კინო XX საუკუნის განმსაზღვრელი ხელოვნების ფორმა იყო. ის რეკორდული სისწრაფით განვითარდა სიახლიდან კომერციულ ძალად და გამოხატვის მძლავრ ინსტრუმენტად. მისი მიღწევა გლობალური იყო, ხოლო გავლენა – ღრმა. 1900-დან 1999 წლამდე პერიოდმა უამრავი შედევრი შექმნა სტილის, ჟანრისა და ტონების თავბრუდამხვევ მრავალფეროვნებაში, უხმო ფიზიკური კომედიიდან ვიზუალურად განსაცვიფრებელ სამეცნიერო ფანტასტიკამდე. ამის გათვალისწინებით, ეს ნუსხა ცდილობს დაასახელოს XX საუკუნის ყველაზე მნიშვნელოვანი და გავლენიანი ფილმები, ისეთები, რომლებმაც დაიპყრეს წარმოსახვები და სამუდამოდ შეცვალეს მედიუმი. ზოგიერთი მათგანი რევოლუციური იყო გამოსვლისთანავე, სხვებმა კი ათწლეულების განმავლობაში მოიპოვეს თავიანთი სტატუსი, მაგრამ ყველა მათგანი კინოისტორიის ურყევ ქვაკუთხედად რჩება, რომელთა მემკვიდრეობა ყოველწლიურად უფრო დიდი და აღფრთოვანებული ხდება. „ყოველთვის მიეცით თქვენს სინდისს უფლება, გიხელმძღვანელოთ.“ „პინოქიო“ ანიმაციის ერთ-ერთი უდიდესი მიღწევაა, სიზმრის მსგავსი იგავი, რომელიც როგორც უცნაური, ისე შემზარავია, შექმნილი ზედმიწევნითი ოსტატობით, რაც ადრეული Disney-ის სტილს განაპირობებდა. სიუჟეტი არქეტიპულია, დაფუძნებული საუკუნეების თხრობის ტრადიციებზე. მის გულშია ხის თოჯინა (დიკი ჯონსი), რომელსაც ნამდვილ ბიჭად გადაქცევა სურს, მას ხელმძღვანელობს ჯიმინი კრიკეტი (კლიფ ედვარდსი) და ემუქრება ღამის კოშმარული ცდუნებების სერია: ბოროტი სტრომბოლი (ჩარლზ ჯუდელსი), იდუმალი სიამოვნების კუნძული, ბიჭების ვირებად გადაქცევა და ვეშაპი მონსტრო. ფანტაზიის მიღმა, „პინოქიო“ ღრმა, გამოწვევებით სავსე განცხადებაა გაზრდაზე. ის ერწყმის უდანაშაულობას ჭეშმარიტ მორალურ სიბნელესთან, წარმოაჩენს მკაცრ გაფრთხილებებს იმ საფრთხეებისა და ხაფანგების შესახებ, რომლებიც ყველა ადამიანის სიცოცხლეს თან სდევს. ეს არის ფილმი სინდისზე, სურვილზე და კაცობრიობისკენ მიმავალ სახიფათო მოგზაურობაზე, ანიმირებული ისეთი დეტალებით, რომ თითოეული ფონის ნახატი გაუჩინარებული მხატვრული ეპოქის პორტალს ჰგავს. დღესაც კი, მისი ემოციური დაძაბულობა და ვიზუალური წარმოსახვა შეუდარებელი რჩება. „კიდევ ერთხელ თქვი „რა“. გაბედავ!“ 80-იანი წლების სტაგნაციის შემდეგ მოვიდა 90-იანი წლების შემოქმედებითი ბუმი, რომელსაც დიდი წვლილი მიუძღოდა კვენტინ ტარანტინოს მეორე ნამუშევარი. „ცოფიანი ძაღლები“ იყო კინეტიკური და მძიმე, მაგრამ „მაკულატურა“ კიდევ უფრო ამბიციური და დახვეწილი აღმოჩნდა. არახაზოვანი სტრუქტურით მოყოლილი ფილმი ერთმანეთთან აკავშირებს დაქირავებულ მკვლელებს, მოკრივეებს, განგსტერებსა და მოხეტიალეებს, რომელთა ცხოვრება იკვეთება შანსის, ძალადობისა და გამოსყიდვის მეშვეობით. ჯონ ტრავოლტა, სემიუელ ლ. ჯექსონი, უმა თურმანი და ბრიუს უილისი ფილმის გადაკვეთილ ისტორიებს აერთიანებენ, მაგრამ ნამდვილი ვარსკვლავი არის ტონი: მხიარული, სასტიკი, უკრძალველი და უცნაურად ფილოსოფიური. ყოველივე ამის ფონზე, ტარანტინომ პოპ-კულტურული ნარჩენები ოპერულ რაღაცად გარდაქმნა, დიალოგის გამოყენებით ისე, როგორც სხვა რეჟისორები იყენებენ მოქმედებას. ყველა სცენა, დაწყებული სასადილოში ძარცვიდან, ადრენალინის ინექციით დამთავრებული საათის მონოლოგამდე, კინოისტორიაში დამკვიდრდა. პრაქტიკულად ყველა სტრიქონი ციტირებადია. შემდეგ არის თვითშემეცნებითი ასპექტი: „მაკულატურა“ არის ფილმი, რომელიც აგებულია კინორეფერენციებზე, ნასესხები სტრიქონებით, კადრებით, რედაქტირებითა და რეკვიზიტებით უამრავი წინა ფილმიდან. „კიდევ ერთხელ გადავრჩით.“ „შვიდი სამურაი“ რჩება მოქმედების, მორალური ბრძოლისა და ჰუმანისტური სიღრმის განსაცვიფრებელ შერწყმად, თითქმის ყველა შემდგომი ანსამბლური სათავგადასავლო ფილმის პროტოტიპად (ყველაზე ცნობილია „დიდებული შვიდეული“). მოქმედება ვითარდება XVI საუკუნის იაპონიაში, სადაც ღარიბი ფერმერთა სოფელი ქირაობს შვიდ რონინს, რათა დაიცვან ისინი ბანდიტებისგან. ის, რაც მარტივი სამაშველო ნარატივით იწყება, მსხვერპლზე, ლიდერობაზე, ღირსებასა და ძალადობის ფასზე დაფიქრებად იქცევა. აქ კუროსავას მოძრაობის ოსტატობა ბრძოლას კინეტიკურ პოეზიად აქცევს. ის ქმნის შთამბეჭდავ სურათებს ქარისგან, წვიმისგან, ცხენებისგან, ბრბოებისა და ცვალებადი ფორმაციებისგან. სამსაათიანი ხანგრძლივობა უფრო მითოსურად, ვიდრე ხანგრძლივად აღიქმება, კულმინაციას კი ისეთივე გულისამაჩუყებელი, როგორც ამაღელვებელი ფინალი წარმოადგენს. სამსახიობო ოსტატობის კუთხით, ტოშირო მიფუნეს ველური, არაპროგნოზირებადი კიკუჩიო ფილმს იპყრობს ისეთი შესრულებით, რომელიც ათწლეულების შემდეგაც ელექტრონულად ჟღერს. საერთო ჯამში, ეს არის მკვლელი სამოქმედო ფილმი, რომელიც ასევე წარმოადგენს მრავალფენიან პერსონაჟებსა და მდიდარ, გააზრებულ თემებს. „არაფერია დაწერილი.“ დევიდ ლინი იყო ეპიკური ფილმების ოსტატი, ხოლო „ლოურენსი არაბეთიდან“ მისი გვირგვინი იყო – ერთი ადამიანის თავგადასავლების ამბავი პირველი მსოფლიო ომის დროს. თ. ე. ლოურენსი (რომელსაც პიტერ ო’ტული საიდუმლოებით მოცული ბრწყინვალებით ასრულებს) მითიური, მაგრამ ტანჯული ფიგურაა, რომელიც კულტურებს შორის არის მოქცეული. ის ხელმძღვანელობს გაბედულ რეიდებს და აერთიანებს მეომარ არაბულ ტომებს, მაგრამ მას ტანჯავს შინაგანი წინააღმდეგობები და ეჭვები. მიუხედავად იმისა, რომ ეს ფილმი პერსონაჟის შესწავლაა, მისი მასშტაბი გასაოცარია: უსასრულო დიუნები, მხატვრული ფართო კადრებით გადაღებული კავალერიის შეტევები, თამამი (ახლა უკვე ლეგენდარული) შესაბამისი ჭრა და იმდენად ფართო ხედები, რომ ისინი ჰორიზონტზე ამოკვეთილს ჰგავს. ამ ესთეტიკური სიდიადით, ლინი გადმოსცემს იმპერიული ამბიციის ტრიუმფსა და სიგიჟეს, როგორ შეუძლია ადამიანს შეცვალოს ისტორია, მაგრამ დაინგრეს საკუთარი ლეგენდის წონის ქვეშ. მორის ჟარის მუსიკა, მოციმციმე კინემატოგრაფია და ო’ტულის ეთერული ყოფნა ერთიანდება და ქმნის გამოცდილებას, რომელიც ერთდროულად ინტიმური და მონუმენტურია. „იყავი დაკავებული ცხოვრებით, ან დაკავებული სიკვდილით.“ მიუხედავად იმისა, რომ „მაკულატურა“ 90-იანი წლების ყველაზე გამომგონებელი ფილმი იყო, „შოუშენკის გამოსყიდვა“