როჯერ ებერტის გამჭრიახობა „მარადიულ ნათებაზე“ და ჯიმ ქერის მოულოდნელი დრამა

კრიტიკოსებს, რა თქმა უნდა, არ მოეთხოვებათ ფილმებისა თუ სერიალების მიმოხილვებში პირადი ანეკდოტების ჩართვა, თუმცა მე ვხვდები, რომ ეს ყოველთვის რაღაც განსაკუთრებულს მატებს პროცესს. ამას იმიტომ ვახსენებ, რომ ცნობილმა კინოკრიტიკოსმა როჯერ ებერტმა რეჟისორ მიშელ გონდრისა და სცენარისტ ჩარლი კაუფმანის ოსტატური, გონების ამრევი ფილმის „უმწიკვლო გონების მარადიული ნათება“ სრულყოფილ, ოთხვარსკვლავიან მიმოხილვა დაიწყო იმ პაციენტებზე საუბრით, რომლებიც მან ოდესღაც ალცჰაიმერის დაავადების მქონე პაციენტებზე მზრუნველობის განყოფილებაში ნახა. „„უმწიკვლო გონების მარადიული ნათების“ ყურებისას ეს პასიური [პაციენტები] გამახსენდა,“ ჩაფიქრდა ებერტი. „მეხსიერებისგან გათავისუფლებულნი, ისინი ყოველთვის არსებობენ მოცემულ მომენტში, რასაც იღებენ, რადგანაც ეს ყველაფერია.“ თუ „მარადიულ ნათებას“ იცნობთ, და არ ვგულისხმობ არიანა გრანდეს (ძალიან კარგ) 2024 წლის ამავე სახელწოდების ალბომს, მაშინ ზუსტად გეცოდინებათ, რაზე საუბრობდა ებერტი. აღმოჩნდა, რომ მას უზომოდ უყვარდა ეს ფილმი, რომელშიც ჯიმ ქერი და ქეით უინსლეტი ჯოელისა და კლემენტინის როლებს ასრულებენ – ორ შეყვარებულს, რომლებსაც უბრალოდ არ გამოსდით ურთიერთობის შენარჩუნება... რის შედეგადაც კლემენტინი ჯოელს თავისი ცნობიერი მეხსიერებიდან შლის, რასაც ჯოელიც იგივენაირად პასუხობს. მაგრამ მიუხედავად იმისა, რომ ეს ფილმი თითქოსდა განშორებაზეა, ებერტმა, გასაკვირი არ არის, გააცნობიერა, რომ მთელი ფილმი სიყვარულის ოდეა: „„მარადიული ნათების“ სიბრძნე იმაშია, თუ როგორ ანათებს ის მეხსიერების სიყვარულთან ურთიერთქმედების გზას. სიამოვნება ტკივილზე უფრო ადვილად გვახსოვს. საავადმყოფოდან მახსოვს მოცინარი ექთნები და არა უძილო ღამეები. მთვრალს უკეთ ახსოვს კარგი დრო, ვიდრე ნაბახუსევი. წარუმატებელ პოლიტიკურ კანდიდატს ახსოვს აპლოდისმენტები. წარუმატებელ რომანტიკულ საყვარელს ახსოვს ის დრო, როცა ყველაფერი გამოსდიოდა.“ ეს – კიდევ ერთხელ, გასაკვირი არ არის – „მარადიული ნათების“ სრულყოფილი ანალიზია. ამის გათვალისწინებით, თუ დაგავიწყდათ, აი, რა უნდა გახსოვდეთ ფილმის შესახებ. კიდევ ერთხელ, რომ სრულად ვიყოთ სამართლიანები ჯიმ ქერის პერსონაჟის, ჯოელ ბარიშის მიმართ „უმწიკვლო გონების მარადიულ ნათებაში“, ის მოწინავე პროცედურას, რომელიც ქეით უინსლეტის კლემენტინ კრუჩინსკის მის ტვინიდან წაშლის, მხოლოდ მას შემდეგ მიმართავს, რაც გაიგებს, რომ კლემენტინმა ეს პირველმა გააკეთა და რომ მან ეს ნიუ-იორკის ლონგ აილენდზე, უცნაურ პატარა დაწესებულებაში, სახელად „ლაკუნა“, ჩაიტარა. უცნაური დოქტორ ჰოვარდ მიერზვიაკის (გარდაცვლილი, დიდებული ტომ უილკინსონი) მიერ მართული „ლაკუნა“ გთავაზობთ მომსახურებას, სადაც შეგიძლიათ ყოფილი პარტნიორი ან საყვარელი ადამიანები სრულად წაშალოთ თქვენი მეხსიერებიდან. თუმცა, როდესაც ჯოელი პროცედურას გადის, მის ორგანიზმს უცნაური რეაქცია ეწყება, თითქოს ის კლემენტინის წაშლას ეწინააღმდეგება. როდესაც ტექნიკოსები სტენ ფინკი და პატრიკ ვერცი (მარკ რუფალო და ელაიჯა ვუდი) ჯოელის ცნობიერებას კლემენტინის მიმართ, „ლაკუნას“ მიმღებ მერი სვევოსთან (კირსტენ დანსტი) ერთად, ანადგურებენ, ჯოელის გონება კლემენტინის მოგონებებს ეჭიდება, რაც მისსავე ტვინში უცნაურ დევნას იწვევს. სხვაგან, ცნობიერ ადამიანებს შორის დინამიკა თანაბრად რთულია; როგორც ირკვევა, მერის ჰოვარდთან ჰქონდა რომანი, შემდეგ კი ამ რომანის მოგონებები წაეშალა, ხოლო პატრიკი ჯოელის კლემენტინის შესახებ ცოდნას იყენებს, რათა მისი მოხიბვლა სცადოს. „მარადიული ნათება“ რამდენჯერმე მაქვს ნანახი და მიუხედავად იმისა, რომ საკმაოდ კარგი ფილმია სანახავად, თუ დაკარგულ სიყვარულზე დარდობთ, ის ასევე ფილმია, რომელიც სიყვარულის სილამაზესა და მუდმივ ძალაზე საუბრობს, განსაკუთრებით მაშინ, როდესაც ვხედავთ, როგორ უახლოვდებიან ერთმანეთს „შეცვლილი“ ჯოელი და კლემენტინი კიდევ ერთხელ, თითქოს ერთად ყოფნისთვის არიან შექმნილნი. მიშელ გონდრის განსაცვიფრებელ კადრებსა და კაუფმანის მტკივნეულად შეყვარებულ სცენარს შორის, „მარადიული ნათება“, კიდევ ერთხელ, განშორებაზეა... გარდა იმისა, რომ ის სინამდვილეში სიყვარულზეა. სამუდამოდ ვიკამათებ, რომ კომედია დრამაზე ბევრად რთულია – ძირითადად ამ უკანასკნელისთვის საჭირო ზუსტი, მკვეთრი ქრონომეტრაჟის გამო – და ეს ხსნის, თუ რატომ არიან მსოფლიოს მრავალი დიდი კომედიური მსახიობი განსაკუთრებით შესანიშნავნი დრამატულ როლებში (და, სულაც არ არის უსაფუძვლო, რატომ არ არის ყოველთვის სიმართლე საპირისპირო). ვინც ჯიმ ქერის თამაში ნახა „უმწიკვლო გონების მარადიულ ნათებაში“, იცის, რომ ქერი უკიდურესად ნიჭიერი დრამატული შემსრულებელია და ის ნამდვილად აფიქსირებს იმ ფაქტს, რომ ჯოელი, უფრო ნაზი ტერმინის არარსებობის გამო, სრულიად სევდიანი ადამიანია. ცხადია, ფილმის მთელი სამსახიობო გუნდი შესანიშნავია – განსაკუთრებით ქეით უინსლეტი, რომელიც ახერხებს კლემენტინის ამ ეპოქის კინემატოგრაფიისთვის დამახასიათებელი „მანიაკალური პიქსი ოცნების გოგონადან“ ნამდვილ, რთულ და ეკლიან პიროვნებად აქციოს, რომელიც მაინც გიყვარდება – მაგრამ ქერი, ადამიანი, რომელიც ცნობილია თავისი ფართო კომედიური ნიჭით, ჯოელის როლში შოკისმომგვრელად შესანიშნავია. ეს ქერის ერთადერთი შემოჭრა არ არის უფრო დრამატულ სფეროში, თუ მსახიობისგან უფრო სერიოზულ როლებს ეძებთ. „ტრუმენის შოუ“ ალბათ ხშირად კომედიად აღიქმება, ისევე როგორც „კაცი მთვარეზე“ (ორივე წინ უსწრებს „უმწიკვლო გონების მარადიულ ნათებას“), მაგრამ ისინი მაინც ბევრად უფრო დრამატულია, ვიდრე ქერის ისეთი ფილმები, როგორებიცაა, მაგალითად, „ეის ვენტურა“ ან „ნიღაბი“. ეს ორმაგად ეხება „მე შენ მიყვარხარ ფილიპ მორისს“ და Showtime-ის სერიალს „კიდინგს“, სადაც ქერი ღრმად სევდიანი საბავშვო გასართობის, ჯეფ პიკლზის როლს ასრულებს.