ვერტიკალური დრამები: მილიარდობით დოლარის ინდუსტრია, რომელიც „ოქროს თევზის ტვინისთვის“ იქმნება

აჩეჩილი უსახლკარო, სანტას ქუდითა და საშინელი ყალბი წვერით, ბორდიურზე ზის, გვერდით კი მინიმალისტური სადღესასწაულო დეკორაციებია მოთავსებული, რომლებიც ზაფხულის მცხუნვარე მზესთან შეუსაბამოდ გამოიყურება. ჭკვიანურად ჩაცმული მამაკაცი, რომელსაც სხეულის მცველები ახლავს, უახლოვდება და აუდიტორიას შემდეგ შესავალს სთავაზობს: „ბოსო, თქვენ ექვსი თვეა უსახლკკაროს როლში მუშაობთ ფარულად, რათა თქვენი ბიძის დანაშაულები გამოიძიოთ. ახლა, როცა თქვენი ბიძა ციხეშია, დროა ჯონსის ჯგუფში დაბრუნდეთ.“ ხედავთ, წვერიანი მამაკაცი სინამდვილეში უსახლკარო არ არის. ის არის ფილმის „საშობაოდ უსახლკარო მილიარდერი ქმარი ვიპოვე“ მთავარი გმირი – ვერტიკალური დრამის იდეალური მაგალითი. ეს არის მოკლემეტრაჟიანი, ტელეფონისთვის ადაპტირებული, კინოს მსგავსი კონტენტი, რომელსაც კომპანიები აწარმოებენ. ისინი მილიონობით ამერიკელი მომხმარებლის ყოლას აცხადებენ, თუმცა რეალურად ეს ღრმად ექსპლუატაციური ნაგავია. ვერტიკალური დრამების სამყარო – ეს არის დამოკიდებულების გამომწვევი, ალგორითმზე დაფუძნებული ეკონომიკა წარმოუდგენელი დოლარული შემოსავლებითა და სკანდალური, აბსურდული ფილმებით, რომელთა სახელებია, მაგალითად: „ერთი ფერმერ-მამასთან შეყვარებული“ ან „მიშველეთ! ჩემს სექსუალურ ბოსს ჩემი შიშველი ფოტოები აქვს!“. ეს ზედმეტად რეალური ნიშა ბოლო რამდენიმე წლის განმავლობაში პოპულარული გახდა ჩინური მხარდაჭერის მქონე რამდენიმე ამერიკული კორპორაციის წყალობით, რომლებიც სრულიად უცხო კომპოზიციის და სასაცილოდ მოყვარული შესრულების კონტენტს აწარმოებენ, მაქსიმალური მოგების მიზნით. ეს შეიძლება იყოს გართობის ყველაზე ცინიკური ფორმა, რომელიც ამჟამად იწარმოება; კონცეფციები, რომლებიც რობოტების მიერ არის ფორმულირებული და შეთავაზებული სხვა რობოტებისთვის, რათა ადამიანები დოლარებისგან განაცალკევონ. ტიპური ვერტიკალური დრამა არის სამაქტიანი ფილმი 90-დან 100 წუთამდე, დაყოფილი 60-დან 80 ნაწილად, რომლებსაც „ეპიზოდებს“ უწოდებენ, თითქოს ოდესმე გადაღებულ ყველაზე სწრაფ, ყველაზე უხეშ სატელევიზიო სერიალს უყურებთ. აშშ-ში რამდენიმე ათეული კონკურენტი კომპანია აწარმოებს მსგავს, ერთმანეთისგან განურჩეველ ვერტიკალურ დრამებს, მაგრამ ორი ყველაზე დიდი არის ReelShort და DramaBox, რომელთაგან თითოეული თვეში 50 მილიონზე მეტ უნიკალურ მომხმარებელს აცხადებს. თუ მათ უნდა ვენდოთ, ვერტიკალური დრამები დღეს ყველაზე პოპულარული ფილმებია, რომლებიც იქმნება. თითოეული ვერტიკალური დრამის მინი-ნაწილის განმსაზღვრელი მახასიათებელია დაძაბულობის მატება და კლება 90-დან 120 წამიან ციკლში: პერსონაჟები ჩნდებიან სუბტიტრებით, რომლებიც აღწერს მათ ვინაობას, ხოლო ხმოვანი დუბლირებები აცხადებს: „მე ვარ ____, და ვგრძნობ ____-ს ____-ის მიმართ.“ ეს პერსონაჟები საუბრობენ, კამათობენ ან ფლირტაობენ, ჩნდება საფრთხე (მაგალითად, საიდუმლო იდენტობის გამჟღავნება ან პოტენციური დამცირება), შემდეგ კი მოკლე შავეკრანიანი კლიფჰენჯერით წყდება. შემდეგი „ეპიზოდი“ იწყება, დაბრკოლება მყისიერად გადაილახება და პროცესი თავიდან იწყება. მთელი ეს მექანიზმი ეფუძნება მაყურებლის უუნარობას, დაიმახსოვროს წინა „ხალიჩის ამოწევა“, რომელიც ორი წუთით ადრე მოხდა, და მანამდე ორი წუთით ადრე. ეს არის „ოქროს თევზის ტვინის“ გასართობის მწვერვალი, რომელიც ძველი „ფლეშ გორდონის“ სერიალის ეთოსს იღებს და მას მარათონულ სესიებში მოხმარებად კონტენტად აქცევს. ReelShort-ის სლოგანი ამაყობს, რომ „ყოველ წამს დრამაა“, და რომ კომპანიის მისიაა შექმნას „სწრაფი ტემპის დრამა დაკავებული ქალებისთვის“, სხვა საკითხებთან ერთად. მართლაც, სწრაფად ცხადი ხდება, რომ ქალები უპირატესად სამიზნე დემოგრაფიული ჯგუფი არიან, თუმცა თაობათა ფანჯრის დადგენა უფრო რთულია. ამ ვერტიკალური დრამების შეძენასთან დაკავშირებული გეიმიფიცირებული, „მონეტებზე“ დაფუძნებული ეკონომიკა მობილური თამაშების დამოკიდებულებას ჰგავს, რაც გავრცელებულია Gen X-სა და ბუმერებში, მაგრამ კონტენტის სტილი ბევრად სცილდება თქვენს დეიდას, რომელმაც 20 000 დოლარი დახარჯა Candy Crush Saga-ში, და უფრო გამოკვეთილ Gen Z-ის დამახასიათებელ ნიშნებს ავლენს, როგორიცაა უნივერსალურად ჩაშენებული სუბტიტრები. შესაძლოა, ყველაზე მნიშვნელოვანი აღწერილობა არის „დაკავებული“, რაც ასევე შეიძლება იყოს „ყურადღების დეფიციტი“. რეკლამები ასახავს სცენარებს, როგორიცაა ქალი, რომელიც ლიფტში შედის და აქვს საკმარისი დრო, რომ უყუროს მომდევნო 90 წამიან ეპიზოდს, სანამ თავის დღეს გააგრძელებს. თუ ეს საეჭვოდ ჰგავს Quibi-ის შეთავაზებას, ის შორს არ არის – ოღონდ A-კლასის ვარსკვლავები, ამბიცია და დიდი ბიუჯეტები ჩანაცვლებულია არაპროფესიონალი მსახიობებით, სასაცილო პროდუქციის სტანდარტებითა და სკანდალური წინაპირობებით. ვერტიკალური დრამები ჩინეთში (სადაც მათ „დუანჯუს“ უწოდებენ) დაიბადა 2010-იან წლებში, სანამ COVID-19 პანდემიის კარანტინის ეპოქაში იქ ფართოდ პოპულარული გახდებოდა. აშშ-ში წამყვანი საწარმოო/სადემონსტრაციო კომპანიები, როგორიცაა ReelShort და DramaBox, თავიანთ საკუთრებას ჩინურ კონგლომერატებამდე აკვლევენ, და თავად კონტენტის დიდი ნაწილი ტრანსლიტერირებულია ფილმების სცენარებიდან, რომლებიც თავდაპირველად ჩინურ ან კორეულ ენაზე დაიწერა, ამერიკული საწარმოო გუნდები კი სასწრაფოდ აკეთებენ ისტორიების ლოკალიზაციას. ყოვლისშემძლე ალგორითმი ყველაფერს მართავს: თუ რომელიმე ვერტიკალური დრამა პოპულარული აღმოჩნდება, კომპანიები დაუყოვნებლივ აძლევენ მწვანე შუქს რამდენიმე სხვას, რომლებიც მას თითქმის სიტყვასიტყვით იმეორებენ, გაუგებრად მსგავსი სათაურებითაც კი. და ეს არ ეხება მხოლოდ ფართო თემებს – ვერტიკალური დრამების პროდიუსერები ასევე იდენტიფიცირებენ მცირე, ინდივიდუალურ ელემენტებს ან სიუჟეტურ მომენტებს (მაგალითად, ქალის დაშინება და გაწნა) და შემდეგ იმეორებენ ამ ელემენტს ყოველ პროდუქციაში, სანამ ის ჩართულობას არ შეწყვეტს. ეს თქვენს საშუალო ვერტიკალურ დრამას ინტენსიურ, უცნაურად ნაცნობ განცდას სძენს, მას შემდეგ რაც რამდენიმეს ნახავთ.