„წონა“: მაკკინლის თრილერი, რომელიც ტიტულოვან წონას აჭარბებს

პადრაიკ მაკკინლის ფილმი „წონა“ სათაურში მოცემული სისუსტის საპირისპიროდ, განსაკუთრებული კინეტიკური ენერგიით გამოირჩევა. მაკკინლი ზუსტად იცის, რა ისტორიის მოყოლა სურს და მშვენივრად ესმის, თუ როგორ შეუძლია თავისი მკაცრი, მაგრამ ფერადი პერსონაჟების სისუსტეებისა და ვნებების ოსტატურად გამოყენებით მაყურებლის მაქსიმალური გართობა. შედეგად მივიღეთ ამაღელვებელი ფილმი, რომელიც გაცილებით მაღლა დგას თავის ტიტულოვან „წონაზე“. მაკკინლის მსგავსი პროექტების მთავარი პრობლემა, რომელიც მსჯავრდებულთა ჯგუფის ისტორიას გვიამბობს, რომლებსაც წყნარი ოკეანის ჩრდილო-დასავლეთის მოღალატე გზებზე ოქროს გადატანა ევალებათ, ხშირად მდგომარეობს იმაში, რომ ისინი ან ზედმეტად ნელა ვითარდებიან, ან ცდილობენ მიაღწიონ სიღრმეს, რომელიც დაუმსახურებელი და მოსაწყენია. „წონა“ კი გვარწმუნებს, რომ გააზრებულობა ყოველთვის გამოხატვისგან კი არა, მოქმედებისგან მოდის. ფილმი გამოირჩევა ხედვის ერთიანობითა და ფორმის შეკრულობით, რაც აადვილებს მასში ჩაძირვას, და იყენებს მსახიობების ბუნებრივ, ზოგჯერ უსიტყვო დრამატიზმს, რათა შექმნას დამაჯერებელი პერსონაჟები. ფილმის ამაღელვებელი ენერგიის ნაწილი იმაში მდგომარეობს, რომ ის იშორებს ყოველგვარ ნარატიულ „ცხიმს“, რამაც შეიძლება მოქმედება შეაფერხოს ან ყურადღება გაფანტოს. როდესაც პირველად ვხვდებით სამუელ მერფის (ითან ჰოუკი) 1933 წლის ორეგონში, ის სოფლის გზაზე მიქრის, უფრო სწრაფად, ვიდრე ვინმეს უფლება აქვს უფლის დღეს, მაგრამ ეს ყველაფერი მის პატარა ქალიშვილს, პენის (ევი ბერი) დიდ აღფრთოვანებას იწვევს. მალე, მას უსამართლოდ აპატიმრებენ თავდაცვისთვის, აშორებენ პენის და სამუშაოდ აგზავნიან შრომით ბანაკში, რომელსაც ზედამხედველი კლენსი (რასელ ქროუ) ხელმძღვანელობს. კლენსი მერფის და შერჩეულ მამაკაცთა ჯგუფს თავისუფლებას სთავაზობს, თუკი ისინი მისთვის ხსენებულ ოქროს გადაიტანენ. ეს შეკუმშული სცენის დაწყება, რომელიც ნახევარ საათზე ადრე სრულდება, უკვე გვეუბნება ბევრს ფილმის პერსონაჟებზე. მერფი ბანაკში არა უბრალო საუბრებისთვისაა; ის იქ მისიისთვისაა, და მან საკუთარი თავი სრულყოფილ, სასარგებლო და გამძლე იარაღად აქცია ამ ამოცანის შესასრულებლად, რათა ქალიშვილი ნახოს. რასაც მოჰყვება, ეს არის მოგზაურობა ჯოჯოხეთის ტყიან წიაღში, სადაც თუ ბუნება და მოძალადეები არ მოგკლავენ, შესაძლოა ის კაცები შემოგიბრუნდნენ, ვისთან ერთადაც სამუდამო პატიმრობას იხდით, სიმდიდრის პირველყოფილმა მიზიდულობამ მოხიბლულებმა. ისეთი შეგრძნება იქმნება, თითქოს ფილმის გარე კადრები მხოლოდ მოღრუბლულ დღეებში იყო გადაღებული, სადაც მერფის და მისი ეკიპაჟის გარშემო არსებული სამყაროს ნისლიანობა და ბუნდოვანება ვიზუალურად კონტრასტში მოდიოდა იმ უნდობლობასთან, რასაც ისინი ერთმანეთის მიმართ იწყებენ, როგორც კი მათი მისიის დასასრული გამოჩნდება. „წონა“ არსებითად არის გვერდითი მისიებისა და დაბრკოლებების სერია, რომელიც ამ მსჯავრდებულთა ჯგუფს ხვდება. ახალწვეულები — მაგალითად, ანა (ჯულია ჯონსი), მკვიდრი ამერიკელი ქალი, რომელიც ასევე ოქროს მაღაროებიდან გაქცევას ცდილობს — უერთდებიან ჯგუფს, რათა ახალი პერსონაჟული კონტრასტები შემოიტანონ. ზოგჯერ შეიძლება მოგვეჩვენოს, რომ სიუჟეტის ნაცვლად, მაკკინლი უბრალოდ ცდილობს ნახოს, რამდენად შორს შეუძლია მიიყვანოს თავისი პერსონაჟები სულ უფრო ველურ სიტუაციებში, მაგრამ ეს მომენტები მაინც ამაღელვებელი სანახავია. გგონია, რომ ყველაფერი ნანახი გაქვს, სანამ კაცებს არ მოუწევთ ოქროს გადატანა ჭაჭანებულ ხიდზე, რომელიც კლდის თავზე კიდია, ოქროს სათითაოდ გადაყრით, „ცხელი კარტოფილის“ სტილში. ავიღოთ კიდევ ერთი სცენა, სადაც მერფი და მისი ეკიპაჟი მდინარის გადალახვას ცდილობენ: სანამ ნაპირს მიაღწევენ, მორების ზვავი მათკენ წამოსული რაკეტებივით მოქრის. ასევე არის სცენა დასასრულისკენ, სადაც მანქანები მონაწილეობენ, რაც თეორიულად ფილმის გვირგვინოსანი მომენტი უნდა ყოფილიყო, მაგრამ ნანახის ფონზე მოუხერხებლად და ხელოვნურად გამოიყურება. მაკკინლიმ და ოპერატორმა მატეო კოკომ გულდასაწყვეტად აირჩიეს ამ სცენის უმეტესი ნაწილის ახლო კადრებით გადაღება, რაც შესაძლოა ბიუჯეტის გამო იყო. მიუხედავად ამისა, ამაღელვებელია, რომ ისინი შეზღუდვების მიუხედავად, დიდმასშტაბიანი სანახაობის შეთავაზებას ცდილობენ. უმეტესობა ფილმს ამის მცდელობაც კი არ ექნებოდა. მსახიობები არქეტიპულ როლებს ასრულებენ, როგორც მოსალოდნელია მსგავს ფილმებში, თუმცა რამდენიმე ფერადი ნიუანსით. ჯონსი მერფის სასტიკ კონტრასტს და ზოგჯერ მოკავშირეს წარმოადგენს; ორივე მიზანდასახულია, მაგრამ მერფი უფრო მზადაა, მისმა სინდისმა ხელი შეუშალოს უკეთეს ინსტინქტებში. ჯონსი გაცილებით ნაკლებად მიმტევებელია. ამ ჯგუფში ყოველთვის მოიძებნება ვინმე, ვინც ზედმეტად გულუბრყვილო და კეთილია, რომ დასასრულის ტიტრებამდე მიაღწიოს, და ყოველთვის არის ვინმე, ვისი ეგოიზმიც სძლევს მათ. ჰოუკი პროექტს აფუძნებს თავისი სერიოზული პირქუშობითა და მზადყოფნით, მისმა ნაოჭებიანმა სახემ ილაპარაკოს მის მაგივრად, როცა სიტყვები უძლურია. როგორც ფილმის დასაწყისში ვხედავთ, მას აშკარად აქვს დიდი სიყვარული და შინაგანი ცხოვრება, მაგრამ ამას თრგუნავს, რათა ამ მისიაში უფრო ეფექტური იყოს. საქმეები არასდროსაა ასეთი მარტივი, და მითითებები არასდროსაა წვრილმანი ნიუანსების გარეშე; უბრალოდ პრივილეგიაა, იყო ამ დაძაბული და ამაღელვებელი მოგზაურობის მოწმე, მამაკაცების პირველი მოგზაურობიდან მის განვითარებამდე. დროდადრო გამოჩნდება ხოლმე ფილმი, რომელიც იმ სანატრელ იარლიყს იმსახურებს: „ასეთებს აღარ აკეთებენ“. ეს გრძნობა მოგვაგონებს თხრობის უფრო მარტივ ეპოქას, როდესაც შესაძლოა არსებობდა სიამოვნების საბაზისო დონე, კინემატოგრაფიული „ფასტფუდის“ შეგრძნების გარეშე. ამ შეკითხვაზე „წონა“ პასუხობს: „რა გიშლით ხელს ჩემს შექმნაში?“ მაკკინლის ფილმი.