ვამპირული კინოს საუკუნოვანი მოგზაურობა: მონსტრის უსასრულო ადაპტაცია

ვამპირულმა კინომ მთელი საუკუნე იარსება, რადგან მონსტრი უსასრულოდ ადაპტირებადია. ზოგჯერ ვამპირები წარმოადგენენ აკრძალულ სურვილს, ზოგჯერ კულტურულ შიშს, ზოგჯერ კი თავად უკვდავებას, როგორც წყევლას და არა საჩუქარს. ათწლეულების განმავლობაში, სრულიად განსხვავებული წარმოშობის კინორეჟისორები იყენებდნენ ვამპირის მითს რელიგიის, სექსუალობის, კოლონიალიზმის, მარტოობისა და სიკვდილის შესასწავლად. საშინელებათა ჟანრის მრავალი სხვა ხატისგან განსხვავებით, ვამპირები ვითარდებიან იმ ეპოქასთან ერთად, რომელიც მათ ქმნის, იცვლიან ტონს, სტილს და სიმბოლიკას ძირითადი იდენტობის დაკარგვის გარეშე. მუნჯი კინოს ეპოქის ატმოსფეროდან სიურეალისტურ თანამედროვე მინიმალიზმამდე, საუკეთესო ვამპირული ფილმები იშვიათად ეხება მხოლოდ სისხლს. ისინი არიან შეპყრობილობაზე, დაშლაზე და კაცობრიობაზე, რომელიც აისახება უკვდავთა მეშვეობით — ეს ტოვებს მუდმივ ნაკბენს კინემატოგრაფიის ისტორიაზე. მარიო ბავას „შავი კვირა“ ყველა დროის ერთ-ერთი ყველაზე ვიზუალურად გამორჩეული ვამპირული ფილმია. მკვეთრ შავ-თეთრ ფერებში გადაღებული ეს ნამუშევარი გოთურ საშინელებას რაღაც სიზმრისეულ და კოშმარულად გარდაქმნის. ბარბარა სტილის ორმაგი შესრულება ამყარებს ფილმს, წარმოაჩენს რა ვამპირიზმს როგორც მაცდურ, ასევე გროტესკულ მოვლენად. ადრინდელი ვამპირული ფილმებისგან განსხვავებით, რომლებიც სცენურ სიმკაცრეს ეყრდნობოდნენ, „შავი კვირა“ დინამიური და მხატვრულია. ის მშვენივრად იყენებს ჩრდილებს, ნისლს და მოძრაობას დამთრგუნველი ატმოსფეროს შესაქმნელად. ძალადობამ, განსაკუთრებით სამარცხვინო საწყისმა სიკვდილით დასჯის სცენამ, თავისი დროისთვის ზღვარი გადაწია და ხელი შეუწყო საშინელებათა ჟანრის უფრო გრაფიკული ეპოქის დაწყებას. ბავას კამერა დიდხანს ჩერდება, რაც საშუალებას აძლევს შიშს შეაღწიოს, ვიდრე მხოლოდ შოკზე დაყრდნობას. ჟანრის მნიშვნელოვან ეტაპზე მეტი, „შავი კვირა“ განწყობის ოსტატობის კლასია. ის უნაკლოდ აჩვენებს, რომ ვამპირული ფილმები შეიძლება იყოს ვიზუალურად პოეტური, ამავდროულად ღრმად შემაშფოთებელი და ემოციურად დატვირთული. ტოდ ბრაუნინგის „დრაკულა“ არის საფუძველი, რომელზეც თითქმის მთელი ვამპირული კინო აშენდა. ბელა ლუგოშის შესრულებამ განსაზღვრა პერსონაჟი თაობებისთვის, დაამკვიდრა ელეგანტური, არისტოკრატი ვამპირი, როგორც კულტურული არქეტიპი. მისმა გააზრებულმა მეტყველებამ, ჰიპნოზურმა მზერამ და დომინანტურმა ხასიათმა დრაკულა აქცია ბნელი მომხიბვლელობის ფიგურად და არა უგონო ურჩხულად. გოთური სასახლეებიდან გარეუბნების კოშმარებამდე, ამ მოჩვენებების სახლის შედევრებმა ხელახლა განსაზღვრეს კინემატოგრაფიული შიში და დატოვეს მემკვიდრეობა, რომელიც დღემდე აყალიბებს საშინელებათა ჟანრს. სინამდვილეში, ამ მახასიათებლებიდან თითოეული დრაკულასთან სინონიმური გახდა იმ მომენტიდან მოყოლებული. მიუხედავად იმისა, რომ ფილმის სასცენო წარმოშობა აშკარაა მისი ტემპითა და ბლოკინგით, მისი ატმოსფერო შეუდარებელი რჩება. იშვიათი მუსიკა, მძიმე ჩრდილები და გაჭიანურებული სიჩუმეები ფილმს საზარელ სიმშვიდეს ანიჭებს, რაც თანამედროვე საშინელებათა ჟანრს ხშირად აკლია. „დრაკულამ“ ასევე დაამკვიდრა ვამპირი, როგორც კინემატოგრაფიული ხატი, რომელმაც გავლენა მოახდინა ყველაფერზე, კოსტიუმების დიზაინიდან დაწყებული შესრულების სტილით დამთავრებული. საინტერესოა, რომ წარმოების დროს, Universal Pictures-მა ერთდროულად შექმნა მისი ესპანურენოვანი ვერსია. იმის ნაცვლად, რომ ფილმი ზუსტად გაემეორებინათ (როგორც დაგეგმილი იყო), კინორეჟისორები ცდილობდნენ გაეუმჯობესებინათ ამერიკული ვერსია და მრავალი თვალსაზრისით მიაღწიეს წარმატებას. გილერმო დელ ტოროს „კრონოსი“ ვამპირიზმს ტრაგიკულ დაავადებად წარმოგვიდგენს და არა ზებუნებრივ წყევლად. ანტიკური მექანიკური მოწყობილობის ირგვლივ აგებული, რომელიც მარადიულ სიცოცხლეს ანიჭებს საშინელი ფასის სანაცვლოდ, ფილმი აერთიანებს საშინელებათა ჟანრს მელანქოლიასა და მორალურ სირთულესთან. ეშვებისა და მოსასხამების ნაცვლად, „კრონოსი“ ვამპირიზმს წარმოაჩენს შეპყრობილობის, გახრწნისა და ფიზიკური გაუარესების მეშვეობით. ფედერიკო ლუპის ნაზი შესრულება ფილმს ადამიანურობას მატებს. ეს ტრანსფორმაციას მტკივნეულს ხდის და არა ამაღელვებელს. დელ ტოროს გატაცება საათების მექანიზმებით, მწერებითა და გაფუჭებული უდანაშაულობით უკვე სრულად ჩამოყალიბებულია, რაც ფილმს ანიჭებს ხელშესახებ, შემაშფოთებელ ტექსტურას. „კრონოსი“ გამოირჩევა ემპათიით, უკვდავებას წარმოაჩენს როგორც რაღაცას, რაც აშორებს და ანადგურებს ურთიერთობებს. ის ნაკლებად არის დაინტერესებული შიშით, ვიდრე შედეგებით. ვამპირიზმის რომანტიზმისგან გათავისუფლებით, „კრონოსმა“ გზა გაუხსნა უფრო ემოციურად დატვირთულ მონსტრულ ისტორიებს, რითაც დაამტკიცა, რომ ჟანრი შეიძლება იყოს ინტიმური, გააზრებული და ღრმად პიროვნული. ფრენსის ფორდ კოპოლას „ბრამ სტოკერის დრაკულა“ არის გოთური რომანის, საშინელებისა და ოპერული გადაჭარბების მაქსიმალისტური აფეთქება. რეალიზმის უარყოფით, ფილმი იყენებს თეატრალურ დეკორაციებს, პრაქტიკულ ეფექტებს და სტილიზებულ შესრულებას, რათა შექმნას სისხლისა და სურვილის ცხელებიანი სიზმარი. გარი ოლდმანის დრაკულა ტრაგიკულია, მონსტრული და გულსატკენად რომანტიული. ოლდმანის შესრულება პერსონაჟს ასობით წლის სასიყვარულო ისტორიად აქცევს და არა უბრალო მტაცებლად. ფილმის ერთგულება კამერაში შესრულებული ეფექტებისადმი ანიჭებს მას სიურეალისტურ, ხელნაკეთ ხარისხს, რაც იშვიათად გვხვდება თანამედროვე ბლოკბასტერებში. კოპოლა აღადგენს სენსუალურობას ვამპირული მითოლოგიის გულში, წინა პლანზე აყენებს ეროტიზმს, შეპყრობილობას და უკვდავების ემოციურ ზიანს. მიუხედავად იმისა, რომ გამოსვლისას საკამათო იყო, ფილმი თამამ მხატვრულ განაცხადად იქცა. „ბრამ სტოკერის დრაკულა“ იკვლევს მითის ემოციურ უკიდურესობებს. ის ვამპირიზმს წარმოაჩენს როგორც წყევლას, ასევე სასოწარკვეთილ ლტოლვას, რომელიც დაუვიწყარ კინემატოგრაფიულ ფორმაშია გადაჯაჭვული. ანა ლილი ამირპურის „გოგონა ღამით მარტო მიდის სახლში“ არის ვამპირული კინოს რადიკალური გადააზრება მინიმალიზმისა და განწყობის მეშვეობით. ირანის გამოგონილ მოჩვენებათა ქალაქში ვითარდება მოქმედება, ფილმი აერთიანებს ვამპირულ მითოლოგიას...