ფილმ „ალქაჯის“ შავი ფილიპი: ეშმაკის ყველაზე საზარელი და მაცდური განსახიერება კინოში

Den of Geek-ის სტატია ერთი ათწლეულია, შავი ფილიპი ჩვენს სიზმრებს დასდევს და კარაქს გვთავაზობს. კარაქს და ლამაზ კაბას. როგორც ჩანს, სწორედ ეს აღმოჩნდა საკმარისი ახალგაზრდა პურიტანი ტომასინისთვის, რომ სული ეშმაკისთვის მიეყიდა. რობერტ ეგერსის 2016 წლის სადებიუტო ფილმიდან „ალქაჯი“ რომც ამოვიღოთ შავი ფილიპის გამოჩენის სცენა და მხოლოდ მას შევხედოთ, ის მაინც ძლიერი იქნება. მოწყვლადობისა და სურვილის კომბინაცია, რომელსაც ანა ტეილორ-ჯოი განასახიერებს ტომასინის როლში, ხმოვანი დიზაინი, რომელიც შავი ფილიპის ჩურჩულს ოთახში ატარებს, სქელი ჩრდილები, რომლებიც ეკრანს ავსებს: ეს ყველაფერი საკმარისი იქნებოდა „ალქაჯის“ დასამახსოვრებელ ფილმად გადასაქცევად. მაგრამ დანარჩენი ფილმის კონტექსტში, ტომასინის შეხვედრა შავ ფილიპთან უბრალო საზარელებას სცდება და ამაღლებულად შემზარავი ხდება. ეგერსის ფილმის გამოსვლიდან 10 წლის განმავლობაში, არცერთ სხვა რეჟისორს არ გაუტოლებია ეშმაკის მისიეული ასახვა. უფრო მეტიც, 100 წელზე მეტი ხნის კინემატოგრაფიის ისტორიაში, „ალქაჯამდე“ გამოსულ არცერთ ფილმს არ ჰქონია ლუციფერის უფრო შემზარავი ან მაცდური სახე. ტომასინი ეშმაკს „ალქაჯის“ 84-ე წუთზე იბარებს, როდესაც ფილმის დასრულებამდე სულ ცხრა წუთია დარჩენილი. მაგრამ შავი ფილიპი თავის არსებობას მთელი ფილმის განმავლობაში აგრძნობინებს. ცხადია, შავი ფილიპი არის შავი თხის სახელი, რომელიც ფერმაში ცხოვრობს ტომასინთან და მის ოჯახთან ერთად: მამა უილიამი (რალფ ინესონი), დედა კეტრინი (ქეით დიკი), უმცროსი ძმა ქელები (ჰარვი სქრიმშოუ), ტყუპები მერსი (ელი გრეინჯერი) და ჯონასი (ლუკას დოუსონი) და ახალშობილი სემუელი. რადგანაც რაღაცნაირად უფრო განსჯელები აღმოჩნდნენ, ვიდრე მათი პურიტანი თანატოლები, ტომასინის ოჯახი იძულებულია დასახლდეს საზოგადოების გარეთ, ტყის პირას, 1630-იანი წლების ახალ ინგლისში. თხა შავი ფილიპი დადის ოჯახის ბანაკში, ხოლო ტყუპები დას აშაყირებენ მისი სახელის ეშმაკის წიგნში გამოჩენის გამო. მაგრამ სწორედ ის, თუ როგორ ექცევიან ოჯახის წევრები ერთმანეთს, განასახიერებს სატანის, ანუ „ბრალმდებლის“ სულს. იქნება ეს სემუელის გაუჩინარება ფილმის დასაწყისში თუ ქელების ვნება, რომელსაც ის დის ყურებისას გრძნობს, ტომასინს ყველა სახის დანაშაული ედება ბრალად. სიტუაციის გაუარესებასთან ერთად, ოჯახი აძლიერებს ბრალდებებს ტომასინის მიმართ, აცხადებს, რომ ის არის ალქაჯი, რომელიც სატანასთან არის კავშირში, და შესაბამისად, სწორედ ის – და არა უილიამისა და კეტრინის სიამაყე, რის გამოც ისინი სოფლიდან გააძევეს – არის ყველა მათი პრობლემის წყარო. ამგვარად, როდესაც ტომასინი საბოლოოდ ტყდება და ბეღელში შედის შავი ფილიპის გამოსაძახებლად, ის მის ცხოვრებაში მისასალმებელი არსებაა. და სწორედ ეს გამოარჩევს შავ ფილიპს სხვა კინემატოგრაფიული სატანებისგან. ეშმაკი ნამდვილად არ არის სიახლე კინოსთვის. სინქრონიზებული ხმის პოპულარიზაციამდეც კი, სატანა გამოჩნდა 1922 წლის ფსევდო-დოკუმენტურ ფილმში „ჰაქსანი“ და ფ. ვ. მურნაუს „ფაუსტის“ ადაპტაციაში. ეშმაკი ვლინდება ყველაფერში, დაწყებული ხალხური მისტერ სკრეჩით 1941 წლის „ეშმაკი და დენიელ ვებსტერიდან“, პირველყოფილი კოსმოსური ლორწოთი ჯონ კარპენტერის აუხსნელ „სიბნელის პრინცში“ (1987) და დამთავრებული გამოფიტული პიტერ სტორმარეთი „კონსტანტინეში“ (2005). უმეტეს შემთხვევაში, ფილმები ეშმაკს წარმოაჩენენ, როგორც რაღაც საბოლოო, თითქმის არაპიროვნულ ბოროტებას. ასეთია შემთხვევა ფრთიან ფიგურასთან, რომელიც ამაღლდება „მელოტ მთაზე ღამის სეგმენტში“ „ფანტაზიიდან“ (1940) ან არადამაჯერებელი CGI-ით, რომელსაც ალ სიმონსი აწყდება „სპაუნის“ (1997) კულმინაციაში. თუმცა, ეშმაკი ყველაზე საინტერესოა, როდესაც ის მაცდურ თაღლითად გვევლინება, ისეთ არსებად, რომელსაც სურს გარიგებაში შევიდეს პროტაგონისტთან. რობერტ დე ნირომ და ალ პაჩინომ ამ სატანის ოფლიანი ვერსიები ითამაშეს „ანგელოზის გულში“ (1987) და „ეშმაკის ადვოკატში“ (1997) შესაბამისად, ხოლო მაქს ფონ სიუდოვმა მას მხიარული ელფერი შესძინა 1993 წლის „აუცილებელ ნივთებში“. ალბათ, ყველაზე ცნობილი კინემატოგრაფიული სატანა აერთიანებს ამ ორ თვისებას. ჯეკ ნიკოლსონი განასახიერებს დერილ ვან ჰორნს ჯორჯ მილერის 1987 წლის კომედიაში „ისთვიკის ალქაჯები“. მილერმა და სცენარისტმა მაიკლ კრისტოფერმა გააძლიერეს ჯონ აპდაიკის რომანის სენსუალურობა და პროტესტანტული დანაშაული, ნიკოლსონის ეშმაკი აქციეს გაგიჟებულ მომხიბვლელ ტიპად, რომელმაც სამი ბანალური ქალის ცხოვრებაში მღელვარება შეიტანა. სინამდვილეში, სწორედ ამ ბანალურობამ, იმ ფაქტმა, რომ ეს ჩვეულებრივი ქალები სატანას შეუერთდებოდნენ, „ისთვიკის ალქაჯები“ მიმზიდველი გახადა, მაშინაც კი, თუ ნიკოლსონის, მილერისა და აპდაიკის კომბინაცია მისი ნაწილების ჯამზე ნაკლები აღმოჩნდა. მიუხედავად იმისა, რომ ყველა ამ განსახიერებას აქვს თავისი ძლიერი მხარეები, არცერთი მათგანი არ არის ისეთი მზაკვრული, როგორც შავი ფილიპი „ალქაჯში“. შავი ფილიპის გამოჩენა (ადამიანის სახით დენიელ მალიკი, თხის სახით ჩარლი) არ აღინიშნება ცეცხლით, გოგირდით ან რაიმე დრამატულით. პირიქით, ის კითხვებით აღინიშნება. „რა გინდა?“ ეკითხება ის ჯერ, სანამ ორ წინადადებას შესთავაზებს: „გსურს კარაქის გემო? ლამაზი კაბა?“ და შემდეგ ის ყველა თავის შეთავაზებას აჯამებს საბოლოო კითხვით: „გსურს გემრიელად იცხოვრო?“