ყველა ფილმს არ შეუძლია ოსკარის მოგება საუკეთესო სურათისთვის, მაგრამ შესაძლოა ზოგიერთს უნდა მოეგო და ვერ მოიგო. სანამ განვაგრძობთ, აუცილებელია ერთი მნიშვნელოვანი დეტალის გათვალისწინება. არაგონივრული იქნებოდა კითხვის გაგრძელება ამ ცოდნის გარეშე. ხელოვნება უდავოდ სუბიექტურია და კინემატოგრაფიული ჯილდოების ამომრჩევლებს, როგორც წესი, მხოლოდ ერთი გამარჯვებულის არჩევა უწევთ „საუკეთესოდ“ გამოსაცხადებლად. არის თუ არა ეს ნამდვილად „საუკეთესო“ ფილმი? თუ არსებობს სხვა, არანაკლებ ღირსეული ფილმები, რომლებსაც შეეძლოთ ამ ჯილდოს აღება? დიახ, ასეა. ხანდახან ამომრჩევლები ირჩევენ გამარჯვებულს, რომელიც შემდგომში ჩვენს კულტურულ ლექსიკონში არც კი მკვიდრდება, მაშინ როდესაც ზოგიერთი დამარცხებული გაცილებით დიდხანს ინარჩუნებს აქტუალობას. როდესაც ვათვალიერებდით 1890-იანი წლების ფილმებს, რომლებმაც დიდი პრიზები არ მოიპოვეს... ოჰ, მოიცადეთ. 1990-იანი წლები? ეს ყველაფერს ცვლის. მაშ ასე, მოდით გადავხედოთ 1990-იანი წლების მხოლოდ 10 საუკეთესო ფილმის ნომინანტს, რომლებსაც ნამდვილად ჰქონდათ ქანდაკების მოგების პოტენციალი. (გაითვალისწინეთ, რომ ეს მიმოხილვა არ იქნება დაწერილი ძველმოდური ოქროს მაძიებლის ენით.) „მის დეიზის მძღოლი“ (Driving Miss Daisy) არის შესანიშნავი ხასიათის შესწავლა, ჯესიკა ტენდის და მორგან ფრიმენის მართლაც დიდებული ცენტრალური შესრულებით, ამიტომ გასაკვირი არ არის, რომ მან 1990 წელს ოსკარი მოიპოვა საუკეთესო ფილმისთვის. მიუხედავად ამისა, ზოგიერთი მიიჩნევს, რომ მისი ხედვა რასობრივ ურთიერთობებზე – რომელიც მეგობრობაზეა ორიენტირებული და არა სისტემურ უსამართლობაზე – საკმაოდ მოძველდა, მით უმეტეს, რომ სპაიკ ლის „სწორად მოიქეცი“ (Do the Right Thing) იმავე წელს ნომინაციაც კი ვერ მოიპოვა. საინტერესოა, რომ 2015 წელს THR-ის მიერ ჩატარებული გამოკითხვისას ოსკარის ამომრჩევლებმა განაცხადეს, რომ „მის დეიზის მძღოლის“ ნაცვლად „ჩემს მარცხენა ფეხს“ (My Left Foot) აირჩევდნენ, მაგრამ ჩვენ სრულად განსხვავებულ დამარცხებულს უნდა მივაქციოთ ყურადღება: „მკვდარი პოეტების საზოგადოება“ (Dead Poets Society). თუკი მისმა განუწყვეტელმა ხელახალმა აღმოჩენამ ახალ თაობებში რაიმე გვასწავლა, ეს არის ის, რომ პიტერ უირის ეს დრამა რაღაც მარადიულს ეხება. ის იმ მომენტზეა, როცა ვინმე საბოლოოდ გაგრძნობინებს, რომ შენი ხმა ისმის, გიბიძგებს საკმარისად გაბედული იყო იმისათვის, რომ დამოუკიდებლად იაზროვნო. მისი თემები კვლავაც აქტუალურია ახალგაზრდებისთვის, რომლებიც ყველა მხრიდან მომდინარე მოლოდინების ფონზე ცხოვრობენ, და მისი „carpe diem“ ეთოსი კანონიერად იქცა კულტურულ შემოკლებად. შეიძლება ითქვას, რომ „მკვდარი პოეტების საზოგადოება“ საუკეთესო ფილმის გამარჯვებულად გადარჩებოდა, რადგან საკუთარი ხმის პოვნა არასდროს კარგავს აქტუალობას. 1991 წლის საუკეთესო ფილმის ნომინანტები საკმაოდ ძლიერი იყო: „მოჩვენება“ (Ghost), „გამოღვიძებები“ (Awakenings), „ნათლია III“ (The Godfather Part III)... კარგი, ის ნამდვილად არა, მაგრამ დანარჩენები! ყველა ძლიერი. იმ წლის გამარჯვებული, „ცეკვა მგლებთან“ (Dances with Wolves), ასევე ღირსეული ფილმია. ჯეიმს კამერონს, ალბათ, ასე ეგონა, რადგან მან ის უკვე სამჯერ გადაიღო. მიუხედავად კევინ კოსტნერის სარეჟისორო დებიუტის საერთო სიძლიერისა, მაინც ცოტა გასაკვირია, რომ იმ წელს ქანდაკება „დიდებულ ბიჭებს“ (Goodfellas) არ მოუპოვებია, არა? რა თქმა უნდა, აკადემიის ამომრჩევლები უპირატესობას „მგლების კაცს“ მიანიჭებდნენ, ვიდრე ჯო პეშის, რომელიც ასობით უცენზურო სიტყვას ამბობს; ეს სრულიად ლოგიკურია, მაგრამ „დიდებული ბიჭები“ ნამდვილი კლასიკაა. სკორსეზეს ფილმმა მთლიანად შეცვალა განგსტერული კინოს ჟანრი. კინეტიკური კამერის ნამუშევარი, ლეგენდარული „კოპაკაბანას“ ერთი კადრით გადაღებული სცენა, მუსიკალური გაფორმება – ეს ყველაფერი დღემდე გავლენას ახდენს კინორეჟისორებზე. თქვენი აზრით, მარტინ სკორსეზეს ფილმები ისევე მოქმედებდნენ დღეს, „დიდებულ ბიჭებს“ რომ არ დაედგინა ჟანრის სტანდარტები? კარგი, ყოველ შემთხვევაში, სკორსეზემ ამ შემთხვევაში გრძელვადიან პერსპექტივაში გაიმარჯვა. თანამედროვე კრიმინალური ისტორიების თხრობა ამ ფილმის გარეშე უბრალოდ იგივე არ იქნებოდა. ეს რთული არჩევანია, რადგან 1992 წლის გამარჯვებული იყო „კრავთა დუმილი“ (The Silence of the Lambs), ყველა დროის ერთ-ერთი უდიდესი საშინელებათა ფილმი. ეს კარგი არჩევანია საუკეთესო ფილმისთვის და იშვიათია, რომ საშინელებათა ჟანრმა ოსკარებზე თავისი აღიარება მოიპოვოს! ამაზე ვერ გავბრაზდები. მაგრამ რა მოხდებოდა, იმ წლის ნომინანტებიდან ორი საუკეთესო ფილმის გამარჯვებული რომ ყოფილიყო? ალბათ, მეორე „ჯფკ“ (JFK) იქნებოდა. აღსანიშნავია, რომ ის საკამათო არჩევნად დარჩებოდა. მიუხედავად იმისა, რომ გაბედული და პროვოკაციულია, ოლივერ სტოუნის პოლიტიკური შეთქმულების თრილერი ჯონ ფ. კენედის მკვლელობის გარშემო არსებულ მოვლენებს ფაქტებისა და მხატვრული ლიტერატურის ნაზავით განიხილავს, რამაც მრავალი ისტორიკოსი და კრიტიკოსი აღაშფოთა. თუმცა, „ჯფკ“ რჩება ამერიკის ისტორიის გადამწყვეტი მომენტის მომხიბვლელ კვლევად, რომელიც მაყურებელს იტაცებს, მაშინაც კი, როდესაც ის გადაუმოწმებელი მტკიცებების ჭეშმარიტებად წარმოჩენის იდეით თამაშობს. მრავალი თვალსაზრისით, ეს იყო მომავალი მოვლენების ბოროტმეტყველი მაუწყებელი. ოსკარის 65-ე დაჯილდოების ცერემონია კარგი დრო იყო ალ პაჩინოს თაყვანისმცემლებისთვის, რადგან მას გამორჩეული შესრულება ჰქონდა ფილმებში „ქალის სურნელი“ (Scent of a Woman) და „გლენგარი გლენ როსი“ (Glengarry Glen Ross), მაგრამ ამომრჩევლებმა საბოლოოდ „მიუტევებელზე“ (Unforgiven) შეაჩერეს არჩევანი საუკეთესო ფილმის კატეგორიაში.