ოსკარის მოკლემეტრაჟიანი სათამაშო ფილმები: მოულოდნელი მრავალფეროვნება და უმაღლესი ხარისხი

ოსკარის ცოტა კატეგორია თუ დაიკვეხნის ისეთი მრავალფეროვნებით, როგორიცაა სულისშემძვრელი მიუზიკლები, შემხები დრამები, უცნაური კომედიები, სამეცნიერო ფანტასტიკის დისტოპიები და სოციალური თრილერები. გვსურს გვჯეროდეს, რომ კინოაკადემია წლის საუკეთესო ფილმებს ასახელებს, და ზოგჯერ ასეც ხდება, მაგრამ ხელოვნება სუბიექტურია, ამიტომ ვაღიაროთ: ხანდახან ნაგავიც ერევა. თუმცა, ეს წელს საუკეთესო მოკლემეტრაჟიანი სათამაშო ფილმების ნომინანტების შემთხვევაში არ არის. ეს კატეგორია, როგორც წესი, ჟანრებისა და სტილების ფართო არჩევანს გვთავაზობს, მაგრამ მოკლე ხანგრძლივობა ზოგჯერ რეჟისორებს აცდუნებს, რომ მარტივ და/ან ზედმეტად ემოციურ მომენტებს ან გადაჭარბებულ სიუჟეტურ მოულოდნელობებს მიმართონ, რაც შესანიშნავ ფილმს დაბლა სწევს. და მაინც, ოსკარის 98-ე დაჯილდოების ნომინანტები — რომლებიც ერთ თეატრალურ პროგრამაშია გაერთიანებული, Roadside Attractions-ის მეშვეობით — ყველა მომხიბვლელი, გულისამაჩუყებელი, შემზარავი და/ან სასაცილო ნამუშევარია. ამჯერად აკადემია, და შესაბამისად, მაყურებელი, შეცდომას ვერ დაუშვებს. ქვემოთ იხილეთ ჩემი მიმოხილვები ფილმებზე „მომღერლები“, „დოროთის მეგობარი“, „ყასბის ლაქა“, „ორი ადამიანი ნერწყვს ცვლის“ და „ჯეინ ოსტინის პერიოდის დრამა“. ასევე არ გამოტოვოთ ჩემი მიმოხილვები ოსკარზე ნომინირებული ყველა მოკლემეტრაჟიანი ანიმაციური და დოკუმენტური ფილმის შესახებ. ბოლში გახვეული და ჩრდილებით მოცული, სემ ა. დევისის ფილმში „მომღერლები“ აღწერილი ტავერნა კატაკომბას ჰგავს, რომელსაც პატარა შუქები და სიგარეტები ანათებს. სწორედ აქ იმალება თოვლისგან ცივი და ჩუმი კაცების ჯგუფი, სამსახურში გატარებული გრძელი დღეების შემდეგ, და ეშვება თავის საერთო, თუმცა იშვიათად განხილულ ტკივილში. ეს, წესით, დეპრესიული ფილმი უნდა ყოფილიყო, მაგრამ „მომღერლები“ მოულოდნელი სიხარულია. როდესაც კაცი, რომელსაც სასმელის ფული არ აქვს, ლუდის სანაცვლოდ სიმღერას სთავაზობს, ეს ჯაჭვურ რეაქციას იწვევს, რაც ყველა დამსწრეს სპონტანურ სიმღერის კონკურსში ითრევს. სიმღერები არ არის მხიარული და მოიცავს „House of the Rising Sun“-ს და „Unchained Melody“-ს, რომლებიც ღმერთმა იცის, რამდენი ხანია არ უმღერიათ, თითქოს ციხის ფილმიდან იყოს (საინტერესო ფაქტი: მართლაც ასეა). აღმოჩნდება, რომ ყველა ამ ღონიერ მამაკაცს გულში სიმღერა აქვს, ზოგჯერ მართლაც ძალიან მოულოდნელი სიმღერა. დევისი, რომელმაც „მომღერლები“ დაარედაქტირა და გადაიღო, შთამაგონებელ საქმეს აკეთებს, როდესაც პირქუშ ატმოსფეროს ქმნის, შემდეგ კი მას სიმღერის წარმოუდგენელი ძალით ხეთქავს. ასევე, რა დასასრულია! დიდებულია. ჩვეულებრივ, ოსკარზე ნომინირებულ მოკლემეტრაჟიან სათამაშო ფილმებს შორის არის ერთი ცნობილი მსახიობებით, და წლევანდელიც ტკბილია. „დოროთის მეგობარი“ მთავარ როლში ალისტერ ნვაჩუკვუს წარმოგვიდგენს, როგორც მორცხვ თინეიჯერს, რომლის ფეხბურთის ბურთი მოხუცი ქალის ეზოში გაიჭედება. დოროთი, რომელსაც მირიამ მარგოლიესი თამაშობს, ენერგიული ქალია, რომელიც ახალგაზრდა მამაკაცში ამოიცნობს მგრძნობიარე ხელოვანს და ქვიარს, სანამ ის ამ თვისებებს საკუთარ თავში აღიარებს. დოროთის ანდერძის წაკითხვის ფონზე — აღმასრულებელს, დიკის, სტივენ ფრაი თამაშობს — „დოროთის მეგობარი“ კეთილი, შესანიშნავად შექმნილი ცრემლების მომგვრელი ფილმია. ის ასევე ცოტა კლიშეური და ზედმეტად სენტიმენტალურია, მაგრამ ეს დიდი ცოდვა არ არის, როდესაც მოყოლა ნამდვილია და ემოციები გამართლებულია. თემატიკა არ გამოირჩევა, პროგრამის სხვა ფილმებისგან განსხვავებით, მაგრამ ეს ფილმები არასდროს იყო განკუთვნილი ერთად საჩვენებლად, ამიტომ გარემომცველი კონტექსტი არანაირად არ არის სცენარისტ-რეჟისორ ლი ნაითის ბრალი ან პასუხისმგებლობა. მაიერ ლევინსონ-ბლაუნტის მომაჯადოებელი დრამა „ყასბის ლაქა“ ვითარდება სუპერმარკეტში თელ-ავივში, სადაც მშვიდი ყასაბი სამირი (ომარ სამიერი) მინიმალურ ხელფასზე მუშაობს და თავისი საქმე მოსწონს. ის განქორწინებული მამაა, რომლის ყოფილი ცოლი და მისი ახალი ქმარი მუდამ პოულობენ ახალ გზებს, რათა მას შვილთან სასამართლოს მიერ დანიშნული დრო არ მისცენ. ახლა კი, მის ცხოვრებას კიდევ უფრო ართულებს ის, რომ ვიღაც გამუდმებით ხევს მძევლების პლაკატებს სუპერმარკეტის შესვენების ოთახში. სამირი არაბი ისრაელელია და ადვილი სამიზნეა, ამიტომ, თუმცა მას ეს არ გაუკეთებია, ვიღაც ეუბნება ბოსს, რომ ის დანაშაულის ადგილზე დაიჭირეს. „ყასბის ლაქა“ ისეთ მარტივ სიტუაციას ეჭიდება იმდენი გამჭრიახობითა და სიღრმით, რომ ინტენსიური თრილერის ხარისხს იძენს. სამირი შეუძლებელ სიტუაციაშია. თუ აღიარებს, ეუბნებიან, რომ პრობლემა არ შეექმნება, მაგრამ თუ აღიარებს და ეს განმეორდება — რაც ალბათ მოხდება, რადგან სხვაა პასუხისმგებელი — მას უფრო დიდი პრობლემა შეექმნება. ასე რომ, ან უარყოფს და სავარაუდოდ გაათავისუფლებენ (ან უარესი), ან ცრუ აღიარებას გააკეთებს და გაათავისუფლებენ (ან უარესი). ეს იმდენად მჭიდროდ მოქსოვილი ბადეა, რომ ლევინსონ-ბლაუნტის ფილმი თითქმის გამოუვალად გამოიყურება, თუმცა ფილმის ჭკვიანი დასასრული ავლენს, რომ „ყასბის ლაქას“ მწარე იუმორის გრძნობა აქვს. და ბოლო კადრი ყველაფერს შემზარავ, მკვეთრ რელიეფში აჩენს. აბსურდული დისტოპიების ხედვები ამ დღეებში შესაძლოა უფრო მძიმედ აღიქმებოდეს, რადგან ოფიციალურად ერთ-ერთში ვცხოვრობთ. ნატალი მუსტეატასა და ალექსანდრე სინგის „ორი ადამიანი ნერწყვს ცვლის“ ადამიანურ ინტიმურობას „ფარენჰაიტი 451“-ის მსგავსი მიდგომით უდგება და ვითარდება სამყაროში, სადაც კოცნა აკრძალულია — ერთი კოცნა გამოიწვევს იმას, რომ კუბოში ჩაგსვამენ და კლდიდან გადაგაგდებენ — ამიტომ არავინ იხეხავს კბილებს და ყველა ნიორის საღეჭ რეზინს ღეჭავს ყოველი შემთხვევისთვის. (თუმცა, თუ ნიორი გიყვართ, როგორც ბევრ ადამიანს, ბოლო ნაწილი შეიძლება მცირე სიუჟეტურ ხარვეზად მოგეჩვენოთ.) მხოლოდ იმისთვის, რომ მთავარი აზრი ხაზგასმით აღინიშნოს, „ორი ადამიანი ნერწყვს ცვლის“ ასევე ავლენს, რომ...