სკამად ქცეული ქალი: ამანდა კრამერის უჩვეულო ფილმი „By Design“

სხეულების გაცვლის თემატიკა კინოში უკვე კარგად ნაცნობი ტერიტორიაა. იქნება ეს მშობელსა და შვილზე, მოსისხლე მტრებზე თუ სრულიად უცხო ადამიანებზე მოყოლილი ამბავი, რომლებიც მოულოდნელად ერთმანეთის ადგილას აღმოჩნდებიან, ამ თემის მრავალი ვარიაცია გვინახავს. ამ ფონზე, „By Design“-ს უნდა მივანიჭოთ დამსახურება იმისთვის, რომ მან ამ სცენარის სრულიად განსხვავებული კუთხე გამოიკვლია – ის მოგვითხრობს, თუ რა ხდება, როდესაც ზრდასრული ქალი სხეულს სკამს უცვლის. დიახ, სწორად წაიკითხეთ. ჯულიეტ ლუისი განასახიერებს კამილს, მოკრძალებულ ქალს, რომელიც მაღაზიაში შემთხვევით ნაპოვნ ძვირადღირებულ, უნიკალურ სკამზე ხდება შეპყრობილი. თავიდანვე, სცენარისტ-რეჟისორი ამანდა კრამერი („Please Baby Please“) ნათელს ხდის, რომ ეს სკამი უფრო ადამიანური თვალსაზრისით უნდა აღვიქვათ: ფილმის მთხრობელი, მელანი გრიფიტი, აღწერს მის „სხეულს“, ხშირად იყენებს სიტყვას „მშვენიერი“ და სკამს მეტსახელით „The Stunner“ მოიხსენიებს. როდესაც ვინმე მას დაასწრებს და სკამს იყიდის, კამილი სასოწარკვეთილია. სწორედ მაშინ ხდება სასწაული და ის სკამს უცვლის სხეულს. ახლა, სკამის ცნობიერებით მცხოვრები კამილი თავის ახალ პატრონთან, ოლივიესთან (მამუდუ ატი) მიდის, ხოლო სკამის ცნობიერება – ანუ, არანაირი ცნობიერება – კამილის სხეულს იკავებს, რომელიც შედეგად უხმო, უმოძრაო ფორმად იქცევა. და დიახ, ეს ფილმი ისეთივე აგრესიულად უცნაურია, როგორც ეს აღწერა ჟღერს. კრამერს კარგად ესმის, რომ ის „უცნაურ“ ფილმს ქმნის, რა თქმა უნდა, და „By Design“-ს თავიდანვე მიზანმიმართულად არქაულ სამყაროში ათავსებს. იმ მომენტიდან, როცა კამილს და მის მეგობრებს, ლიზას (სამანტა მათისი) და ირენს (რობინ ტანი) ვხვდებით, ისინი ეთერულები და სიზმრისეულები ჩანან, ერთმანეთთან უხეში, უცნაური მანერით საუბრობენ, როდესაც განიხილავენ, სჭირდებათ თუ არა მეტი ავეჯი. კრამერი თავის მცირე ბიუჯეტს ხშირად მინიმალისტური დეკორაციებით იყენებს, რომლებსაც ფონური დეტალები აკლია და ისეა გადაღებული, რომ ხაზს უსვამს მათ კინოს დეკორაციებად ყოფნას. თავიდან ეს საინტერესოა და ძალიან ჰგავს ექსპერიმენტულ ცოცხალ თეატრს; შეგრძნება, რომელიც მხოლოდ ძლიერდება ფილმის გაგრძელებასთან ერთად, როდესაც ადამიანები სკამის ფეტიშიზაციას იწყებენ. „By Design“-ის დაწყებიდან დაახლოებით 10 წუთში, კამილი სკამთან სექსუალურ ცეკვაზე ფანტაზიორობს, რაც მრავალი „რა ჯანდაბა ხდება?“ მომენტებიდან პირველია. ეს დიდად გამწვავდება მას შემდეგ, რაც ოლივიე სკამის მფლობელობაში შევა და სწრაფად დაიწყებს მის ყნოსვას, კოცნას და ნელ-ნელა ლოკვას. ეს არავითარ შემთხვევაში არ არის უაზრო, რადგან აქ მკაფიო თემებია – ზოგჯერ, შეიძლება ითქვას, ზედმეტად მკაფიო, რადგან კრამერი ზოგჯერ წარმოუდგენლად პირდაპირია თხრობისას, რაც „ხელჩაჭიდების“ შეგრძნებას ტოვებს – იმის შესახებ, თუ როგორ აღიქმებიან ქალები და რამდენად სწრაფად შეიძლება გახდნენ ისინი ობიექტიფიცირებული და მათზე ბრძოლა დაიწყოს, თუმცა მაინც იბრძვიან ავტონომიისთვის. კამილი სკამს წარმოუდგენლად ლამაზ, სასურველ ობიექტად მიიჩნევს, რისიც მას შურს, შემდეგ კი მისი სურვილი სრულდება, რომ თავად იგრძნოს თავი ასე, სიტყვასიტყვით, სკამად ქცევით. ყველა, ვინც ამ სკამს ხედავს, მას ინატრებს. მათ სურთ ამ სკამთან ყოფნა. საბოლოოდ, ისინი ამ სკამზე ჩხუბობენ. და, გარკვეული დროის განმავლობაში, კამილს ეძლევა შანსი იგრძნოს, რომ ის თავის ოცნებას ცხოვრობს, რაც გრიფიტის თხრობით გადმოცემულია (არა, ლუისის ხმას სკამიდან არ „გესმით“, თუმცა სკამის პერსპექტივიდან გადაღებული კადრები არის). ეს მოულოდნელი და გასართობად ჭკვიანური გზაა ამ თემის გამოსაკვლევად, მაგრამ „By Design“-ს უჭირს თავისი მიზანმიმართულად უცნაური პერსპექტივის გაფართოება ფილმის გაგრძელებასთან ერთად. 90 წუთის მიუხედავად, ფილმი ისე იგრძნობა, თითქოს ის ცდილობს დროის შევსებას, თითქოს უფრო წარმატებული იქნებოდა როგორც მოკლემეტრაჟიანი ფილმი ან შესაძლოა, როგორც ავანგარდული ერთაქტიანი პიესა – ვიბრაცია, რომელსაც ის ძლიერად აღძრავს. მსახიობები მზად არიან იმ უცნაური სამყაროსთვის, რომელშიც ჩაერთნენ, ლუისი თავისი საფირმო უცნაურობით განასახიერებს კამილს, შემდეგ კი მას სთხოვენ, რომ უმეტესი დრო უემოციო სახით იჯდეს, ან თოჯინასავით ატარონ, სანამ კამილის სული სკამშია. და არის რაღაც მშვენიერი და ცოტა ამაღელვებელიც კი იმაში, რომ მათისს და ტანის მასთან ერთად ვხედავთ, იმის გათვალისწინებით, რომ ისინი ორივე ნიჭიერი 90-იანი წლების კინოს მთავარი ფიგურები იყვნენ, რომლებიც დღესაც მუშაობენ, მაგრამ იშვიათად ეძლევათ ცენტრალური როლები, ჰოლივუდის დამოკიდებულების გამო ქალების მიმართ, როდესაც მათ აღარ აღიქვამენ ახალგაზრდა ინჟენუებად (სახალისო იქნებოდა მათისის და ტანის ლუისის ყოფილ სერიალში, „Yellowjackets“-ში, 90-იანი წლების სხვა ვარსკვლავებთან, კრისტინა რიჩისთან და ლორენ ამბროზთან ერთად). ატიც („Kinds of Kindness“) ძალიან კარგია, მას იდეალურად დახვეწილი, უცნაური მიდგომა აქვს კაცის როლისადმი, რომელსაც უამრავი სცენა აქვს, სადაც ის არსებითად სკამთან სექსით არის დაკავებული და საბოლოოდ გაბრაზებულად მფლობელობითი ხდება მასზე, საკუთარ დაუცველობასთან გამკლავებისას. და თუ უცნაურ ფილმში უცნაური ავეჯის შემქმნელი უნდა გამოჩნდეს, ვინ ითამაშებდა მასზე უკეთ, ვიდრე გარდაცვლილი უდო კიერი, მის ერთ-ერთ უკანასკნელ შესრულებაში? ფილმის კონცეფცია თავისთავად ყურადღების მიმპყრობია, მაგრამ „By Design“ არ არის ისეთი ჩამთრევი, როგორიც შეიძლებოდა ყოფილიყო. მისი დიდი ნაწილი დაბალი ენერგიით იგრძნობა, რაც განსაკუთრებით აღსანიშნავია, როდესაც გაქვთ ეპიზოდი, მაგალითად, სტეპით მოცეკვავე სტალკერის მონაწილეობით...