მეხსიერებიდან წაშლილი: „ტარზანის ლეგენდა“ და კულტურულად მივიწყებული ფილმები

კეთილი იყოს თქვენი მობრძანება „მეხსიერებიდან წაშლილში“, MovieWeb-ის მთავარი რედაქტორის მოადგილისა და კინოკრიტიკოსის, ბრიტ ჰეიზის (ეს მე ვარ) ყოველკვირეულ რუბრიკაში. ყოველ კვირას გადავხედავ იმ ფილმებს (და ზოგჯერ სატელევიზიო შოუებს), რომლებიც კულტურულად აქტუალური იყო მოკლე დროის განმავლობაში, სანამ მივიწყებას მიეცემოდა. მიუხედავად იმისა, გამოირჩეოდნენ თუ არა ისინი ცნობილი მსახიობებით, ჯილდოების სეზონის აჟიოტაჟით, პოპულარული ინტელექტუალური საკუთრების გამოყენებით, დაპირისპირების გამოწვევით, დისკუსიის წამოწყებით, ან ამ ყველაფრის კომბინაციით, ეს ფილმები განზრახ იქნა წაშლილი პოპ-კულტურის ცნობიერებიდან. სხვა სიტყვებით რომ ვთქვათ: ისინი „მეხსიერებიდან წაიშალა“. ტარზანი კულტურული საზომია დაახლოებით ორი ასაკობრივი ჯგუფისთვის: მილენიალებისთვის, რომლებსაც ახსოვთ 1999 წლის დისნეის ანიმაციური ფილმი, და (პატივისცემით) ხანდაზმულებისთვის, რომლებსაც ჰოლივუდის პირველი საუკუნის ნებისმიერი ტარზანის ფილმი ახსენდებათ — ძირითადად 40-იან, 50-იან და 60-იან წლებში გამოსული. თუ თქვენ განსაკუთრებული ტიპის კინომოყვარული ხართ, რომელმაც ბევრი დრო გაატარა ვიდეო მაღაზიებში, შესაძლოა გახსოვდეთ 80-იანი წლების ვერსიები, ან 1998 წლის ვერსია კასპერ ვან დიენის მონაწილეობით, რომელიც მხოლოდ იმით იყო აღსანიშნავი, რომ მასში, სამწუხაროდ, კასპერ ვან დიენი თამაშობდა. რაც ბევრს არ ახსოვს, არის ის, რომ სულ რაღაც 10 წლის წინ კიდევ ერთი ტარზანის ფილმი გამოვიდა: მაღალბიუჯეტიანი გადატვირთვა, რომლის რეჟისორი იყო „ჰარი პოტერის“ ვეტერანი დევიდ იეტსი და სათაურის როლში ალექსანდრე სკარსგარდი — მაშინ ძირითადად ცნობილი „ნამდვილ სისხლში“ (True Blood) სექსუალური ვამპირის ბოროტმოქმედის როლით. „ტარზანის ლეგენდა“ კინოთეატრებში 2016 წლის 1 ივლისს გამოვიდა, კრიტიკოსების მიერ სასტიკად გაკრიტიკდა და სწრაფად მივიწყებას მიეცა. შესაძლოა იმიტომ, რომ სახელი ტარზანი საზოგადოებისთვის დიდ მნიშვნელობას აღარ ატარებდა და ზრდასრული მაყურებლის უმეტესობა პერსონაჟს ბავშვობის დისნეის ფილმთან აკავშირებდა. რა არის ტარზანის მიმზიდველობა, საერთოდ? ის უბრალოდ უპერანგო ბიჭია, რომელიც გორილებმა გაზარდეს და „თეთრი მხსნელის“ კომპლექსი აქვს. ეს არის აღქმა, რომელსაც იეტსის ფილმი პირდაპირ უპირისპირდება. ამ კვირამდე „ტარზანის ლეგენდა“ ნანახი არ მქონდა და გაკვირვებული დავრჩი ფილმის სირთულითა და ნიუანსების ჩვენების მცდელობებით — განსაკუთრებით გახსნის სცენის შემდეგ, რომელშიც კრისტოფ ვალცის ბოროტმოქმედი (რა თქმა უნდა) ბელგიელი ჯარისკაცების არმიას კონგოელთა ტომის ტერიტორიაზე ბრილიანტების საძიებლად მიუძღვება, თუმცა თავისი კაცების უმეტესობას ადგილობრივ მეომრებთან კარგავს. კონგოში განვითარებული ფილმისთვის უცნაურია, რომ პირველი 10 წუთის განმავლობაში მხოლოდ თეთრკანიან მამაკაცებს აქვთ სალაპარაკო როლები, რაც არც თუ ისე დიდ კულტურულ მგრძნობელობაზე მიუთითებს. მაგრამ „ტარზანის ლეგენდა“ მთელ თავის დროს ხარბი თეთრკანიანი კოლონიზატორების გამოსახატავად იყენებს, რომლებსაც კონგოელი ხალხის დამონება სურთ, ხოლო ტარზანი და მისი ცოლი ჯეინი (მარგო რობი) პატივს და პატივისცემას ავლენენ არა მხოლოდ იმ კონგოელი ხალხის მიმართ, ვის შორისაც ისინი გაიზარდნენ, არამედ ცხოველთა სამყაროს მიმართაც. მიუხედავად იმისა, რომ ძნელია უგულებელყო ის ფაქტი, რომ მხოლოდ ერთ შავკანიან პერსონაჟს ეძლევა მუდმივი ეკრანული დრო, მიუხედავად იმისა, რომ მოქმედება ძირითადად კონგოში ხდება, ეს საოცრად გააზრებული ფილმია. ან მაყურებელმა სხვაგვარად იფიქრა, ან მათ უბრალოდ არ აინტერესებდათ ტარზანის ისეთი ვერსია, რომელიც უფრო სოციალურად შეგნებული იყო — არა იმიტომ, რომ მათ „გამოღვიძებული“ ტარზანი არ მოსწონდათ, არამედ იმიტომ, რომ მათ უბრალოდ არ აინტერესებდათ ტარზანი, როგორც პერსონაჟი, და ვერ ხედავდნენ მიმზიდველობას პერსონაჟის გაცოცხლებაში თანამედროვე აუდიტორიისთვის. ასევე, არ ვფიქრობ, რომ „ჰარი პოტერის“ ფანების, კინომოყვარულების და ტარზანის თაყვანისმცემლების ვენის დიაგრამაზე ბევრი გადაკვეთაა. ეს მაქსიმუმ 20 ადამიანია. მიუხედავად იმისა, რომ მას აქვს რამდენიმე სახალისო მომენტი — სამუელ ლ. ჯექსონი სკარსგარდზე ამხედრებული, როდესაც ის ჯუნგლების ლიანებზე ქანაობს, მომხიბვლელია — „ტარზანის ლეგენდას“ ვერ უწოდებდი „აფეთქებას“. ფილმი მიყვება ტარზანს, რომელმაც დაიკავა თავისი ადგილი ბრიტანულ საზოგადოებაში, როგორც ჯონ კლეიტონი, გრეისტოკის გრაფი, როდესაც ის უხალისოდ ბრუნდება კონგოს აუზში პრემიერ-მინისტრისა და მისი კაბინეტის თხოვნით, შეშფოთების ფონზე, რომ ბელგიის მეფე ლეოპოლდ II ვალდებულებებს ვერ ასრულებს. ტარზანი, რომლის ამბავიც, თუ როგორ დაობლდა და გორილებმა გაზარდეს, ლეგენდარული გახდა, უპირატესობას ანიჭებს, რომ მისი კეთილგანწყობა პოლიტიკური ინტერესებისთვის არ იქნას გამოყენებული, მაგრამ ამერიკელი წარმომადგენელი ჯორჯ ვაშინგტონ უილიამსი (ჯექსონი) თვლის, რომ ლეოპოლდის ხალხი ადგილობრივ ტომებს ამონებს (კვლავ), რაც საკმარისია ტარზანის დასარწმუნებლად, რომ შინ დაბრუნდეს. ეს ყველაფერი ლეოპოლდის მთავარი ოფიცრის, ლეონ რომის (ვალცი) მიერ ორკესტრირებული ხრიკია, რომელმაც ლეოპარდის კაცების ბელად მბონგას (ჯიმონ ჰუნსუ) დაჰპირდა, რომ ტარზანს ბრილიანტების სანაცვლოდ მიაწვდიდა. სიუჟეტის განვითარებისას ვიგებთ, რომ მბონგას შვილმა მოკლა ტარზანის ნაშვილები დედა, გორილა კალა, და ტარზანმა შური იძია მბონგას შვილის მოკვლით. არ ვარ დარწმუნებული, რამ მიიზიდა დევიდ იეტსი „ტარზანის ლეგენდაში“, მაგრამ მისი მუშაობის შემდეგ „ჰარი პოტერის“ ბოლო ოთხ ფილმზე, ადვილი მისახვედრია, რატომ შეირჩა იგი მაღალბიუჯეტიანი ეპოსის გადასაღებად, რომელიც უამრავ CGI-ს (ცხოველები და გარემო — ფილმი ლონდონში, მასიურ დეკორაციებზე გადაიღეს, აფრიკაში გადაღების ნაცვლად) მოიცავს. „ტარზანი“ კარგად არის რეჟისირებული, თუნდაც იეტსის ესთეტიკური არჩევანი ხშირად ისე იგრძნობოდეს, თითქოს ისინი CGI-სთვის იყო გაკეთებული და არა თავად ფილმისთვის. ფილმის ნახევარი ბნელი და ნაცრისფერია, რაც არ ჰგავს მის ნამუშევრებს „პოტერის“...