კინოს ორაზროვანი დასასრულები, რომლებიც გაფიქრებთ
ზოგიერთი ფილმის დასასრული, ნაცვლად იმისა, რომ მაყურებელს სიცხადე შესთავაზოს, მიზანმიმართულად ტოვებს მას გაურკვევლობაში, წინააღმდეგობასა და გადაუჭრელ ემოციებში. ეს არის დასასრულები, რომლებიც ღრმა კითხვებს ბადებს იდენტობაზე, რწმენაზე, ადამიანურ ბუნებასა და რეალობის აღქმაზე, ხშირად იწვევს განსხვავებულ ინტერპრეტაციებს და უარს ამბობს ერთმნიშვნელოვან პასუხებზე.
დიდი ფილმების დასასრულები ყოველთვის არ არის ნათელი ან კომფორტული. ხანდახან ისინი საერთოდ უარს ამბობენ ახსნაზე, უარყოფენ კათარზისს ან განზრახ გამოაცლიან მიწას ფეხქვეშ მაყურებელს. იმის ნაცვლად, რომ დასრულებული სახე შესთავაზონ, ისინი მაყურებელს ორაზროვნებასთან, წინააღმდეგობასთან ან გადაუჭრელ ემოციებთან დატოვებენ. სწორედ ასეთი დასასრულებია ამ სიის ფოკუსში. მიუხედავად იმისა, რომ ისინი ძლიერია, საკმარისად იდუმალია, რომ ზოგიერთ მაყურებელს ისინი სრულად არასწორად ესმით. ხშირად ეს დაბნეულობა გამოწვეულია იმით, რომ ადამიანები მათ ზედმეტად პირდაპირ აღიქვამენ ან ცდილობენ მათ ჩარჩოებში მოქცევას, მაშინ როცა უბრალოდ უნდა მიეცეთ უფლება, რომ ასეთები იყვნენ. ზოგჯერ გამოცანაზე პასუხი არ არსებობს და უკმაყოფილებაა მიზანი.
„ღმერთი გვაპატიებს?“ ფილმში „პირველი რეფორმირებული“ (First Reformed) დიდებული ითან ჰოუკი თავის ერთ-ერთ საუკეთესო როლს ასრულებს ერნსტ ტოლერის სახით, განმარტოებული პასტორის, რომელიც რწმენასა და დანაშაულის გრძნობას ებრძვის რადიკალი გარემოსდამცველის (ფილიპ ეტინგერი) კონსულტირების შემდეგ. ფილმი მიდის ფინალურ სცენამდე, რომელიც ემოციურად და იდეოლოგიურად უკიდურესია. ფილმის სტილი მასში მთლიანად იცვლება, პირქუში და სტატიურიდან კინეტიკურ და ენერგიულამდე, მბრუნავი კამერითა და მდიდარი ფერებით. თხრობითი თვალსაზრისით, დასასრული მოულოდნელი, ინტიმური და ერთი შეხედვით წინააღმდეგობრივია, რაც იწვევს ორ განსხვავებულ ინტერპრეტაციას. ზოგიერთი მაყურებელი ტოლერის ფინალურ კოცნას მრევლის წევრ მერისთან (ამანდა სეიფრიდი) გამომსყიდველ გადარჩენად აღიქვამს: სიყვარული გადაარჩენს ტოლერს, კრიზისი თავიდან აცილებულია. სხვები მას სუფთა ნიჰილიზმად მიიჩნევენ: სიკვდილის წინა ჰალუცინაციად თვითმკვლელობამდე. სხვა სიტყვებით რომ ვთქვათ, მაყურებლები ცდილობენ მას მიანიჭონ ერთი სწორი, სიტყვასიტყვითი მოვლენის სტატუსი. მაგრამ ფილმი შექმნილია იმისთვის, რომ ამას წინ აღუდგეს. საქმე იმდენად არ არის იმაში, თუ რა ხდება, არამედ იმაში, თუ რას ნიშნავს ეს მომენტი, განსაკუთრებით სულიერი კუთხით.
„მხოლოდ შენ?“ ჯონათან გლეიზერის ეს იდუმალი სამეცნიერო ფანტასტიკა მოგვითხრობს უცხო არსებაზე (სკარლეტ იოჰანსონი), რომელიც ადამიანის სხეულშია ჩასახლებული და მამაკაცებზე ნადირობს თანამედროვე შოტლანდიაში. სიუჟეტი მინიმალურია, თითქმის აბსტრაქტული, პრიორიტეტს ანიჭებს სენსორულ გამოცდილებას და დაკვირვებას თხრობით ახსნაზე. დასასრული, რომელშიც უცხოპლანეტელის ნამდვილი ფორმა ვლინდება და ნადგურდება, ბევრ ადამიანს იმედი გაუცრუა, რადგან ის ცოტა ანტიკლიმაქტური და დამაბნეველი იყო. მისი აზრი არ მდგომარეობს იმაში, რომ დიდი გამოცხადება მოხდეს მისი უცხოპლანეტელობის შესახებ (ეს უკვე ვიცოდით). სცენა არც სიუჟეტური მოულოდნელობაა და არც უცხოპლანეტელის დასჯის გზა. ის უკეთესად აღიქმება, როგორც ტრაგიკული მედიტაცია იდენტობაზე და მოწყვლადობაზე: არსება, რომელიც ცდილობს გადაკვეთოს ზღვარი კაცობრიობაში და აღმოაჩენს, რომ გამოაშკარავებას ეგზისტენციალური რისკი მოაქვს. იმის ნაცვლად, რომ აიხსნას, თუ ვინ იყო ის, ფინალური გამოსახულება, მისი უცხო სახე, რომელიც თოვლის ფონზე კვამლად იშლება, გვიჩვენებს სხვა რამედ გადაქცევის მცდელობის ფასს.
„თვითმკვლელობას თითქმის არავინ ვჩადივართ, მაგრამ თითქმის ყველა ვანადგურებთ საკუთარ თავს.“ „განადგურება“ (Annihilation) მეცნიერთა ჯგუფზეა ორიენტირებული, რომლებიც შედიან იდუმალ, გაფართოებულ ზონაში, სადაც რეალობა ირღვევა და მუტაციას განიცდის. ის ჰგავს ტარკოვსკის „სტალკერს“ „უცხოების“ სტილში. დასასრული შუქურაში ვითარდება, სადაც იდენტობა თავად ხდება არასტაბილური. ლენა (ნატალი პორტმანი) და მისი ქმრის ორეული (ოსკარ აიზეკი) ერთმანეთს ეკითხებიან, რეალურები არიან თუ არა, რის შემდეგაც ორივეს ფერადი გარსები ბრჭყვიალებს. ზოგიერთი მაყურებელი ამას ზედმეტად ორაზროვანსა და დაუკმაყოფილებელს პოულობს, როგორც სიუჟეტურ წერტილს. ის უკეთესად მუშაობს, როგორც მეტაფორა იდენტობისა და ტრანსფორმაციისთვის: ლენას დაპირისპირება უცხოპლანეტელთან არის დაპირისპირება საკუთარი თავის არასტაბილურობასთან. მოციმციმე თვალები ფინალურ კადრში მიგვანიშნებს, რომ უცნობთან კონტაქტმა შეცვალა ლენას იდენტობის საზღვრები და რომ ასეთი ცვლილება სიცოცხლისგან განუყოფელია. ჭკვიანური ნამუშევარი ასეთი გასართობი სამეცნიერო ფანტასტიკური ჰიტისთვის.
„ქაოსი არის დაულაგებელი წესრიგი.“ ეს მთელი ფილმი გამოცანაა, რომელიც ცოტა ნათელ პასუხს გვთავაზობს, მაგრამ უსასრულო ინტერპრეტაციის საშუალებას იძლევა. „მტერი“ (Enemy) ორიენტირებულია ადამზე (ჯეიკ ჯილენჰალი), ისტორიის პროფესორზე, რომელიც აღმოაჩენს თავის ზუსტ ორეულს, რომელიც ახლოს ცხოვრობს, რაც იწვევს პარანოიას, აკვიატებას და იდენტობის კოლაფსს. აქედან მოყოლებული, სიუჟეტი ვითარდება ფსიქოლოგიური ლაბირინთივით, გამსჭვალული გამეორებებითა და სიმბოლიკით. ცნობილი ფინალური კადრი მოულოდნელი, შოკისმომგვრელი და ღრმად შემაშფოთებელია: ადამი საძინებლის კარს აღებს და ხედავს, რომ მისი პარტნიორი გიგანტურ ობობად არის გადაქცეული. ეს ღრმად შემზარავი მომენტია, თუმცა ნამდვილად განსხვავებული აზრის გამომწვევი. ზოგიერთმა მას შემთხვევითი ან პრეტენზიული უწოდა. სინამდვილეში, ეს ყველაზე ნათელი განცხადებაა, რასაც ფილმი აკეთებს. რეჟისორი დენი ვილნევი ობობის გამოსახულებას მთელი ფილმის განმავლობაში იყენებს, როგორც მეტაფორას კონტროლის, ხაფანგში მოქცევის და ღალატისა და რეპრესიების ციკლებისთვის. პროტაგონისტის შიში არა ორეულის, არამედ პასუხისმგებლობისაა. ობობა წარმოადგენს იმ სიმართლის დაბრუნებას, რომლის დათრგუნვასაც ის ცდილობდა.
„მე მინახავს ისეთი რაღაცები, რისიც თქვენ არ დაიჯერებდით.“ „ბლეიდ რანერს“ (Blade Runner) ყველა დროის ერთ-ერთი ყველაზე ცნობილი ორაზროვანი დასასრული აქვს. რეპლიკანტის (რუტგერ ჰაუერი) მიერ შურისძიებაზე წყალობის არჩევის შემდეგ, პროტაგონისტი (ჰარისონ ფორდი) უპირისპირდება შესაძლებლობას, რომ ხელოვნურ არსებებს შეიძლება ჰქონდეთ უფრო დიდი მორალური სიცხადე, ვიდრე ადამიანებს. შემდეგ, ორიგამის უნიკორნის კადრი მიანიშნებს, რომ დეკარდი თავად არის რეპლიკანტი.
თეგები
წყარო:
collider.com