე აბიჯებს, მისია მყისიერად რუტინული პატრულიდან გადარჩენის სასოწარკვეთილ ვარჯიშად იქცევა. შემდგომი დახმარების მცდელობები დამატებით ნაღმებს ააქტიურებს და ჯგუფი ხაფანგში ექცევა. მათ გარშემო არსებული რელიეფი სასიკვდილოა. მტრის მოძრაობამ შეიძლება განადგურება მოიტანოს. ეს არის სამხედრო ფილმი, რომელიც ერთადერთი, დაძაბული ლოკაციით შემოიფარგლება. აქ არ არის სროლები, არ არის სტრატეგიული გამარჯვებები და არანაირი იდეოლოგიური გამოსვლები. ამის ნაცვლად, ფილმი ფოკუსირებულია ტკივილის მართვაზე, იმპროვიზებულ პრობლემების გადაჭრაზე და ფსიქოლოგიურ დაძაბულობაზე. კამერა ახლოს რჩება, ხაზს უსვამს ოფლს, შიშსა და გამოფიტვას. მსახიობები (განსაკუთრებით დევიდ ელიოტი) თავშეკავებული, დამაჯერებელი შესრულებით ახერხებენ ამოცანის დონეზე ასვლას. „ჩვენ აქ სიკვდილისთვის არ ვართ. ჩვენ აქ დასაცავად ვართ.“ „ჟადოტვილის ალყა“ კიდევ ერთი სამხედრო ფილმია, რომელიც მჭიდროდ ეფუძნება რეალურ მოვლენებს. კერძოდ, ის დრამატიზებას უკეთებს 1961 წლის რეალურ დაპირისპირებას კონგოს კრიზისის დროს, სადაც გაეროს მცირე ირლანდიური ბატალიონი (რომელსაც ჯეიმი დორნანის პატრიკ ქუინლანი ხელმძღვანელობდა) მნიშვნელოვნად აღმატებული კატანგელი ძალების ალყაში აღმოჩნდა. გაძლიერებისა და პოლიტიკური მხარდაჭერის გარეშე დარჩენილ ჯარისკაცებს თავიანთი პოზიცია ერთიანობით, სასოწარკვეთილი გამჭრიახობით, დისციპლინითა და ტაქტიკური ინტელექტით უნდა დაეცვათ. ფილმს კლასიკური ალყის ნარატიული სტრუქტურა აქვს, მაგრამ უჩვეულოდ მკვეთრი თემები ბიუროკრატიული უყურადღებობასა და ინსტიტუციურ გულგრილობაზე. საბრძოლო მასალა მცირდება, კავშირი წყდება და ზნეობრივი სიცხადე საშიშად აბსტრაქტული ხდება. მოტყუებული, პოლიტიკურად მაღალჩინოსნებისგან განსხვავებით, ჯარისკაცები მოედანზე ნამდვილი პროფესიონალები არიან: მეთოდურები, ფრთხილები და საკუთარი შეზღუდვების ღრმად მცოდნეები. მიუხედავად იმისა, რომ დიალოგი ზოგჯერ ცოტა უხეშია, ფილმი ამას ანაზღაურებს დაძაბული დრამითა და თვალისმომჭრელი სცენებით. „უბრალოდ გადაურჩი ამ ღამეს.“ „71“ ახალგაზრდა ბრიტანელ ჯარისკაცს (ჯეკ ო'კონელი) მიჰყვება, რომელიც შემთხვევით მოწყდა თავის ქვედანაყოფს ბელფასტის არეულობების დროს, კონფლიქტის პიკზე. მტრულ ტერიტორიაზე ღამით ჩარჩენილმა, მან უნდა გაიაროს სექტანტური ძალადობის, ნახევრად სამხედრო ფრაქციებისა და ფარული სადაზვერვო ოპერაციების ლაბირინთი, ამ ყველაფერთან ერთად კი ცდილობს თავიდან აიცილოს დატყვევება ან სიკვდილი. სიუჟეტი დევნის ფილმის მსგავსად ფუნქციონირებს, დაბნეულობით განპირობებული. პროტაგონისტს არ ესმის ის პოლიტიკური ლანდშაფტი, რომელშიც ის ხაფანგშია, და არც აუდიტორიას, მიზანმიმართულად. აქ ომი სრული დეზორიენტაციაა. ალიანსები მუდმივად იცვლება და საფრთხე ყველა მხრიდან მოდის. არ არსებობს მკაფიო ბოროტმოქმედები, არანაირი დამამშვიდებელი მორალური ჩარჩო. ყველა კომპრომეტირებულია, გამოფიტულია და მოქმედებს ნაწილობრივი ინფორმაციის საფუძველზე. ქარიშხლის თვალი ო'კონელის ძლიერი მთავარი როლის შესრულებაა. მათ, ვინც მას მხოლოდ მისი ბრწყინვალე ბოროტმოქმედის როლებით იცნობენ ფილმებში „ცოდვილნი“ და „28 წლის შემდეგ: ძვლის ტაძარი“, ეს ფილმი აუცილებლად უნდა ნახონ. „ვერაფერს ვხედავ.“ „ლიბანი“ თითქმის მთლიანად ერთი ისრაელური ტანკის შიგნით ვითარდება 1982 წლის ლიბანის ომის დროს. ამ წნეხის ქვაბში ოთხი გამოუცდელი ჯარისკაცი ცდილობს გადაურჩეს თავის პირველ მისიას, რადგან მექანიკური გაუმართაობები, არასწორი კომუნიკაცია და მზარდი პანიკა რუტინულ ოპერაციას ფსიქოლოგიურ კოშმარად აქცევს. ფილმი მაყურებელს მათთან ახლოს აყენებს, მათ მანქანაში. აუდიტორია გარე სამყაროს მხოლოდ ტანკის სამიზნის საშუალებით ხედავს, მშვიდობიან მოსახლეობას, მტრებსა და განადგურებას ფრაგმენტულ, შემზარავ ხილვებად აქცევს. ეს მიდგომა ომს სენსორულ გადატვირთვად წარმოაჩენს. ოფლი, ხმაური და ტერორი დომინირებს. კლაუსტროფობიაა დომინანტური განწყობა, რადგან ჯავშანმანქანა სულ უფრო ნაკლებად გრძნობს თავს თავშესაფრად და უფრო მეტად – სამარხად. ამ მიდგომამ ფილმს კრიტიკოსების დიდი მოწონება მოუტანა, მათ შორის ოქროს ლომის ჯილდო ვენეციის საერთაშორისო კინოფესტივალზე. მიუხედავად ამისა, „ლიბანი“ თავად ისრაელში გარკვეულწილად საკამათო იყო, სამხედრო სამსახურის ერთი შეხედვით ზედმეტად ნეგატიური ხედვის გამო. „ჩვენ ვირჩევთ სიცოცხლეს.“ რეალურ მოვლენებზე დაყრდნობით, „წინააღმდეგობა“ მოგვითხრობს ებრაელი ძმების (რომლებსაც დენიელ კრეიგი და ლიევ შრაიბერი ასრულებენ) ისტორიას, რომლებიც გაურბიან ნაცისტების მიერ ოკუპირებულ აღმოსავლეთ ევროპას და ტყეში წინააღმდეგობის საზოგადოებას ქმნიან. ისინი აშენებენ თავშესაფრებს, უზრუნველყოფენ საკვებს და იცავენ მშვიდობიან მოსახლეობას მუდმივი საფრთხის ქვეშ.