1989 წელი იყო წელი, როდესაც მეინსტრიმული წარმატება და მხატვრული ამბიციები უჩვეულოდ ნაყოფიერი გზებით ერწყმოდა ერთმანეთს. შედგა იდიოსინკრატული ხმების დებიუტები, ზოგიერთ ჟანრულ ფილმს პირადი ან პოლიტიკური დატვირთვა ჰქონდა, ხოლო ზრდასრულთა ინდი-დრამებმა, საკუთარ წონას ბევრად გადააჭარბეს და დამოუკიდებელი კინოს ბუმს ამცნობდნენ, რომელიც 1990-იან წლებში მოჰყვებოდა. წლის ზოგიერთი კლასიკა საკამათო იყო, ზოგი შეუფასებელი, ზოგით კი უბრალოდ ტკბებოდნენ ისე, რომ არავინ აცნობიერებდა, თუ რამდენად ღრმად ჩაინერგებოდნენ ისინი კულტურაში. თუმცა, დროთა განმავლობაში, მათი გავლენა უფრო ნათელი გახდა. ზედმეტი შესავლის გარეშე, წარმოგიდგენთ 1989 წლის ყველაზე გამძლე „ჰიტებს“. „ყოველთვის სწორად მოიქეცი“ „Do the Right Thing“ ბრუკლინის უბანში ზაფხულის ერთ მცხუნვარე დღეს ვითარდება და იმ მაცხოვრებლებს ადევნებს თვალს, რომელთა მზარდი დაძაბულობა საბოლოოდ ძალადობაში გადადის. ყოველივეს ცენტრში დგას პიცის მიმტანი (სპაიკ ლი), რომელიც ადგილობრივ შავკანიან მაცხოვრებლებსა და პიცერიის იტალიელ-ამერიკელ მფლობელებს შორის არსებულ კონფლიქტებს აგვარებს, მაგრამ ფილმი სწრაფად ფართოვდება და დაპირისპირებული პერსპექტივების მოზაიკად იქცევა. ცოცხალი ფერები, კონფრონტაციული დიალოგი და ცვალებადი ტონები სიცხეს როგორც ფიზიკურ, ისე ფსიქოლოგიურ განზომილებას ანიჭებს. მთელი ეს ამბავი ამბის განვითარების ენერგიით არის სავსე. თემები და კომენტარები უფრო მძაფრი და პატიოსანი იყო, ვიდრე 80-იანი წლების ბოლოს გამოსულ უმეტეს ფილმებში (განსაკუთრებით თვალშისაცემია კონტრასტი ამ ფილმსა და იმავე წელს გამოსულ „Driving Miss Daisy“-ს შორის). დროთა განმავლობაში, „Do the Right Thing“-ის აქტუალობა მხოლოდ გაიზარდა, რადგან დებატები პროტესტის, საკუთრებისა და სისტემური რასიზმის შესახებ კვლავაც გადაუჭრელი რჩება. ყოველივე ამის გათვალისწინებით, ეს ალბათ ლის საუკეთესო ნამუშევარია. „თუ ააშენებ, ის მოვა“ ცოტა სენტიმენტალურია, მაგრამ „Field of Dreams“ მიზეზის გამო იქცა საკულტო ფილმად (და ხშირად პაროდიის საგნად). კევინ კოსტნერი განასახიერებს რეი კინსელას, აიოვას ფერმერს, რომელიც ესმის იდუმალ ხმას, რომელიც მოუწოდებს მას, თავის სიმინდის ყანებში ბეისბოლის მოედანი ააშენოს. რასაც მოჰყვება, არის ნაზი, მზარდად სიურეალისტური მოგზაურობა, რომელშიც მონაწილეობენ მოჩვენება ბეისბოლისტები, დაკარგული ოცნებები და ოჯახური ტრავმები. ძირითადად, ფილმი სენტიმენტალური ფანტაზიის ერთგვარი სახეობაა, მაგრამ საკმარისი გულწრფელობით, რომ აანაზღაუროს ზოგჯერ ზედმეტი სიყალბე. ეს გულწრფელობა მისი უდიდესი ძალაა. ეპოქაში, რომელიც ხშირად ალერგიულია გულწრფელობის მიმართ, ფილმის მზადყოფნა, მიიღოს მონატრება ირონიის გარეშე, სულ უფრო იშვიათი ხდება. არსებითად, „Field of Dreams“ ნაკლებად ბეისბოლზეა და უფრო მეტად სინანულზე, მემკვიდრეობაზე და შერიგებაზე, განსაკუთრებით მამებსა და შვილებს შორის. ის ნოსტალგიას აღიქვამს არა როგორც გაქცევას, არამედ როგორც იმის გაანალიზებას, რაც უთქმელი დარჩა. ამ თვალსაზრისით, „Field of Dreams“ უფრო 50-იანი წლების ზღაპრულ ფილმს ჰგავს, ვიდრე ტიპურ 80-იანი წლების ბლოკბასტერს. „თუ ღმერთი არსებობს, არ მგონია, რომ ის ბოროტი იყოს.“ „Crimes and Misdemeanors“ ორ პარალელურ ამბავს ერთმანეთში ხლართავს: ერთი მოგვითხრობს პატივცემულ ოფთალმოლოგზე (მარტინ ლანდაუ), რომელიც მკვლელობას სჩადის თავისი კომფორტული ცხოვრების შესანარჩუნებლად, მეორე კი წარუმატებელ კინორეჟისორს (ვუდი ალენი) ადევნებს თვალს, რომელიც მარცხსა და რომანტიკულ იმედგაცრუებას ებრძვის. ეს წინაპირობა ეგზისტენციალური კომედი-დრამის საფუძველი ხდება. მისი მეშვეობით, ფილმი სვამს პირდაპირ, მაგრამ მწვავე ფილოსოფიურ კითხვას: რა ხდება, თუ ამორალური ქმედებები დაუსჯელი რჩება? იუმორი მშრალია, ტონი მატყუარადაა თავისუფალი, მაგრამ შედეგები დამანგრეველია. „Crimes and Misdemeanors“ რჩება კლასიკად არა მხოლოდ იმიტომ, რომ მძაფრად სასაცილოა, არამედ იმიტომ, რომ ის უარყოფს ნუგეშს და მაყურებელს უბიძგებს დაუპირისპირდეს იმ შესაძლებლობას, რომ აზრი და მორალი სამყაროს მიერ არ არის აღსრულებული, არამედ ინდივიდების მიერ არის აგებული (ან, მართლაც, მიტოვებული). პერსონაჟები რთულ სიტუაციებში არიან ჩაყენებულნი და ისე იქცევიან, როგორც რეალურ ადამიანებს შეეფერებათ. სცენარი შესანიშნავია, სავსეა საფიქრალით. „მე არ მაქვს სექსი იმ ადამიანებთან, ვისაც ვიცნობ.“ „Sex, Lies and Videotape“ ყველა დროის ერთ-ერთი ყველაზე გაბედული დებიუტია, რომელმაც სტივენ სოდერბერგს სამართლიანად მოუპოვა ოქროს პალმის რტო (ის მაშინ მხოლოდ 26 წლის იყო). სიუჟეტი მიყვება ერთმანეთთან დაკავშირებულ ადამიანთა ჯგუფს, რომელთა ემოციურ ცხოვრებას რეპრესია, უპატიოსნება და ვოიერიზმი აყალიბებს. ჯეიმს სპეიდერი საუკეთესო ფორმაშია გრემ დალტონის როლში, მამაკაცის, რომელიც იწერს ქალებს, რომლებიც გულწრფელად საუბრობენ თავიანთ სექსუალურ გამოცდილებაზე, რითაც ანგრევს მის გარშემო საგულდაგულოდ შენარჩუნებულ ფასადებს. ის ცბიერი პერსონაჟივითაა, ქაოსის მთესველი. ფილმი $1.2 მილიონიანი ბიუჯეტით შეიქმნა, სადაც აქცენტი ინტელექტუალურ სცენარსა და მრავალშრიან შესრულებაზე კეთდებოდა, ვიდრე სანახაობაზე ან ვიზუალურ ბრწყინვალებაზე. დიალოგი თითქმის მთელ დაძაბულობას ქმნის. აქ სოდერბერგი საუბარს მოქმედებად მიიჩნევს, რაც საშუალებას აძლევს აღიარებას, ატაროს დრამატული წონა. მან ასევე აჩვენა ფსიქოლოგიის გაგება, რომელიც მის წლებს ბევრად აღემატებოდა. დროთა განმავლობაში, „Sex, Lies, and Videotape“ გახდა მნიშვნელოვანი ეტაპი არა მხოლოდ იმიტომ, რომ ხელი შეუწყო ამერიკული დამოუკიდებელი კინოს მოძრაობის გაღვივებას, არამედ იმიტომაც, თუ რამდენად ზუსტად ესმის ემოციური თავის არიდება. „მეც ზუსტად იგივე მინდა“ რობ რეინერი 80-იანი წლების ბოლოს და 90-იანი წლების დასაწყისში პიკზე იყო და შედევრების საოცარ სერიას ქმნიდა. ერთ-ერთი ყველაზე წმინდად სასიამოვნო მათგანია „When Harry Met Sally…“, რომელიც თავისი ეპოქის ერთ-ერთი განმსაზღვრელი რომანტიკული კომედიაა. ის...