ოსკარზე ნომინირებული ფილმი, კვიპროსული კვალი და რუსი რეჟისორის „სოციალური ექსპერიმენტი“ – ნამდვილი ამბავი ქართული ბიოგრაფიით

როდესაც ოსკარის ანიმაციური მოკლემეტრაჟიანი ფილმების შორთლისტი გამოქვეყნდა, მახსოვს, უკრაინელები [ამჟამად ლვოვში, უკრაინაში ვცხოვრობ] აღფრთოვანებულები იყვნენ, რომ სიაში ნახეს „ირპინში მოვკვდი“ და „ხეების მორიდებულობა“ (რომლის თანარეჟისორია უკრაინელი სოფია ჩუიკოვსკა). ერთმა ადამიანმა უკრაინულ ანიმაციურ Telegram არხზე ისიც კი აღნიშნა, რომ ბედნიერი იყო, სიაში რუსები არ იყვნენ. ამასობაში, კვიპროსელმა კოლეგამ მომწერა, რომ ვერ ხვდებოდა (ან არც კი იცოდა) ამ „კვიპროსული“ ფილმის, „სამი დის“ შესახებ, რომელიც ახლა კინოაკადემიის მომავალი დაჯილდოებისთვის წლის ხუთ ფინალისტს შორის არის ნომინირებული. მანამდე ჩვენ განვიხილეთ რამდენიმე საეჭვო ნამუშევარი, რომლებიც კვიპროსულ პროდუქციად იყო წარმოდგენილი, თუმცა მათ სრულად რუსული სახელები ჰქონდათ მიბმული. კვიპროსი, რა თქმა უნდა, პოპულარული დანიშნულების ადგილია რუსებისთვის (ასევე ბრიტანელებისა და ისრაელელებისთვის), მაგრამ მაინც უცნაური იყო, რომ 2022 წელს უკრაინაში სრულმასშტაბიანი შეჭრის შემდეგ მოულოდნელად გაიზარდა რუსების მიერ გადაღებული კვიპროსული ანიმაციური ფილმების რაოდენობა (უმეტესად სტუდია Rymanco-ს მეშვეობით). ამიტომ, გადავხედე „სამი დის“ შესახებ წარდგენილ ინფორმაციას OIAF-ის მონაცემთა ბაზაში. ის 2024 წელს იყო წარდგენილი და რეჟისორად ტიმურ კოგნოვი იყო მითითებული, ფოტოსა და ბიოგრაფიასთან ერთად: „იგი დაიბადა 1969 წლის 19 აპრილს საქართველოში. ასევე იქ დაამთავრა სამხატვრო სკოლა. 1997 წელს დაამთავრა რეჟისურის კურსები ბეზალელის ხელოვნებისა და დიზაინის აკადემიაში ისრაელში. ამის შემდეგ აქტიურად მუშაობდა, როგორც სთორიბორდის არტისტი და ეპიზოდების რეჟისორი კომერციული ანიმაციის, სერიალებისა და მხატვრული ფილმების დარგში. დამოუკიდებელ სტუდია Polidont-თან თანამშრომლობით შექმნა რამდენიმე ორიგინალური ფილმი, რომლებმაც მონაწილეობა მიიღეს სხვადასხვა კინოფესტივალში. ამჟამად ცხოვრობს ჰაიფაში, ისრაელში, სადაც აგრძელებს პროფესიულ კარიერას“. Film Freeway-ს საიტზე ბიოგრაფია ოდნავ განსხვავებული იყო: „იგი დაიბადა 1969 წლის 19 აპრილს საქართველოში. ასევე იქ დაამთავრა სამხატვრო სკოლა. 1997 წელს დაამთავრა რეჟისურის კურსები თბილისის კინოსკოლაში. ამის შემდეგ აქტიურად მუშაობდა, როგორც სთორიბორდის არტისტი და ეპიზოდების რეჟისორი კომერციული ანიმაციის, სერიალებისა და მხატვრული ფილმების დარგში. დამოუკიდებელ სტუდია Polidont-თან თანამშრომლობით შექმნა რამდენიმე ორიგინალური ფილმი, რომლებმაც მონაწილეობა მიიღეს სხვადასხვა კინოფესტივალში. ამჟამად ცხოვრობს კანადაში, ტორონტოში, სადაც აგრძელებს პროფესიულ კარიერას“. თავდაპირველად კვიპროსისა და რუსეთის ურთიერთობაზე ვიყავი ორიენტირებული. კვიპროსთან რაიმე კავშირის დანახვა საერთოდ რთული იყო. კრედიტებიც კი რუსული სახელებით იყო სავსე. ჩემი თავდაპირველი ვარაუდი მარტივი იყო: ეს იყო შემთხვევა, როდესაც რუსები სხვა ქვეყნის უკან იმალებოდნენ, „მგელი ცხვრის ტყავში“. მაგრამ… შემდეგ გაირკვა, რომ ნამდვილი რეჟისორი ოსკარის ყოფილი ნომინანტი კონსტანტინე ბრონზიტი (Switchcraft, დედამიწის კიდეებზე, ჩვენ ვერ ვიცხოვრებთ კოსმოსის გარეშე) იყო, და რომ ეს დიდი ხნის დაგეგმილი, „სოციალური ექსპერიმენტი“ იყო, როგორც მან უწოდა. არტისტების მიერ ფსევდონიმების გამოყენება სიახლე არ არის. უამრავი მაგალითია მწერლებისა და მხატვრების, რომლებიც სხვადასხვა სახელით ქმნიან სხვადასხვა მიზეზის გამო, მაგრამ მთელი ჩემი ანიმაციაში მუშაობის წლების განმავლობაში… ბევრი რამ მინახავს, მაგრამ ეს ახალი იყო. იმის ნაცვლად, რომ ამის უკან არსებულ სხვადასხვა მოტივებზე მეფიქრა, გადავწყვიტე პირდაპირ ბრონზიტს დავკავშირებოდი, რათა გამეგო, რას აპირებდა. „რამდენად შორეულ წარსულში იღებს სათავეს ეს იდეა? იყო თუ არა რაიმე კონკრეტული ინციდენტი, რამაც შთააგაგონათ ამ „სოციალური ექსპერიმენტის“ ჩატარება?“ „მე არ მიყვარს სიტყვა „ექსპერიმენტი“, თუმცა შესაძლოა მე ვიყავი პირველი, ვინც ის გამოიყენა. ეს არის გამოცდა. ჩემი შემოქმედებითი შესაძლებლობების გამოცდა. მაგრამ როგორც აღმოჩნდა, როდესაც საკუთარ თავს გამოცდი, საბოლოოდ სისტემასაც გამოცდი. ეს იდეა 12 წლის წინ გამიჩნდა, როდესაც „ჩვენ ვერ ვიცხოვრებთ კოსმოსის გარეშე“ ფილმს ვასრულებდი. სამწუხაროდ, როდესაც რამდენიმე წლის შემდეგ მეორე ფილმის, „ის ვერ იცხოვრებს კოსმოსის გარეშე“ შექმნა დავიწყე, ეს იდეა გვერდზე გადავდე, რადგან ეს ორი ფილმი ზედმეტად მჭიდროდ არის გადაჯაჭვული. მჭირდებოდა დამეცადა ისეთი პროექტისთვის, რომელიც სრულიად განსხვავებული იქნებოდა. ეს აღმოჩნდა „სამი და“. მაგრამ არის წინაპირობაც. მრავალი წლის წინ, ერთმა დიდმა რეჟისორმა პირადად მომიყვა შემთხვევა ფესტივალზე – ეს შესაძლოა ვარნაში იყო, ან სადმე სხვაგან – როდესაც სხვა ცნობილი რეჟისორი ფესტივალის ჟიურიში იჯდა და მისი ფილმი ჩაძირა. ცხადია, ჟიურის წევრს გულუბრყვილოდ ეგონა, რომ რეჟისორი ამას ვერასოდეს გაიგებდა. შემეძლო ამ ამბის ეჭვქვეშ დაყენება, რადგან, ბოლოს და ბოლოს, ის დაზარალებულის პერსპექტივიდან იყო მოთხრობილი. მაგრამ წლები გავიდა და იმავე ჟიურის წევრმა ჩემი ფილმიც ჩაძირა სხვა ფესტივალზე. ამის შემდეგ, ასეთი შემთხვევების შესახებ არაერთხელ გამიგია სხვა რეჟისორებისგან, სხვა ფესტივალებზე, სხვა ფილმების შესახებ. ამ პროფესიაში დიდი ხანია ვარ და ბევრი რამ მინახავს – როგორც კონკურენტს, როგორც შესარჩევი კომიტეტის წევრს და როგორც ჟიურის წევრს. მე ვსაუბრობ ისეთ საკითხებზე, რომელთა შეცვლა არ შეგვიძლია. ისინი ცხოვრების გარდაუვალი ფაქტია. მაგრამ ერთ დღეს ვიფიქრე: რა მოხდებოდა, ჟიურის წევრს არაფერი რომ არ სცოდნოდა...