რიჩარდ ლინკლეიტერის „ახალი ტალღა“ – გოდარის ხედვისა და დამოუკიდებელი კინოს ზეიმი

2025 წელი ნაკლებად შეფასებული ბიოგრაფიული ფილმებით გამოირჩა. „სპრინგსტინი: გადამარჩინე არსაიდან“ (Springsteen: Deliver Me From Nowhere) კი, მიუხედავად ჯერემი ალენ უაიტის (Jeremy Allen White) კრიტიკულად აღიარებული „რკინის კლანჭის“ (The Iron Claw) შემდეგ დიდ ეკრანზე დიდხანს ნანატრი დაბრუნებისა, სალაროებში წარუმატებელი გამოდგა. დუეინ ჯონსონის (Dwayne Johnson) მარკ კერის (Mark Kerr) შესახებ გადაღებულმა, ოსკარზე უარყოფილმა ბიოგრაფიულმა ფილმმა „გამანადგურებელმა მანქანამ“ (The Smashing Machine) კი, მიუხედავად მის ირგვლივ ატეხილი აჟიოტაჟისა, არადამაკმაყოფილებელი შემოსავალი აჩვენა. 2025 წელს გამოვიდა მრავალი სხვა გამორჩეული ბიოგრაფიული ფილმიც, როგორებიცაა „ცეცხლზე სული“ (Soul on Fire), „მოპარული“ (Swiped), „კრისტი“ (Christy), „ლურჯად ნამღერი სიმღერა“ (Song Sung Blue) და „მაგელანი“ (Magellan), რომლებმაც მოსალოდნელზე უარესი შედეგი აჩვენეს. თუმცა, ქეით ჰადსონის (Kate Hudson) ოსკარის ნომინაციამ „ლურჯად ნამღერი სიმღერისთვის“ ის ყურადღების ცენტრში მოაქცია, მას შემდეგ, რაც წარუმატებელმა კინოთეატრალურმა ჩვენებამ სტუდია აიძულა, მეტი ყურადღება მიექცია მსახიობის ოსკარის კამპანიისთვის. ანალოგიურად, მიუხედავად თავდაპირველი ნაკლები შეფასებისა, რიჩარდ ლინკლეიტერის (Richard Linklater) „ცისფერმა მთვარემ“ (Blue Moon) ჯილდო მიიღო ეთან ჰოუკის (Ethan Hawke) საუკეთესო მსახიობი მამაკაცის ოსკარის ნომინაციის სახით. მსახიობმა, ალბათ, საუკეთესო როლი შეასრულა კარიერაში, ხოლო ლინკლეიტერის სცენარი ნამდვილი შედევრია. თუმცა, რეჟისორს 2025 წელი უფრო დატვირთული ჰქონდა, ვიდრე ბევრს წარმოუდგენია, და მან კიდევ ერთი ბიოგრაფიული ფილმი გადაიღო, რომელიც განსაკუთრებით ძვირფასია კინომოყვარულთათვის. იმ მოძრაობის მიხედვით დასახელებული, რომელსაც ის წარმოადგენს, „ახალი ტალღა“ (Nouvelle Vague) რიჩარდ ლინკლეიტერის ჟან-ლუკ გოდარის (Jean-Luc Godard) შესახებ გადაღებული ბიოგრაფიული ფილმია, რომელიც მისი ცხოვრების მცირე ნაწილს, კონკრეტულად კი სამ კვირას ასახავს, როდესაც ის „უკანასკნელ ამოსუნთქვას“ (Breathless) იღებდა. გიიომ მარბეკი (Guillaume Marbeck) ცნობილ რეჟისორს განასახიერებს, ხოლო ზოი დოიჩი (Zoey Deutch) „უკანასკნელი ამოსუნთქვის“ მთავარ მსახიობს, ჯინ სიბერგს (Jean Seberg) თამაშობს, ობრი დალინი (Aubry Dullin) კი მთავარ მსახიობს, ჟან-პოლ ბელმონდოს (Jean-Paul Belmondo). გოდარის რევოლუციური იდეები და მათთვის მიღებული წინააღმდეგობა, განსაკუთრებით სიბერგისგან, რომელიც უკვე ვარსკვლავი იყო ჰოლივუდში, სრულად არის ნაჩვენები „ახალ ტალღაში“, რომელიც მის ხედვას ზეიმობს. მის მიმართ არის ჩუმი პატივისცემა, მაშინაც კი, როდესაც სხვები უფრო სიმპათიურები არიან და მისი თავისებურებები გადაღებებში ჩართული სხვებისთვის უხერხულობას ქმნის. „უკანასკნელი ამოსუნთქვის“ წარმოება საკამათო იყო იმ უნიკალური საშუალებების გამო, რომლებითაც გოდარმა გადაიღო ფილმი, რაც ტრადიციული ნარატიული კინემატოგრაფიის ნორმების უმეტესობას ეწინააღმდეგებოდა. ფილმები კინოინდუსტრიის შესახებ ხშირად ფარული პრობლემების ან ცნობილი ადამიანების ნეგატიურ ასპექტებზე ამახვილებენ ყურადღებას, მაგრამ ლინკლეიტერის „ახალი ტალღა“ „უკანასკნელი ამოსუნთქვის“ არეული წარმოების მსუბუქი რეკრეაციაა. დღეს „უკანასკნელი ამოსუნთქვის“ გადაღება კარგად არის დოკუმენტირებული, და ალბათ არ არსებობს ინფორმაციის ან სურათების ნაკლებობა, რომელიც გვიჩვენებს, თუ რამდენად სიახლის მომტანი იყო გოდარის მიდგომა კინემატოგრაფიისადმი და რამდენი მოწინააღმდეგე ჰყავდა მას, რომელთა არასწორობა უნდა დაემტკიცებინა. ფრანგული „ახალი ტალღა“ მიზნად ისახავდა კინოწარმოების უფრო ხელმისაწვდომს გახდომას ადამიანებისთვის და ისეთი ფილმების შექმნას, რომლებიც რეალურ ცხოვრებასთან ახლოს იყო. სცენების გადაღება მოუმზადებელი დიალოგებით, უწყვეტობის დარღვევა კრეატიულობის ბუნებრივი ნაკადის შესანარჩუნებლად, ყველა იმ კადრის ამოჭრა თანმიმდევრობიდან, რომელიც არამიმზიდველად გამოიყურებოდა – არსებითად, ნახტომისებური მონტაჟის (jumpcuts) გამოგონება – გოდარის „უკანასკნელმა ამოსუნთქვამ“ შეცვალა კინემატოგრაფია. ასე რომ, მიუხედავად კარგად დოკუმენტირებული გადაღების რეკრეაციისა, „ახალი ტალღის“ მიერ „უკანასკნელი ამოსუნთქვის“ გადაღების კინემატიზაცია ჩანაწერს მოჯადოებულ სიცოცხლეს მატებს, რაც გოდარის იდეალებს ასახავს. „ახალი ტალღის“ საწარმოო ჯგუფმა 1959 წელი გასაოცარი სიზუსტით აღადგინა, რამაც შექმნა სცენა, რომელზეც გოდარის სპონტანურობა სრულყოფილად არის აღბეჭდილი. ნახტომისებური მონტაჟით, მიმზიდველი ნაცრისფერი ფერთა პალიტრით, უმეტეს სცენებში საერთო სიმსუბუქითა და მხიარული ფონური მუსიკით, „ახალი ტალღა“ ჰგავს იმ ფილმს, რომლის სიყვარულსაც და მხარდაჭერასაც აცხადებს. ის ასევე მოკლე დროში გადაიღეს. ისევე, როგორც გოდარის გმირი „უკანასკნელ ამოსუნთქვაში“, გოდარი არის „ახალი ტალღის“ იმედგაცრუებული, შთაგონებული და, ერთი შეხედვით, უმიზნო გმირი, რომელსაც ოცნება აქვს, დაკარგული აქვს ტრადიციული კინოსადმი რწმენა და, როგორც ჩანს, ძვირფას დროს კარგავს გადაღებების დროს. რიჩარდ ლინკლეიტერმა ისტორია გადაიღო „ახალ ტალღაში“, რაც მაყურებელს იმავე ოთახში აყენებს იმ რევოლუციონერებთან ერთად, რომლებმაც ფრანგული „ახალი ტალღა“ წარმოშვეს. დამოუკიდებელი კინორეჟისორისთვის არასოდეს ყოფილა უკეთესი დრო, ვიდრე დღეს, ტექნოლოგიების მიერ შექმნილი შესაძლებლობების გამო, დაწყებული უფრო იაფი აღჭურვილობით, მსგავსი აზროვნების ადამიანებთან უკეთესი კავშირით და დაფინანსების ალტერნატიული საშუალებებით. თუმცა, ხელოვნების ფორმა ასევე საფრთხის ქვეშაა, როგორც არასდროს, რადგან ბოლო მოვლენებმა, რომლებიც სტრიმინგ პლატფორმებს მოიცავს, კინოთეატრებში ფილმების ყურების გამოცდილება საფრთხეში ჩააგდო. ამიტომ, ამ ეტაპზე, ფილმი, რომელიც ღიად ზეიმობს დამოუკიდებელი კინემატოგრაფიის ძლიერ მხარეებს, რომელიც ეწინააღმდეგება ტრადიციული, ნარატიული კინოს წარმოების საშუალებებს, უდიდეს მნიშვნელობას იძენს. „ახალი ტალღის“ ყველა მიმოხილვა აღფრთოვანებით საუბრობს იმაზე, თუ როგორ არის ფილმი სასიყვარულო წერილი გოდარისადმი, ფრანგული „ახალი ტალღისადმი“, „უკანასკნელი ამოსუნთქვისადმი“ და დამოუკიდებელი კინოსადმი, როგორც მხატვრული მისწრაფებისადმი. ჟან-ლუკ გოდარის ფილოსოფია, აიღო კამერა, აირჩიო რამდენიმე მსახიობი და მისცე ფილმს უფლება, იქით წავიდეს, საითაც ბუნებრივად მიიყვანს, არის მხიარული მიდგომა, რომელსაც ბევრ ფილმში ვერ ნახავთ, რადგან ფილმის გადაღების ხარჯები მოითხოვს, რომ ყველაფერი კარგად იყოს დაგეგმილი. თუმცა, ამერიკელ კინორეჟისორებს შორის რიჩარდ ლინკლეიტერი ის არის, ვისი ფილმებიც თანმიმდევრულად...