ფრედერიკ ვაიზმანის ფილმებში მრავალ ადამიანს ვხვდებით. უხეში ამერიკელი კლიენტი, რომელიც Menus-Plaisirs, Les Troisgros-ში ძვირფასი კერძის თეფშში სახეს ყოფს და დიდ ნესტოს იღებს. მიგრანტი მუშა, რომელიც In Jackson Heights-ში ამერიკაში ფეხით მოგზაურობის შესახებ ქალიშვილის შემზარავ ამბავს ყვება. შავკანიანი დაცვის თანამშრომელი, რომელიც Welfare-ში მოხუცი თეთრკანიანი მამაკაცის რასისტული გამონათქვამების მიმართ ნელ-ნელა კარგავს მოთმინებას. ყოფილი სკოლის მასწავლებელი, შიშველი და აკანკალებული, რომელიც Titicut Follies-ში ცარიელ საკანშია ჩაკეტილი. და მაინც, ვაიზმანის არცერთი დოკუმენტური ფილმი რეალურად ამ ინდივიდებზე არ არის. "თხელი ლურჯი ხაზის" რეჟისორმა და დოკუმენტური კინოს ლეგენდამ ეროლ მორისმა ვაიზმანის შემოქმედების აღსაწერად ენტომოლოგიური მეტაფორა გამოიყენა და 2011 წელს დაწერა, რომ მან "კამერა ჩაყო ზოგიერთ ნამდვილად უსიამოვნო ტერმიტების ბუდეში და უყურებდა კმაყოფილი სიამოვნებით, როგორ მოძრაობდნენ ტერმიტები უცნაური ნივთების გადატანისას". მაშინ, როცა ბევრი დოკუმენტალისტი ერთი განსაკუთრებით შრომისმოყვარე (ან ზარმაცი) მწერის ფოკუსირებაზე გადავიდოდა, ვაიზმანი მთელ კოლონიას ხედავდა. მისი ფილმები ზოგადად ადამიანებზეა, მათ სისულელეებზე, საზრუნავზე და იმ ყველაფერზე, რასაც ისინი დღის გასატარებლად აკეთებენ. მას უყვარდა სახეების ახლო კადრებით გადაღება, ბრბოში ინდივიდებს შორის გადართვა, როდესაც ისინი რეაგირებდნენ გამოსვლაზე, სპექტაკლზე ან მასწავლებლის, ხელმძღვანელის ან მოსამართლის ხანგრძლივ ლექციაზე. მაგრამ რატომ, კითხულობენ მისი ფილმები, ატარებენ ისინი ამ კონკრეტულ ტვირთს და რატომ უმკლავდებიან მას ისე, როგორც აკეთებენ? სწორედ აქ შემოდის სისტემები. ვაიზმანის ინტერესი ინსტიტუტების ფუნქციონირების მიმართ, როგორც ერთი შეხედვით უმნიშვნელო (ის დოკუმენტირებდა როგორც სამოდელო, ისე ბალეტის იშვიათ სამყაროს, თუმცა საბოლოოდ ყოველთვის პოულობდა მათში აზრს), ასევე აუტანლად მძიმე (1989 წლის Near Death განსაკუთრებით დამაფიქრებელია), ბიუროკრატიისადმი ავადმყოფური ფეტიში არ ყოფილა. პირიქით, მას სურდა გაეგო, თუ როგორ აყალიბებს სისტემები, რომლებშიც ვცხოვრობთ, ადამიანის ქცევას, გავლენას ახდენს იმაზე, თუ როგორ ვფიქრობთ და ვგრძნობთ სამყაროს შესახებ. გულსატკენი მომენტები სულელურთან არის გადაჯაჭვული – ვაიზმანს უყვარდა "მომღერალი ტელეგრამა" – რაც ქმნის კაცობრიობის სრულ პორტრეტებს მინიატურაში. ვაიზმანის 1975 წლის შედევრი "კეთილდღეობა" (Welfare) ამის ნათელი მაგალითია. ამ მასშტაბური (თუმცა შედარებით კომპაქტური, მის გვიანდელ ნამუშევრებთან შედარებით) დოკუმენტური ფილმის დასაწყისში, ნიუ-იორკის სოციალური დახმარების ოფისის თანამშრომლები, რომლებიც ფილმში არიან წარმოდგენილი, უგულო და უგრძნობელნი ჩანან, სასოწარკვეთილ ადამიანებს უარყოფენ საგანგებო დახმარებას მცირე ტექნიკური მიზეზებით. მაგრამ რაც უფრო გრძელდება "კეთილდღეობა" და რაც უფრო ცხადი ხდება სიღარიბის უზარმაზარი მასშტაბი – აღარაფერს ვამბობთ იმ სისტემის გაუმართაობაზე, რომელმაც ეს უნდა მოაგვაროს – ისიც ნათელი ხდება, რომ ოფისის თანამშრომლები არ არიან სადისტები, რომლებსაც სხვების ტანჯვით სიამოვნებთ. მათ უბრალოდ არ აქვთ სტიმული, რომ ეს ტანჯვა შეამსუბუქონ. თუმცა დახვეწილია, ამ ფილმის მონტაჟი ავლენს ვაიზმანის პირად დამოკიდებულებას სოციალური დახმარების სისტემის მიმართ. გვიანდელ წლებში კინორეჟისორი თავისი ადრეული ნამუშევრების უფრო აშკარა კომენტარებს "უხეშად" მიიჩნევდა. მაგრამ მიუხედავად იმისა, რომ მომდევნო ათწლეულების განმავლობაში ის მკაცრ verité სტილს აძლიერებდა – ფრედერიკ ვაიზმანის დოკუმენტურ ფილმებში არ არის ინტერვიუები, საარქივო კადრები და თხრობა – იმის არჩევის აქტი, თუ რა უნდა შეეტანა, რა უნდა შეეკუმშა და რა უნდა გამოეტოვებინა თავისი დოკუმენტური ფილმებიდან, თავად მოთხრობის ელეგანტური ფორმა იყო. ის იყო "შემომხვევი" სტრუქტურის ოსტატი და მაშინაც კი, როდესაც მისი თემები დამღლელია, მისი ფილმები მომხიბვლელია. ცნობილი იყო თავისი უკომპრომისობითა და დამოუკიდებლობით, ვაიზმანი უარს ამბობდა შეეცვალა როგორც იმ სიტუაციების რეალობა, რომლებსაც იღებდა – 2005 წელს მან ვერნერ ჰერცოგს აღიარა, რომ შესაძლოა გაენათებინა ოთახი, თუ ის ძალიან ბნელი იყო, მაგრამ ეს იყო და ეს – ასევე არ შეცვლიდა მიღებულ ნამუშევარს. მისი სადებიუტო ფილმი Titicut Follies მასაჩუსეტსში 1967-დან 1991 წლამდე აკრძალული იყო, ხოლო მისი ერთ-ერთი ფილმი, 2004 წლის The Garden, საავტორო უფლებების პრობლემების გამო თაროზე შემოიდო. (Madison Square Garden-მა უჩივლა; მან საპასუხო სარჩელი შეიტანა; ფილმი გამოუქვეყნებელი რჩება.) ათწლეულების განმავლობაში, ფრედერიკ ვაიზმანის რომელიმე ფილმის სანახავად, მისი საწყისი ჩვენების გარეთ, ერთადერთი გზა იყო წერილი მიეწერათ რეჟისორის საკუთარ Zipporah Films-ისთვის, რომელიც გადაწყვეტდა, ასესხებდა თუ არა თავის ხელთ არსებულ 16მმ-იან ასლებს ოფიციალურად სანქცირებული ჩვენებისთვის. 2007 წელს მან დაიწყო ინდივიდუალური სათაურების DVD-ზე გაყიდვა Zipporah Films-ის ვებსაიტის საშუალებით. 2018 წელს Zipporah-მა შეთანხმება დადო, რომ ვაიზმანის ფილმები ხელმისაწვდომი გამხდარიყო ბიბლიოთეკაზე დაფუძნებული სტრიმინგ სერვისის Kanopy-ის მეშვეობით, მაგრამ 45-ვე ფილმის გაციფრულებას 2023 წლამდე დასჭირდა. რატომ იყო რეჟისორი, რომელსაც თანაბრად აინტერესებდა საზოგადოების უმაღლესი და უდაბლესი ეშელონები, ამდენი ხნის განმავლობაში ასე წინააღმდეგი თავისი ნამუშევრების უფრო ფართო ხელმისაწვდომობისთვის? პასუხი შესაძლოა თავად ნამუშევარში იყოს. ნახეთ ფრედერიკ ვაიზმანის რამდენიმე დოკუმენტური ფილმი და ცხადი გახდება, რომ არავის ესმოდა უკეთესად, თუ როგორ მუშაობენ ცალკეული ადამიანები სისტემებში და როგორ აბრტყელებენ და ახდენენ ეს სისტემები მათ დეჰუმანიზაციას. შესაძლოა მას ეშინოდა, რა მოუვიდოდა მას და მის ნამუშევარს, თუ ის უფრო ღრმად ჩაერთვებოდა მის უახლოეს სისტემაში: კინოინდუსტრიაში. ბოლოს და ბოლოს, ის მხოლოდ ერთი ადამიანი იყო. © 2026 Paste Media Group. ყველა უფლება დაცულია.